II SA/Rz 1216/19

WyrokWSA w Rzeszowie2020-02-27

Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Magdalena Józefczyk, Piotr Godlewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia wychowawczego, uznając skarżącą za osobę niebędącą osobą samotnie wychowującą dziecko, opierając się na oświadczeniach skarżącej i postanowieniu o zabezpieczeniu alimentów, mimo że skarżąca kwestionowała te dowody i wnosiła o przeprowadzenie dalszego postępowania dowodowego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego. Przyjęcie przez organy, że skarżąca od lipca 2017 r. nie była osobą samotnie wychowującą dziecko, było przedwczesne, zwłaszcza w kontekście kwestionowania przez skarżącą dowodów i wniosków o przeprowadzenie dalszych dowodów. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego A. K. na rzecz jej synów za okres od października 2017 r. do lipca 2018 r. Organy uznały, że skarżąca nie była osobą samotnie wychowującą dzieci, opierając się na jej oświadczeniach z kwietnia 2019 r. oraz postanowieniu sądu o zabezpieczeniu alimentów. Skarżąca kwestionowała te dowody, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego. Wnioskowała o uchylenie decyzji i przeprowadzenie dalszego postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. K. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. II SA/Rz 1216/19 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi A. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2019 r. nr [...] dotycząca świadczenia wychowawczego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał A. K. świadczenie wychowawcze na rzecz małoletnich synów J. K. i M. K. na okres od października 2017 r. do września 2018 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Prezydent M. [....] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone swą decyzją z [...] sierpnia 2017 r., po czym decyzją z [...] kwietnia 2019 r. uchylił w całości decyzję z [...] sierpnia 2017 r., odmawiając jednocześnie A. K. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci na okres [...] października 2017 r. – [...] lipca 2018 r. i przyznając jej prawo do tego świadczenia za okres od [...] sierpnia do [...] września 2018 r. W wyniku odwołania A. K. decyzja ta została uchylona w całości decyzją Kolegium z [...] maja 2019 r. nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I Instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że postanowienie o wznowieniu postępowania z [...] kwietnia 2019 r. zostało doręczone skarżącej wraz z decyzją Prezydenta z [...] kwietnia 2019 r., czym naruszając jej uprawnienia do czynnego udziału w postępowaniu, umożliwił jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Kolejną wydaną w sprawie decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] – podjętą na podstawie art. 104, art. 105 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 150 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.), art 1 ust. 2 i 3, art. 2, art. 4, art. 5, art. 7 ust. 3, art. 8 ust. 2, art. 10, art. 13, art. 17 – 21, art. 25, art. 27 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm., dalej: u.p.p.w.dz.) oraz art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) - Prezydent M. T. ponownie uchylił decyzję własną z [...] sierpnia 2017 r. oraz odmówił przyznania A. K. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci J. i M. K. na okres od [...] października 2017 r. do [...] lipca 2018 r., przyznając jednocześnie to świadczenie na okres od [...] sierpnia do [...] września 2018 r. W uzasadnieniu wskazał, że ze złożonych w dniach [...] i [...] kwietnia 2019 r. oświadczeń A. K., postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2018 r. [...] o udzieleniu zabezpieczenia oraz wyroku tego Sądu z [...] grudnia 2018 r. [...]wynika, że w okresie od [...] października 2017 r. do[...] lipca 2018 r. nie wychowywała małoletnich dzieci wspólnie z ich ojcem Ł. S., nie posiadając jednocześnie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko, co