II SA/Bk 887/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Rektora Uniwersytetu Medycznego w B. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie skreślenia z listy studentów oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Zawiadomieniem z dnia [...] września 2019 r. Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Uniwersytetu Medycznego w B. – na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 i art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym – poinformował K. M. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów VI roku kierunku lekarskiego. Pismem z dnia [...] października 2019 r. działający w imieniu K. M. profesjonalny pełnomocnik złożył "Odwołanie wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy". Pełnomocnik zaznaczył, że odwołanie dotyczy pisma z dnia [...] września 2019 r. i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie postępowania w przedmiocie skreślenia K. M. z listy studentów. Zdaniem pełnomocnika postępowanie w tej sprawie jest niezasadne z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. K. M. zaliczył wszystkie egzaminy wymagane w toku studiów medycznych i zaliczył VI rok z wyjątkiem ustnego egzaminu z interny, przy czym zaliczył egzamin praktyczny i teoretyczny z chorób wewnętrznych. Z analizy jego akt osobowych wynika, że student wykazywał postępy w nauce i rokuje na pomyślne zakończenie studiów. Pełnomocnik nadmieniła, że w dniu [...] września 2019 r. K. M. złożył wniosek o warunkowe podjęcie studiów na VI roku i nie zapadła jeszcze w tym względzie decyzja. Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. nr [...], Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim, działający z upoważnienia Rektora Uniwersytetu Medycznego w B., stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Organ wskazał, że w rozumieniu art. 134 k.p.a. niedopuszczalne jest wniesienie środka zaskarżenia z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia. Dopóki nie zostanie wydana i zakomunikowana stronie decyzja, dopóty nie może być ona przedmiotem postępowania zażaleniowego. Strona powinna wpierw otrzymać decyzję wraz z pouczeniem o sposobie zaskarżenia i dopiero wówczas może taką decyzję zaskarżyć. Powyższe postanowienie zaskarżył do sądu K. M.. Działający w jego imieniu pełnomocnik podniósł zarzuty naruszenia: - art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez jego zastosowanie w sytuacji w której nie było podstaw do stwierdzenia braku postępów w nauce ze względu na przebywanie studenta na urlopie długoterminowym; - art. 207 ust. 1 tej ustawy, poprzez podjęcie decyzji przez osoby nieposiadające upoważnienia od właściwego organu do załatwienia spraw w jego imieniu - art. 6 w zw. z art. 61 k.p.a., poprzez brak działania na podstawie przepisów prawa; - art. 7 w zw. z art. 77 i w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy i zgromadzonych dowodów; - art. 8 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego; - art. 9 k.p.a., poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; - art. 10 k.p.a., poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu; - art. 11 w zw. z art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji nieuzasadnionej pod względem prawnym i pod względem faktycznym oraz niewłaściwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego; - art. 12 w zw. z art. 35 k.p.a., poprzez brak załatwienia sprawy w terminach przewidzianych przepisami kodeksu; - art. 15 k.p.a., poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy; - art. 40 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.a., poprzez niedoręczenie decyzji pod wskazany przez stronę adres; - art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niezawierającej wszystkich elementów koniecznych, w szczególności podstawy prawnej, uzasadnienia faktycznego i prawnego; - art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której zachodziły przesłanki do wydania decyzji w jednym z tych trybów; - art. 268a k.p.a., poprzez wydanie decyzji przez osoby nieposiadające pisemnego upoważnienia do załatwienia sprawy działające "z upoważnienia Rektora". Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o zmianę lub uchylenie decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wyrażenie zgody na warunkowe powtarzanie roku przez studenta K. M.. W uzasadnieniu skargi wskazano, że nietrafne jest stanowisko organu o niedopuszczalności zażalenia z uwagi na brak decyzji. W aktach znajduje się bowiem decyzja o braku zgody na warunkowe powtarzanie roku. Jest to decyzja administracyjna, od której służy odwołanie. Zapis odręczny Dziekana o braku zgody, rozpatrzył odmownie wniosek o warunkowe podjęcie studiów na VI roku i orzeka co do istoty oraz rozstrzyga sprawę w sposób ostateczny. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Medycznego w B. