I SA/Wa 2795/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] października 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2019 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2016 r. nr [...] potwierdzającą prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2016 r. potwierdził H. S. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w [...] , gm. [...], pow. [...]. H. S. wnioskiem z [...] lipca 2019 r. wystąpiła do Wojewody [...] o wznowienie postępowania zakończonego przedmiotową decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wskazując, że nowy dowód w sprawie stanowi orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...] z [...] lipca 1945 r. potwierdzające, że A. S. posiadała gospodarstwo rolne o pow. [...] ha położone w osadzie [...], gm. [...], pow. [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] września 2019 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] lipca 2016 r. wskazując, że wnioskodawczyni złożyła wniosek o wznowienie postępowania po terminie przewidzianym w art. 148 § 1 kpa. H. S. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę stwierdził, że postanowienie organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. Organ przytoczył przepisy kpa regulujące instytucję wznowienia postępowania, w tym art. 145 § 1 kpa, art. 148 § 1 kpa oraz art. 149 § 1 i § 3 kpa i podkreślił, że z analizy wniosku o wznowienie postępowania z [...] lipca 2019 r. wynika, że o nowym dowodzie w sprawie, tj. orzeczeniu z [...] lipca 1945 r., H. S. dowiedziała się jesienią 2018 r. Powyższe oznacza, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone po terminie określonym w art. 148 § 1 kpa, tj. jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W tej sytuacji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2019 r. H. S. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez niezastosowanie, mimo istnienia podstaw do wznowienia postępowania oraz uprawdopodobnienia przez wnioskodawczynię okoliczności uzasadniających wznowienie; - art. 149 § 3 kpa wyrażające się w odmowie wznowienia postępowania, w sytuacji gdy istniały przesłanki do wznowienia postępowania; - art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa poprzez niezastosowania i w konsekwencji błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i dołączonego do skargi o wznowienie, - art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez bezzasadne zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia Wojewody [...] z [...] września 2019 r., pomimo istnienia przesłanek ustawowych, tj. art. 145 § 1 pkt 5 kpa uzasadniających uchylenie ww. postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów wskazując w szczególności, że w jej ocenie spełnione zostały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Skarżąca zaznaczyła, że ze względu na wiek nie była w stanie określić czy dokumenty dotyczące majątku w [...] miały znaczenie w sprawie i dopiero kontakt z rodziną z [...], w osobie K. S. z rodu K., potwierdził w rozmowie telefonicznej pod koniec lipca 2019 r. przynależność [...] do gospodarstwa rolnego w miejscowości [...]. Zdaniem skarżącej od tego momentu liczyć należy termin, w którym strona dowiedziała się o nowych okolicznościach ważnych dla rozpoznania sprawy. Skarga o wznowienie postępowania złożona więc została w terminie. Skarżąca wskazała ponadto, że nawet gdyby przyjąć, że słuszne jest stanowisko organów w przedmiocie terminu wznowienia postępowania i jego ewentualnego przekroczenia przez wnioskodawczynię, to odmowa wznowienia postępowania na wniosek (wyłącznie z powodu przekroczenia terminu z art. 148 kpa) nie wyklucza wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia z urzędu po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia odmownego (z wniosku), jeżeli we wniosku wskazana była taka podstawa wznowienia, co do której istnieje możliwość przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wznowienia także z urzędu. Na poparcie stanowiska skarżąca przytoczyła stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne. W świetle powyższego skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zmianę postanowienia z [...] września 2019 r. i wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją administracyjną, ewentualnie na wypadek uznania konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego, o uchylenie postanowienia z [...] października 2019 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wydane w sprawie postanowienia organów obu instancji nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 kpa, art. 145a § 1 kpa lub art. 145b § 1 kpa. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. W związku z czym w orzecznictwie podkreśla się, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania wymagają rygorystycznego i ścisłego ich stosowania. Zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie określonych ww. przepisach oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 kpa, a także czy pochodzi od strony. Jedynie pozytywne ustalenia w powyższym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmówiły wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2016 r. uznając, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 kpa. W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 kpa). Jak wskazano wyżej organ administracji zobowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie terminu określonego w powołanym art. 148 kpa. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest zaś podstawą do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Przy czym podkreślić należy, że ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania. Strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Organ ma natomiast obowiązek dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że H. S. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 2016 r. pismem z [...] lipca 2019 r. Występując z wnioskiem o wznowienie jako przesłankę wznowienia wnioskodawczyni wskazała art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jako nowy dowód w sprawie skarżąca powołała orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...] z [...] lipca 1945 r., podnosząc jednocześnie, że o istnieniu powyższego dokumentu dowiedziała się "jesienią 2018 r.". Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został z przekroczeniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, tj. po upływie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym odnosząc się do podnoszonych w skardze twierdzeń dotyczących momentu, od którego należy liczyć termin, w którym strona dowiedziała się o nowych okolicznościach istotnych dla sprawy (tj. w ocenie skarżącej - od rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w lipcu 2019 r. z członkiem rodziny), zaznaczyć trzeba, że z treści art. 148 § 1 kpa wynika, że dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania istotne jest dowiedzenie się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Oznacza to uzyskanie przez stronę informacji o istnieniu okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Innymi słowy w art. 148 § 1 kpa wskazuje się na moment dowiedzenia się o okoliczności, a nie na moment dowiedzenia się o tym, że dana okoliczność może stanowić podstawę wznowienia postępowania. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie słusznie przyjęto, iż wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 2016 r. złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 kpa, co uzasadniało wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia przedmiotowego postępowania. Odmawiając wznowienia postępowania organy obu instancji nie naruszyły zatem prawa. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów kpa. Zdaniem Sądu postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie. Organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz w należyty sposób uzasadnił zajęte stanowisko. Odnosząc się dodatkowo do podnoszonych twierdzeń wskazujących na obowiązek wznowienia postępowania z urzędu, zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem. Oznacza to, że organ nie ma obowiązku wszczynać postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia. Organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1-3, 5-8 kpa. Przy czym zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu, nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Gdyby przyjąć odmienny pogląd, to w każdej sprawie zakończonej formalną odmową wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku właściwy organ powinien wznawiać postępowanie celem ustalenia, czy rzeczywiście istnieje przesłanka wznowienia postępowania. Taki obowiązek nie wynika jednakże z żadnego przepisu prawa (wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2162/17). W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.