wynika to z faktu, że na rzecz tych dzieci od jego rodzica nie zostało ustalone świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Co za tym idzie, w okresie tym nie przysługiwało jej prawo do świadczenia wychowawczego na rzecz małoletnich dzieci. Powołując się na treść art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Prezydent stwierdził, że jest związany powyższymi orzeczeniami sądu powszechnego. W odwołaniu od decyzji Prezydenta z [...] lipca 2019 r. A.K. zarzuciła naruszenie: - art. 76 K.p.a. poprzez przyjęcie iż część historyczna postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia może stanowić podstawę do ustalenia stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, - art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 K.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania jej jako świadka oraz strony i w konsekwencji brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, - art. 8 § 1 w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez posługiwanie się przez urzędnika organu groźbą, - art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, gdyż w sprawie nie zaistniały nowe fakty i dowody które mogłyby posłużyć za przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, - art. 8 ust. 2 u.p.p.w.dz. poprzez jego błędną wykładnię. Kolegium opisaną na wstępie decyzją z [...] września 2019 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło, że ze znajdującego się w aktach oświadczenia złożonego przez stronę w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. wynika, że od lipca 2017 r. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i nie wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem Ł. S. W oświadczeniu z [...] kwietnia 2019 r. A.K. wskazała, iż od lipca 2017 r. przebywa on prawdopodobnie za granicą w Norwegii i nie utrzymuje kontaktu z dziećmi. Brak jest zatem przesłanek dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony A. K. bądź zeznań świadka A. K. na okoliczność prowadzenia wspólnie z konkubentem gospodarstwa domowego. Stan faktyczny jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości. Inicjatywa dowodowa strony zmierza jedynie do podważenia dotychczas składanych przez nią oświadczeń, których treść doprowadziła do wydania niekorzystnej dla niej decyzji. Ponadto postanowieniem SR w [...] z [...] sierpnia 2018 r. [...] na czas trwania postępowania o alimenty przeciwko Ł. S. udzielono zabezpieczenia. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, iż od lipca 2017 r. Państwo S. nie mieszkają razem, zaś w sierpniu 2017 r. Ł. S. wyjechał do Norwegii. SKO przyznało rację skarżącej, wskazując, że historyczna część uzasadnienia tego postanowienia nie może być traktowana jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a., to jednak zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jest dowodem z dokumentu, a zatem może być wykorzystana w sprawie. Sąd wydając postanowienie o zabezpieczeniu roszczeń alimentacyjnych opiera się jedynie na uprawdopodobnieniu istnienia roszczenia na podstawie twierdzeń powoda. Składając pozew wraz wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia to strona opisała stan faktyczny w zakresie wspólnego gospodarowania z Ł. S. i jego kontaktów z dziećmi, a Sąd stan ten przepisał do uzasadnienia. Ta część uzasadnienia generalnie jest spójna z oświadczeniami strony z [...] i [...] kwietnia 2019 r., potwierdzając ich prawdziwość. Kolegium nie dało wiary, że treść tych oświadczeń powstała w wyniku groźby urzędnika, bowiem nie miałby on żadnego interesu, by zmuszać ją do złożenia oświadczeń o tej treści. Ponadto to strona dysponuje wiedzą, z jaką osobą, kiedy i gdzie rozmawiała, zatem to ona miała w tym postępowaniu możliwość ustalenia personaliów tej osoby celem powołania jej na świadka. Obowiązek organu polegający na zebraniu w sposób wyczerpujący i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego nie może