VII SAB/Wa 3/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. P. na bezczynność Dyrektora [...] Wojewódzkiego Szpitala [...] "[...]" w [...] postanawia: odrzucić skargę. W. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę (pismo zatytułowane jako pozew) z dnia 27 listopada 2019 r. na bezczynność Dyrektora [...] Szpitala Psychiatrycznego "[...]" w [...]. Skarżący podniósł, że bezprawnie był przetrzymywany w ww. Szpitalu ponad 30 dni. Dodał, że co do samego aktu toczy się oddzielne postępowanie cywilne przed Sądem Rejonowym w W.. W odpowiedzi na ww. skargę Dyrektor [...] Szpitala Psychiatrycznego "[...]" w [...] wskazał, że przyjęcie skarżącego do Szpitala odbywało się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Długość pobytu jest uwarunkowana stanem zdrowia, przy czym o wypisaniu ze szpitala decyduje ordynator. Dodał, że Sąd Rejonowy w W. nadal prowadzi ww. sprawę pobytu skarżącego w Szpitalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Złożoną przez W. P. skargę należało odrzucić. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.). W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. § 2a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. § 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Powyższe wyliczenie ma charakter zupełny, dlatego sąd administracyjny nie jest właściwy do zajmowania się sprawami, które nie zostały wyraźnie wskazane w przywołanych wyżej przepisach. W niniejszej sprawie W. P. złożył skargę na bezczynność Dyrektora [...] Szpitala Psychiatrycznego "[...]" w [...] w związku z bezprawnym, jego zdaniem, przetrzymywaniem jego osoby w ww. Szpitalu przez ponad 30 dni. Postępowanie dotyczące legalności przyjęcia i przebywania w takim szpitalu lub domu pomocy społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi, przestrzegania ich praw oraz kontroli warunków, w jakich one tam przebywają odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz.U.2018 poz.1878). Z przepisów ww. ustawy wynika, że kontrolę nad szpitalami psychiatrycznymi i domami pomocy społecznej sprawuje sąd opiekuńczy. Zgodnie z art. 42 ww. ustawy w postępowaniu przed sądem opiekuńczym w sprawach określonych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy. Natomiast zgodnie z art. 43 ww. ustawy do szpitala psychiatrycznego i domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób chorych psychicznie lub upośledzonych umysłowo ma prawo wstępu o każdej porze sędzia w celu kontroli legalności przyjęcia i przebywania w takim szpitalu lub domu pomocy społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi, przestrzegania ich praw oraz kontroli warunków, w jakich one tam przebywają (ust. 1). Kontrolę sprawuje sędzia wykazujący się szczególną znajomością problematyki ochrony zdrowia psychicznego wyznaczony przez prezesa sądu okręgowego, w którego okręgu znajduje się szpital psychiatryczny lub dom pomocy społecznej (ust.2). Przy czym jednym z obowiązków szpitala jest zawiadomienie sądu opiekuńczego o przyjęciu osoby bez jej zgody. Stanowi o tym art. 23 ww. ustawy, zgodnie z którym kierownik szpitala zawiadamia o przyjęciu osoby bez jej zgody sąd opiekuńczy miejsca siedziby szpitala w ciągu 72 godzin od chwili przyjęcia. W toku wspomnianej kontroli sędzia bada prawidłowość prowadzenia dokumentacji stanowiącej podstawę przyjęcia do szpitala psychiatrycznego i domu pomocy społecznej oraz przebywania w tych podmiotach osób z zaburzeniami psychicznymi; bada prawidłowość stosowania ograniczenia możliwości samodzielnego opuszczania terenu domu pomocy społecznej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ponadto bada prawidłowość i terminowość załatwiania skarg i wniosków osób z zaburzeniami psychicznymi przebywających w kontrolowanym podmiocie (art. 43 ust. 3 pkt 5); Po zakończeniu kontroli sędzia zapoznaje kierownika kontrolowanego podmiotu z jej wynikami, umożliwiając w terminie 3 dni roboczych ustosunkowanie się do dokonanych ustaleń oraz do propozycji zaleceń pokontrolnych. Z omówionych wyżej przepisów wynika, że kontrolę nad legalnością przyjęcia i przebywania w szpitalu psychiatrycznym osób z zaburzeniami psychicznymi, przestrzegania ich praw oraz kontroli warunków, w jakich one tam przebywają sprawuje sąd opiekuńczy. Sąd ten też bada skargi i wnioski osób z zaburzeniami psychicznymi przebywających w kontrolowanym podmiocie. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie skargą. W. P. zarzucił, że bezprawnie był przetrzymywany w ww. Szpitalu ponad 30 dni. Skarga taka zatem powinna być badana przez sąd opiekuńczy. Sąd administracyjny nie ma żadnych podstaw prawnych do wkraczania w kompetencje sądu opiekuńczego. Z tych względów należy wskazać, że nie jest dopuszczalne rozpoznanie skargi W. P. z dnia 27 listopada 2019 r. na bezczynność Dyrektora [...] Szpitala Psychiatrycznego "[...]" w [...]. Z akt sprawy (skarga i odpowiedź na skargę) wynika, że postępowanie w sprawie pobytu W. P. w ww. Szpitalu się toczy - Sąd Rejonowy w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich prowadzi ww. sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest zatem właściwy do rozpoznania skargi, która należy do właściwości rzeczowej innego sądu - w niniejszej sprawie sądu opiekuńczego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy o p.p.s.a., skarga, podlega odrzuceniu przez sąd, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił o odrzuceniu skargi.