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis ten określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Granice danej sprawy wyznacza zaś jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Sąd administracyjny nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 1846/16 i przywołane tam orzecznictwo, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przewidziane w art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi niezwiązanie sądu granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie oznacza oczywiście, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt, czynność, czy bezczynność kwestionowane przez uprawniony podmiot (zob. wyrok NSA z dnia 13 września 2019 r. sygn. akt I OSK 913/18, dostępny w CBOSA). Treść skargi wskazuje, że skarżący kwestionuje wydaną jego zdaniem w tej sprawie decyzję odmawiającą warunkowego powtarzania VI roku studiów (zapis odręczny Dziekana "brak zgody" na wniosku o warunkowe podjęcie studiów). Zarzuty kierowane są w głównej mierze, właśnie pod adresem tego rozstrzygnięcia, na które w ocenie pełnomocnika służy odwołanie, bowiem zapadło w formie decyzji administracyjnej. Jednocześnie skarżący wprost stwierdza, że zaskarża w całości postanowienie wydane [...] października 2019 r. i to ten akt podlega kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem. Zdaniem Sądu postanowienie "stwierdzające niedopuszczalność zażalenia" jest prawidłowe. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten ma w myśl art. 144 k.p.a. odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Istotna jest okoliczność, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek środka zaskarżenia złożonego przez skarżącego w odpowiedzi na pismo z dnia [...] września 2019 r. zawiadamiające o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów. W piśmie zatytułowanym "odwołanie" pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie prawa przy wydaniu decyzji i wniósł o umorzenie postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Tyle, że w sprawie tej na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie została wydana żadna decyzja skreślająca skarżącego z listy studentów. Wobec braku przedmiotu zaskarżenia organ nie miał zatem innej możliwości, jak w oparciu o przepis art. 134 k.p.a. stwierdzić niedopuszczalność złożonego środka zaskarżenia. Decyzja o skreśleniu z listy studentów podjęta została w pierwszej instancji w dniu [...] października 2019 r. przez Dziekana i utrzymana następnie w mocy decyzją Rektora z dnia [...] listopada 2019 r. Obie te decyzje zostały zaskarżone do sądu (II SA/Bk 888/19 i II SA/Bk 114/20) i oczekują na rozpoznanie. Na marginesie wskazać należy, że nawet traktując pismo skarżącego z dnia [...] października 2019 r. jako zażalenie na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, rozstrzygnięcie organu winno przybrać identyczną formę. Zawiadomienie takie jest bowiem niezaskarżalne. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że dopiero w skardze do sądu pełnomocnik sprecyzował, że kwestionuje decyzję wydaną w sprawie odmowy wyrażenia zgody na warunkowe powtarzanie roku. Ramy tego postępowania nie dają jednak podstaw do rozpatrywania poszczególnych zarzutów stawianych w tym względzie. Przytoczyć jednak trzeba pogląd wyrażany na tle rozważań dotyczących dopuszczalności skargi na tego typu rozstrzygnięcia, że nie wydaje się w drodze decyzji administracyjnych aktów organów uczelni ze sfery aktów administracyjnych wewnętrznych. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają natomiast akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 320/08, dostępny w CBOSA). Poza tym w aktach studenta brak jest jakiegokolwiek pisma sporządzonego przed wszczęciem postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów oraz wydaniem postanowienia z dnia [...] października 2019 r., które kwestionowałoby podjętą zdaniem strony decyzję o braku zgody na powtarzanie roku, które mogłoby zostać potraktowane jako odwołanie od tego rozstrzygnięcia. Jeżeli strona uważa, że wydana została w określonym dniu decyzja administracyjna w tym przedmiocie i nie została skarżącemu zakomunikowana i zawiera przy tym szereg uchybień wskazujących na naruszenie podstawowych regulacji k.p.a., to nic nie stało i nie stoi na przeszkodzie aby skarżący uruchomił tryb odwoławczy od tego konkretnego rozstrzygnięcie jego sprawy dotyczącej warunkowego powtarzania roku. Ten kierunek może się jednak okazać nieefektywny z uwagi na poglądy odnoszące się do zaskarżalności aktów zakładowych wewnętrznych i zewnętrznych podejmowanych przez władze uczelni wyższych. Z całą natomiast pewnością, argumenty podnoszone we wniosku o udzielenie warunkowego zezwolenia na powtarzanie roku studiów, podobnie jak pozostały materiał dowodowy znajdujący się w aktach studenta będą analizowane i rozważane w związku z kontrolą legalności zaskarżonej do sądu decyzji skreślającej K. M. z listy studentów, o ile oczywiście złożona przez stronę skarga będzie dopuszczalna i nie będzie zawierała braków formalnych. Na tym etapie postępowania, w jakim sprawa trafiła do Sądu organ wydając postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. postąpił prawidłowo. Strona zaś jednoznacznie wskazała w skardze, że zaskarża to właśnie postanowienie i Sąd w ramach kontroli zgodności z prawem miał obowiązek sprawdzić jego legalność. Końcowo wskazać należy, że zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez Dziekana dysponującego upoważnieniem Rektora z dnia [...] października 2019 r. do wydawania m.in. postanowień. Zarzut naruszenia art. 268a k.p.a. nie mógł zatem zostać uwzględniony. Uznając, że zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność środka zaskarżenia nie narusza prawa, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.