być odczytywany jako poszukiwanie bliżej nieokreślonej osoby, jeśli strona ma realną możliwość ustalenia jej tożsamości. W sprawie wg SKO nie doszło także do naruszenia art. 8 ust 2 u.p.p.w.dz. W świetle ustalonego przez organ stanu faktycznego, skarżąca od lipca 2017 r. była osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r. Pojęcie wspólnego wychowywania w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r. zakłada wspólne zaspokajanie różnorodnych potrzeb dziecka, przejawiając się w trosce o codzienny jego byt, fizyczny i psychiczny rozwój zmierzający do wprowadzenia go do samodzielności przez zapewnienie mu nie tylko środków utrzymania, ale także właściwych warunków bytowych czy edukacyjnych. Zaspokajanie tych potrzeb nie musi wiązać się z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, ale też nie może sprowadzać się jedynie do umożliwienia drugiemu rodzicowi okazjonalnych kontaktów z dzieckiem, czy jego finansowej partycypacji w kosztach utrzymania wspólnego dziecka. Bez znaczenia zatem dla sprawy są znajdujące się w aktach potwierdzenia przelewów środków pieniężnych na dzieci. Ł. S. od lipca 2017 r. nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącą, nie wychował z nią dzieci i nie utrzymywał kontaktów z dziećmi. Organ I instancji prawidłowo przyjął zatem, że od lipca 2017 r. skarżąca była osobą samotnie wychowującą dziecko której świadczenie zgodnie z art. 8 ust 2 u.p.p.w.dz. się nie należało. Postanowienie o zabezpieczeniu wydane zostało [...] sierpnia 2018 r., zatem prawidłowo organ I instancji przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na małoletnich J. i M. K. w okresie od [...] sierpnia do [...] września 2018 r. Wg Kolegium, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż ujawnienie się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji może być również wynikiem przeprowadzenia dowodów w okresie późniejszym. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości fakt, że nawet jeśli dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, gdyż został sporządzony w okresie późniejszym, to jednak wynikająca z tego dowodu okoliczność mogła istnieć w dniu wydania decyzji, co może uzasadniać wznowienie postępowania. Takimi dowodami w sprawie są oświadczenia z [...] i [...] kwietnia 2019 r. oraz postanowienie SR w [...] z [...] sierpnia 2018 r. [...]. Treść tych dokumentów potwierdza, że występowały nowe, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, które nie były organowi znane, tj. że od lipca 2017 r. skarżąca była osobą samotnie wychowującą dziecko. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną na wstępie decyzję SKO z [...] września 2019 r. A.K. (działając przez pełnomocnika – adwokata) zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania: - art. 75 i art. 76 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że część historyczna uzasadnienia postanowienia SR w [...] z [...] sierpnia 2018 r. [...] o udzieleniu zabezpieczenia w sprawie jest dowodem z dokumentu w sprawie administracyjnej i zaświadcza o istniejącej sytuacji rodzinnej strony postępowania, - art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, polegające na tym, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka A. K. oraz przesłuchania strony, pomimo że żądania te dotyczyły okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, a także nieustalenie przez organ danych personalnych urzędnika przed którym skarżąca składała oświadczenie z [...] i [...] kwietnia 2019 r., celem przesłuchania tej osoby na okoliczności w jakich doszło do złożenia tych oświadczeń, - art. 8 § 1, art. 9 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez posługiwanie się przez urzędnika organu groźbą co do tego, że brak podpisania oświadczeń przygotowanych przez urzędnika z [...] i [...] kwietnia 2019 r. spowoduje dla skarżącej negatywne skutki, a to celem uzyskania od strony oświadczenia które stanowi o okolicznościach niezgodnych ze stanem faktycznym, przemawiających na jej niekorzyść, a ponadto zostało uzyskane w sposób sprzeczny z prawem i tym samym nie może stanowić dowodu w sprawie; II. naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 8 ust. 2 u.p.p.w.dz. