II GZ 54/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R J na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1733/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R J na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] maja 2019 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1733/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R J przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] maja 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Sąd I instancji wskazał, że decyzja zawierała pouczenie o terminie oraz sposobie jej zaskarżenia. W treści pouczenia wskazano ponadto adres organu administracji publicznej, za pośrednictwem którego należy wnieść skargę, tj. "al. Jerozolimskie 94, 00-807 Warszawa". Decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 maja 2019 r. Pismem nadanym 15 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącego, działając za pośrednictwem organu, skierował do WSA w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Inspektora z 15 maja 2019 r. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że w dniu 14 czerwca 2019 r. nadał skargę listem poleconym, na adres organu widniejący na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej. W dniu 11 lipca 2019 r. otrzymał od Poczty Polskiej S.A. zwrot korespondencji, zawierający rzeczona przesyłkę, z adnotacją: "Nie podjęto w terminie". Pełnomocnik podkreśla, że dysponując adresem wskazanym przez organ w pouczeniu zaskarżonej decyzji oraz uwidocznionym w Biuletynie Informacji Publicznej organu nie był w stanie rozstrzygnąć, który ze wskazanych adresów jest aktualny. WSA oddalił wniosek o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu działanie pełnomocnika zmierzające do weryfikacji prawidłowości oznaczenia przez organ adresu wskazanego w pouczeniu zaskarżonej decyzji poprzez sięganie do informacji zamieszczonych w Biuletynie Informacji Publicznej nie stanowi okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie Skarżącego reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, od którego niewątpliwie należy wymagać większej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Trudno jednak za profesjonalne uznać usprawiedliwianie swojej niestaranności rozbieżnościami w kwestii oznaczenia adresu organu w BIP oraz pouczeniu zaskarżonej decyzji. R J zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu na wniesienie skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił wadliwą wykładnię pojęcia braku winy. Podał, że w dobie powszechnej informatyzacji i cyfryzacji, jest rzeczą naturalną, że przeważającej większości informacji poszukuje się obecnie w Internecie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. Oznacza to, że strona we wniosku tym powinna powoływać okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. post. Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. post. SN z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/08, Lex nr 50679). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Instytucja przywrócenia terminu niewątpliwie ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach, gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Nie może być natomiast wykorzystywana przez stronę do przeciwdziałania negatywnym skutkom procesowym wynikającym z jej zaniedbań i braku należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Przy takiej wykładni treści art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przyjąć należy, że Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dawały podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Oceny tej autorowi zażalenia nie udało się podważyć. NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że skoro skarżący został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie wniesieniu środka odwoławczego – ze wskazaniem adresu organu, za pośrednictwem którego czynności procesowej należy dokonać – to omyłkowe zaadresowanie korespondencji zawierającej skargę nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Należy podkreślić, że skarżący w toku postępowania administracyjnego oraz przed Sądem I instancji reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika. W zaskarżonej decyzji organ II instancji pouczył o terminie i sposobie trybie wniesienia skargi podając jednocześnie prawidłowy adres (Al. Jerozolimskie 94, 00-807 Warszawa). Podnoszone w zażaleniu oraz we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, dotyczące adresu uwidocznionego w witrynie BIP nie mogły stanowić podstawy do uznania, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego. Jasne i niepozostawiające wątpliwości pouczenie w zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazywało prawidłowy adres organu. Należy podkreślić, że z regulacji zawartej w rozdziale 6, dział III p.p.s.a. wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, jeżeli strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego i możliwego zarazem w danych warunkach wysiłku. Błędne zaadresowanie koperty ze skargą w przedstawionych wyżej okolicznościach prawidłowego pouczenia strony o adresie, na który powinna być skierowana skarga, świadczy o braku należytej staranności przy składaniu skargi i nie usprawiedliwia wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Z tych przyczyn zażalenie jako bezzasadne podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.