I SA/Wa 2201/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E.W. i T.S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z [...] września 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie w sprawie wniosku E. W. i T. O. z [...] sierpnia 2019 r. o stwierdzenie wygaśnięcia, na podstawie art. 162 kpa., postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2019 r., nr [...] oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] lipca 2019 r., nr [...], jako bezprzedmiotowe. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] potwierdził A. R. prawo do [...] części rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. R., A. R. i J. R., spadkobierców H. R. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, położonych w [...] przy ul. [...]. E. W. i T. O. wystąpiły o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ww. decyzją Wojewody [...]. Postanowieniem z [...] lipca 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2011 r. Wnioskodawczynie wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] lipca 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy własne orzeczenie z [...] lipca 2019 r. Następnie pismem opatrzonym datą [...] sierpnia 2019 r. E. W. i T. O. wniosły, na podstawie art. 162 kpa., o stwierdzenie wygaśnięcia ww. orzeczenia z [...] lipca 2019 r. i poprzedzającego go postanowienia z [...] lipca 2019 r. Postanowieniem z [...] września 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie w sprawie wniosku E. W. i T. O. z [...] sierpnia 2019 r. o stwierdzenie wygaśnięcia, na podstawie art. 162 kpa., postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2019 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] lipca 2019 r.,, jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że decyzja która stała się ostateczna jest wykonalna, wchodzi do obrotu prawnego, a możliwość jej wzruszenia przysługuje organowi administracji, tylko w sytuacji i na zasadach ustalonych w kpa. albo przepisach szczególnych. Jednym z takich przepisów jest art. 162 § 1 kpa. Natomiast zgodnie z art. 126 kpa. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105 kpa., art. 107 § 2 – 5 kpa. oraz art. 109 – 113 kpa., a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz od postanowień, określonych w art. 134 kpa. - również art. 145 - 152 kpa. oraz art. 156 - 159 kpa., z tym, że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1 kpa., wydaje się postanowienie. Stosowanie nadzwyczajnych środków prawnych, odnoszące się do postanowień zostało więc ograniczone do wznowienia postępowania, bądź stwierdzenia nieważności postanowienia. Tym samym brak jest możliwości wykorzystania w stosunku do postanowień innych, przewidzianych w kpa., nadzwyczajnych środków prawnych, w tym m.in. środka prawnego, o którym stanowi art. 162 kpa. Oznacza to, że do postanowień nie mają zastosowania przepisy powołanego art. Organ wskazał, że we wniosku z [...] sierpnia 2019 r. E. W. i T. O. wniosły o stwierdzenie wygaśnięcia, właśnie na podstawie art. 162 kpa., postanowień Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] i [...] lipca 2019 r. Nie ma zatem możliwości zastosowania do tych orzeczeń trybu przez nie wskazanego przez wnioskodawczynie. W tych okolicznościach, wobec braku możliwości zastosowania regulacji z art. 162 kpa. do uprzednio wskazanych rozstrzygnięć, konieczne stało się umorzenie postępowania, bowiem jak stanowi art. 105 § 1 kpa., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wystąpiła E. W. i T. O.. Skarżące przedstawiły przebieg postępowań oraz działań, które zostały podjęte, w celu uzyskania rekompensaty i podniosły, że nie odniesiono się do tego, iż nie przysługuje im rekompensata. Podniosły, że w uzasadnieniu postanowienia został skrzywiony obraz tego, co działo się w sprawie rekompensaty. Strony są osobami prześladowanymi przez Wojewodę [...] i Ministra. Wojewoda blokuje wznowienie postępowania. Skarżące wniosły o całościowe spojrzenie na sprawę i sprawiedliwy wyrok. Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, czy postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna a zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegało postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2019 r., w którym umorzył on postępowanie w sprawie wniosku E. W. i T. O. o stwierdzenie wygaśnięcia, na podstawie art. 162 kpa., jego własnego orzeczenia z [...] lipca 2019 r. i poprzedzającego go postanowienia z [...] lipca 2019 r. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że skarżące [...] sierpnia 2019 r. złożyły, na podstawie art. 162 kpa., wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia postanowienia z [...] lipca 2019 r., utrzymującego w mocy postanowienie [...] lipca 2019 r., odmawiające wznowienia postępowania. Istotą niniejszej sprawy jest zatem to, czy organ miał rację umarzając postępowanie z tego wniosku i twierdząc, że nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego, określonego w art. 162 kpa., nie stosuje się w odniesieniu do wydanych postanowień. Zgodnie z tym ostatnim powołanym art. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony; 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku (§ 1 art. 162 kpa.). Organ administracji publicznej, o którym mowa w § 1, uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie (§ 2). Możliwość uruchomienia określonych trybów nadzwyczajnych w stosunku do postanowień ograniczona została, poprzez treść art. 126 kpa. Stosownie do powyższego przepisu możliwe jest zastosowanie trybu nadzwyczajnego wyłącznie do postanowień od których przysługuje zażalenie oraz do postanowień, o których mowa w art. 134 kpa. Ustawodawca wskazał również wprost, że w stosunku do tak określonych postanowień możliwe jest stosowanie instytucji wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności. Wobec niewymieniania w art. 126 kpa. pozostałych przepisów regulujących tryby nadzwyczajne, takich jak np. art. 154, 155 kpa., czy art. 162 kpa. brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w trybie powołanych przepisów w stosunku do postanowień. Stanowisko to podzielane jest w doktrynie prawa administracyjnego (por. Piotr Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, str. 438, Andrzej Wróbel, Małgorzata Jaśkowska, Martyna Wilbrandt-Gotowicz, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2018 - komentarz, stan prawny 13 grudnia 2018 r.). Powyższe stanowisko podzielił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w nieprawomocnym wyroku z 6 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 891/19 (publ LEX nr 2746699). Stwierdził w uzasadnieniu orzeczenia, że przepis art. 162 kpa. z natury rzeczy dotyczy decyzji, które nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych wykonanie ich stało się bezprzedmiotowe (niemożliwe) albo decyzji, które są w trakcie wykonywania lub wykonane w części, ale dalsze ich wykonywanie może być uznane za bezprzedmiotowe. Powyższe oznacza zatem, że nie ulega wątpliwości, iż art. 162 kpa. dotyczy tylko decyzji i nie może zostać zastosowany do orzeczeń organów administracji, wydanych w formie postanowienia. Skoro obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości wygaśnięcia postanowienia, na podstawie art. 162 kpa., to stwierdzić należy, iż organ postąpił prawidłowo, wydając postanowienie o umorzeniu postępowania. Stosownie bowiem do art. 105 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt, że organ administracji umorzył niniejsze postępowanie administracyjne orzeczeniem w formie postanowienia, a to, w ocenie Sądu, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego. Wskazać jednak należy, że na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niniejsze uchybienie organu administracji nie ma jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż organ winien był umorzyć postępowanie w formie decyzji, a nie postanowienia. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).