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie wychowawcze nie przysługuje na rzecz małoletnich synów skarżącej, gdyż jako osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostały ustalone na rzecz tych dzieci od jego rodzica świadczenia alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, podczas gdy przepis ten stosuje się wyłącznie do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia na "pierwsze dziecko", a nie stosuje się na "drugie" dziecko i "kolejne"; co za tym idzie nie było podstaw prawnych do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz M. K. za okres od [...] października 2017 r. do [...] lipca 2018 r. nawet gdyby uznać, że skarżąca w tym okresie była osobą samotnie wychowującą dzieci. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasadzenie na jej rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm prawem przepisanych. Wyjaśniła, że wraz z Ł. S. w 2017 r. żyli w nieformalnym związku, z którego mają dwóch synów: J. i M. K. Latem 2017 r. konkubent wyjechał za granicę, z tym że wyjazd ten miał charakter tymczasowy i zarobkowy. W tamtym okresie czasu nie wiedziała, że partner ostatecznie opuści ją i dzieci. Sytuacja ta nastąpiła później, ale dopiero w 2018 r. W dacie złożenia wniosków w MOPR w [...] w celu przyznania jej określonych świadczeń wychowawczych na małoletnich synów, nie była osobą samotnie wychowującą dzieci. Wnioski składała osobiście, ale nie miała wiedzy co do tego, czy sytuacja rodzinna i materialna w której się znajduje uprawnia ją do uzyskania świadczeń, tak co do zasady jak i co do wysokości. Fakty potwierdzające jej status rodzinny i majątkowy przedstawiła urzędnikowi który przyjmował wnioski i po jej wysłuchaniu stwierdził, że powinna ona złożyć stosowne oświadczenia i może ubiegać się o prawo do świadczeń wychowawczych. Okoliczności o których mowa zostały przedstawione w zgodzie z prawdą i aktualnym stanem faktycznym na moment składania wniosku. W tamtym bowiem okresie czasu A. K. wraz z Ł. S. stanowili rodzinę i nikt też nie zakładał, że wyjazd ojca dzieci będzie stanowił przyczynek do jej rozpadu w przyszłości. Ł. S. kontaktował się telefonicznie z rodziną, łożył na dzieci oraz respektował swoje obowiązki wynikające z rodzicielstwa. Od chwili wyjazdu do pracy za granicę przekazywał A. K. środki finansowe, co zostało wykazane dowodami w postaci przelewów bankowych. Jego stałym miejscem zamieszkania i centrum życiowym było jednak nadal miejsce zamieszkania A. K. i ich synów. W tym okresie czasu A.K. wspólnie z Ł. S. tworzyli rodzinę w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.dz. W zaskarżonej decyzji Kolegium nie odniosło się do treści tego zarzutu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). Przedmiotem zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jest odmowa przyznania skarżącej we wznowionym postępowaniu (po uchyleniu przez Prezydenta M. [...] swej pierwotnej decyzji z [...] sierpnia 2017 r.) świadczenia wychowawczego na syna J. i .M. na okres [...] października 2017 r. – [...] lipca 2018 r. oraz przyznaniu tego świadczenia wyłącznie na okres [...] sierpnia – [...] września 2018 r. Stosując wskazane wyżej kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno decyzja organu II jak i I instancji została podjęta z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania normujących prowadzenie postępowania dowodowego, co wyklucza uznanie prawidłowości zawartych w nich rozstrzygnięć. W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca [...] i [...] kwietnia 2019 r. złożyła oświadczenia, iż ojciec J i M . Ł. S. od lipca 2017 r. prawdopodobnie przebywa za granicą i od tego czasu nie utrzymuje kontaktu z dziećmi, a ona sama nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego i nie wychowuje wspólnie dzieci. Do oświadczeń tych zostało załączone postanowienie SR w [...] z [...] sierpnia 2018 r. [...] o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia w sprawie o alimenty (poprzez zobowiązanie Ł. S. do łożenia na rzecz dzieci alimentów w łącznej kwocie 1200 zł) oraz wyrok tego Sądu z [...] grudnia 2018 r. o tej samej sygnaturze zasądzający od Ł. S. na rzecz małoletnich dzieci J. i M. K, alimenty począwszy od [...] lutego 2018 r. w łącznej kwocie 700 zł. Negatywną przesłankę do przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego za okres od [...] października 2017 r. do [...] lipca 2018 r. organy wywiodły z braku spełnienia warunku o jakim mowa w obowiązującym w okresie do jakiego odnosiła się decyzja z [...] sierpnia 2017 r. art. 8 ust. 2 u.p.p.w.dz., tj. że jako osoba samotnie wychowująca dzieci (a za taką w myśl art. 2 pkt 13 uważało się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem) nie posiadała ustalonego od drugiego z rodziców dzieci świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. W ocenie Sądu, przyjęcie przez organy obu instancji wyłącznie na podstawie wskazanych wyżej okoliczności, że skarżąca od lipca 2017 r. jest osobą samotnie wychowującą dzieci, jest co najmniej przedwczesne, zwłaszcza że w toku postępowania kolejnym oświadczeniem z [...] maja 2019 r. uchyliła się ona od skutków prawnych wcześniejszych oświadczeń, wnioskując o dopuszczenie na poparcie swojego stanowiska dowodów z potwierdzeń comiesięcznych przelewów kwot po 1000 zł dokonywanych przez Ł. S. na utrzymanie dzieci w okresie od października 2017 r. do maja 2018 r. oraz o przeprowadzenie dowodu z zeznań jej jako strony oraz świadka A. K. (matki) na okoliczność prowadzenia przez skarżącą z Ł. S. wspólnego gospodarstwa domowego. Uwzględniając realia życiowe i powszechne wyjazdy zarobkowe Polaków za granicę (wynikające bądź z braku możliwości znalezienia odpowiedniej pracy na miejscu, bądź z lepszych możliwości zarobkowych) – co w praktyce wiąże się w większości przypadków z czasową rozłąką członków rodzin – trudno zakładać jak uczyniły to w rozpoznawanej sprawie organy, iż fakt wyjazdu konkubenta skarżącej w lipcu 2017 r. za granicę wiązał się automatycznie z rozkładem wszelkich relacji partnerskich i rodzinnych. Gdyby tak było, nielogiczne byłoby wykazywanie go przez skarżącą jako członka rodziny w złożonym [...] sierpnia 2017 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (w następstwie czego [...] sierpnia została wydana stosowna decyzja), a tym bardziej kilkumiesięczne zwlekanie z wystąpieniem przeciwko niemu z powództwem o zasądzenie na rzecz dzieci alimentów, czy o zawieszenie jego władzy rodzicielskiej (władza rodzicielska Ł. S. zawieszona została postanowieniem SR w [...] z [...] lipca 2019 r. [...], z jednoczesnym ustaleniem pobytu dzieci przy matce A. K.; postanowienie to uprawomocniło się [...] sierpnia 2018 r., co zbiegało się w czasie z wydaniem [...] sierpnia 2019 r. wskazanego wyżej postanowienia o zabezpieczeniu). Nie bez znaczenia pozostają wykazane wydrukami potwierdzeń przelewy bankowe przekazywane skarżącej przez Ł. S. za okres od października 2017 r. do maja 2018 r., w których tytułach widnieje zapis "pieniądze na dzieci". Uprawdopodabnia to konsekwentnie prezentowane przez skarżącą stanowisko, że składając oświadczenia [...] i [...] kwietnia 2019 r. miała faktycznie na uwadze zapoczątkowany w lipcu 2017 r. wyjazdem partnera rozpad związku, czego wtedy nie przewidywała, a do czego faktycznie doszło w roku 2018 w toku prowadzonych postępowań sądowych skutkujących zawieszeniem władzy rodzicielskiej Ł. S. oraz zasądzeniem od niego wyrokiem z [...] grudnia 2018 r. alimentów na rzecz dzieci. Samo zresztą wystąpienie z powództwem o alimenty i wydanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia na czas trwania postępowania w tym przedmiocie – aczkolwiek pośrednio z pewnością wskazuje na pogorszenie relacji między partnerami – wcale nie oznacza także, że już wtedy doszło do zerwania wszelkich więzi skarżącej i jej dzieci z ich ojcem, a mogło wynikać z braku dostatecznego łożenia przez niego na ich utrzymanie i związanych z tym obaw skarżącej na przyszłość. O tym, że skarżąca od lipca 2017 r. – w związku z wyjazdem Ł. S. do Norwegii - samotnie wychowuje małoletnie dzieci a ich ojciec nie utrzymuje z nimi kontaktu, nie przesądza również powołanie przez nią tych okoliczności w uzasadnieniu wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczenia w sprawie z powództwa o alimenty, na co wskazał SR w [...] w uzasadnieniu wydanego [...] sierpnia 2018 r. postanowienia [...], a co wykorzystały następnie organy w argumentacji na poparcie wydanych decyzji. Przyjmując nawet, że wniosek ten został złożony wraz z pozwem o alimenty (a więc prawdopodobnie w lutym 2018 r. wobec zasądzenia od pierwszego dnia tego miesiąca alimentów wyrokiem z [...] grudnia 2018 r.), to nie wykluczając jednak jego złożenia w okresie późniejszym (mając na uwadze wydanie postanowienia o zabezpieczeniu dopiero [...] sierpnia 2018 r.) – czego organy nie badały, w żaden sposób nie przesądza to o tym, że skarżąca już od lipca 2017 r. samotnie wychowuje dzieci. Wydając postanowienie o zabezpieczeniu SR nie weryfikuje zresztą tych okoliczności, co uzasadnia potraktowanie ich jako przytoczonych wyłącznie na użytek postępowania przed tym sądem, a co w efekcie – oprócz ewentualnie samego faktu zabezpieczenia – przemawia przeciwko ich wiążącemu wykorzystaniu przez organy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym (w tym zakresie wiążący organy charakter ma wyłącznie sentencja tego postanowienia). O ile należy zgodzić się z twierdzeniem, że wspólnego wychowywania dziecka przez obydwoje z rodziców nie można sprowadzać tylko do finansowej partycypacji w kosztach jego utrzymania przez jedno z nich, to także nie oznacza to jednak bezwzględnej konieczności wspólnego zamieszkiwania czy prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Wyjazd więc jednego z rodziców za granicę w celach zarobkowych – nawet na dłuższy okres czasu - nie powoduje więc automatycznie uznania rodzica sprawującego pieczę nad dzieckiem za osobę samotnie wychowującą dziecko, tym bardziej, że w okolicznościach sprawy do zawieszenia ojcu dzieci władzy rodzicielskiej doszło dopiero po prawie roku od jego wyjazdu w następstwie stopniowego rozkładu pożycia między rodzicami, który to skutek należało wprawdzie wiązać z tym wyjazdem, ale co jednak bynajmniej nie oznacza, że nastąpił on już z momentem wyjazdu, skoro od października 2017 r. (a więc przed wytoczeniem przeciwko niemu powództwa o alimenty) Ł. S. dobrowolnie zaczął przesyłać pieniądze na rzecz dzieci. Z samego faktu jego wyjazdu za granicę w lipcu 2017 r. nie można więc wnioskować, że już wtedy ustały łączące go ze skarżącą i dziećmi więzi rodzinne oraz że doszło do zaprzestania kontaktów między nimi, co uzasadniałoby uznanie statusu skarżącej jako osoby samotnie wychowującej dzieci. W związku z tym należy także zwrócić dodatkowo uwagę na same oświadczenia skarżącej z [...] i [...] kwietnia 2019 r., z wyraźnym podkreśleniem, że [...] kwietnia złożyła ona dwa oświadczenia. W pierwszym z nich (na którym widnieje prezentata Urzędu) wniosła o przeanalizowanie swojej sytuacji dochodowej i rodzinnej celem ustalenia świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019 w związku ze "zmianą składu rodziny" – wykluczeniem z niej partnera Ł. S., z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Dopiero w drugim oświadczeniu z tego dnia wskazała, że wspólnego gospodarstwa domowego nie prowadzi i nie wychowuje dzieci wspólnie z Ł. S. od lipca 2017 r., zaś w trzecim z [...] kwietnia 2017 r., że od lipca 2017 r. prawdopodobnie przebywa on za granicą w Norwegii i od tego czasu nie utrzymuje kontaktu z dziećmi. W ocenie Sądu, kluczowe dla sprawy pozostaje pierwsze z oświadczeń, w którym skarżąca zwróciła uwagę jedynie na zmianę składu rodziny w aktualnym w dacie jego złożenia okresie świadczeniowym, tj. 2018/2019, a nie w poprzedzającym go i objętym decyzją z [...] sierpnia 2017 r. okresie 2017/2018. Mimo że jak już wskazano, brak prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez obydwoje rodziców nie musi oznaczać uznaniem rodzica pod którego opieką pozostają dzieci za osobę samotnie wychowującą, z oświadczenia tego wynika, że jako "zmiany składu rodziny" skarżąca nie traktowała wyjazdu Ł. S. za granicę w lipcu 2017 r. i nie wiązała tej "zmiany" z rozpoczynającym się [...] października 2017 r. okresem świadczeniowym 2017/2018. W tym kontekście wiarygodności nabierają jej twierdzenia, że kolejne oświadczenia zostały złożone niejako "pod dyktando" osoby prowadzącej sprawę, która z oceny zawartych w nich informacji wyciągnęła zupełnie inne wnioski, niż przypisywała im skarżąca (jest o tyle prawdopodobne, że za nietypową należy uznać sytuację, że skarżąca z własnej inicjatywy jednego dnia składa dwa odrębne oświadczenia a po tym jeszcze kolejne, mimo że mogła to zrobić jednym pismem). Reasumując, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – oparty na oświadczeniach skarżącej (w szczególności na drugim oświadczeniu z [...] kwietnia oraz kolejnym z [...] kwietnia 2019 r.) oraz uzasadnieniu postanowienia o zabezpieczenie alimentów należy uznać za niewystarczający do przyjęcia, że skarżąca już od lipca 2017 r. była osobą samotnie wychowującą dzieci. Dla prawidłowej oceny wskazanych dwóch oświadczeń ważna jest perspektywa czasowa w jakiej zostały złożone. Nie można wykluczyć, że stwierdzenie w nich przez skarżącą, że już od lipca 2017 r. ojciec nie przebywał z rodziną i nie utrzymywał kontaktów z dziećmi mogło wynikać z błędnej oceny przez nią skutków zapoczątkowanych jego wyjazdem za granicę dokonywanej z perspektywy zakończonych już przez SR w [...] postępowań sądowych, gdy tymczasem obiektywna ocena tych zdarzeń z chwili ich zaistnienia jawi się zupełnie odmiennie. Wobec braku dokładnego rozeznania skarżącej co do znaczenia jej oceny tych zdarzeń dla prowadzonych postępowań administracyjnych nie można zatem wykluczyć możliwości skutecznego uchylenia się przez nią od skutków złożonych oświadczeń, zwłaszcza wobec konsekwentnego podnoszenia argumentów ewidentnie przemawiających za ich odmienną oceną. O ile zatem orzekające w sprawie organy uznają tę argumentację za niewystarczającą, powinny z uwzględnieniem wskazań Sądu zweryfikować ją przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, dopuszczając także dowody wnioskowane przez skarżącą (m.in. z przesłuchania jej i świadka A. K.), nie wykluczając przy tym – o ile okazałoby się to konieczne - także dowodu z przesłuchania samego Ł. S., czy też pracownika organu I instancji przyjmującego oświadczenia skarżącej celem wyjaśnienia okoliczności w jakich doszło do ich złożenia (ubocznie za kuriozalne należy uznać stanowisko przerzucające na skarżącą ciężar wskazania tej osoby i wywodzące w związku z tym brak możliwości jej przesłuchania w sprawie w charakterze świadka, skoro to organ posiada bezpośrednią wiedzę o pracownikach załatwiających sprawę w jego imieniu; nazwisko tej osoby widnieje zresztą na opisywanych oświadczeniach). Dopiero wtedy możliwe będzie wiarygodne stwierdzenie, czy w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające weryfikację decyzji z [...] sierpnia 2017 r., co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi opisane w art. 107 § 3 K.p.a. Z uwagi na związane z opisanymi uchybieniami w postępowaniu przed organem I i II instancji naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji SKO oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta M. [...]. O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego reprezentującego skarżącą adwokata orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło