III SA/Po 525/19

Dnia 4 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi D. G. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2019 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], II. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego w [...] na rzecz skarżącego D. G. kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Zaskarżoną decyzją Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2019 r. o nałożeniu na D. G. kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Podstawą prawną decyzji organu odwoławczego był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "K.p.a.", art. 4 pkt 22, art. 92a, art. 92b i art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm.), dalej: "u.t.d.", lp. 5.7.1, lp. 5.11.1 i lp. 6.3.5 zał. nr 3 do u.t.d., art. 4, art. 7, art. 8 i art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r.), dalej: "rozporządzenie nr 561/2006", art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L 60 z 28 lutego 2014 r.), dalej: "rozporządzenie nr 165/2014". W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdzono m. in., co następuje. W dniu [...] listopada 2018 r. na autostradzie [...] w miejscowości [...] dokonano kontroli drogowej pojazdu marki [...] o nr rej. [...] i naczepy marki [...] o nr rej. [...] Kierujący wtedy pojazdem M. P. wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy towarów na rzecz i w imieniu strony. W protokole kontroli stwierdzono naruszenia: 1. skrócenie wymaganego skróconego czasu odpoczynku dziennego o czas do jednej godziny (naruszenie lp 5.7.1 zał. nr 3 do u.t.d.); 2. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 minut (naruszenie lp 5.11.1 zał. nr 3 do u.t.d.); 3. niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy mające wpływ na rejestrację danych (naruszenie lp 6.3.5 zał. nr 3 do u.t.d.). Odnośnie naruszenia lp. 5.7.1 zał. nr 3 do u.t.d. wskazano, że kierowca korzysta z dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku (art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006). W każdym 24 godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku (art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006). Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku. Dzienny okres odpoczynku może zostać przedłużony do rozmiarów regularnego lub skróconego tygodniowego okresu odpoczynku (art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006). Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku (art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 561/2006). Analiza zapisów protokołu kontroli i danych cyfrowych z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego wykazała, że kierowca [...] listopada 2018 r. o godz. 6:29 rozpoczął 24 godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 9 godzinny nieprzerwany odpoczynek. W tym okresie kierowca odebrał odpoczynek trwający jedynie 8 godzin i 42 minuty (od godz. 21:46 [...] listopada 2018 r. do godz. 6:28 [...] listopada 2018 r.), a zatem skrócił dzienny czas odpoczynku o 18 minut. Odnośnie naruszenia lp. 5.11.1 zał. nr 3 do u.t.d. wskazano, że przerwa oznacza okres, w którym kierowca nie może prowadzić pojazdu ani wykonywać żadnej innej pracy, wykorzystywany wyłącznie do wypoczynku (art. 4 lit. d rozporządzenia nr 561/2006). Po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca co najmniej czterdzieści pięć minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego (art. 7 rozporządzenia nr 561/2006). Analiza zapisów protokołu kontroli i danych cyfrowych urządzenia rejestrującego wykazała, że kierowca [...] listopada 2018 r. prowadził pojazd od godz. 15:40 do godz. 21:46 nie wykonując prawidłowej przerwy w jeździe, a zatem przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 27 minut. Odnośnie naruszenia lp. 6.3.5 zał. nr 3 do u.t.d. wskazano, że kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów (art. 34 rozporządzenia nr 165/2014). Analiza danych cyfrowych z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego wykazała, że kierowca [...] listopada 2018 r. prowadził pojazd bez włożonej karty kierowcy od godz. 21:26 do godz. 21:46. Brak podstaw do wyłączenia odpowiedzialności przez zastosowanie art. 92b i art. 92c u.t.d. Okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność winien wykazać przewoźnik, czego nie uczynił. Sprowadza się to do udowodnienia dołożenia należytej staranności, a więc uczynienia wszystkiego, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu i że jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Sądowi z akt sprawy wiadomo, co następuje. W dniu kontroli przesłuchano kierowcę w charakterze świadka i z tej czynności sporządzono protokół, którego kopię doręczono stronie. Strona [...] grudnia 2018 r. złożyła do organu pierwszej instancji wniosek o doręczenie jej w trybie art. 73 § 2 K.p.a. protokołu z przesłuchania świadka. Organ wezwał stronę do wykazania ważnego interesu w doręczeniu tego protokołu i uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości [...] zł. Strona uiściła stosowną opłatę skarbową i wskazała, że doręczenie tego protokołu jest dla niej konieczne, aby była świadoma stwierdzonych naruszeń w kontekście możliwości nałożenia jej kary pieniężnej oraz wymierzenia przez stronę kierowcy kary porządkowej w trybie przepisów prawa pracy. Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. organ pierwszej instancji odmówił zadośćuczynienia żądaniu strony, a następnego dnia wydał decyzję o nałożeniu na stronę kary pieniężnej. Strona [...] stycznia 2019 r. wniosła zażalenie na postanowienie o odmowie wydania odpisu protokołu z przesłuchania świadka, a [...] lutego 2019 r. - odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w którym m. in. zarzuciła niezgodną z prawem odmowę doręczenia powyższego protokołu, załączając podpisany przez kierowcę dokument datowany na [...] września 2018 r. dotyczący zasad przestrzegania przepisów związanych z transportem drogowym. Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. organ odwoławczy uchylił postanowienie o odmowie wydania protokołu z przesłuchania świadka i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W związku z posiadaniem akt sprawy przez organ odwoławczy organ ten przy piśmie z [...] kwietnia 2019 r. doręczył stronie potwierdzony za zgodność z oryginałem protokół z przesłuchania świadka, wzywając do wypowiedzenia się w terminie siedmiu dni pod rygorem wydania decyzji w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Żądany dokument doręczono stronie [...] kwietnia 2019 r. W piśmie z [...] kwietnia 2019 r. strona podniosła, że przesłuchanie kierowcy było nieprecyzyjne (zabrakło pytań dotyczących dyscypliny pracy, rozliczania czasu pracy kierowców, organizacji pracy i sposobu wynagradzania), co mogło mieć znaczenie w sprawie, stąd można przesłuchać go ponownie. Strona wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego, kwestionując zasadność nałożenia kary pieniężnej i zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 4 K.p.a. i błędne zastosowanie przepisów u.t.d. przy niezastosowaniu wyłączających odpowiedzialność strony art. 92b i art. 92c u.t.d. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Do skargi załączono szereg materiałów związanych zasadami organizacji pracy przez stronę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę. Na pytanie Sądu, czy jako przedsiębiorca dysponuje adresem poczty elektronicznej i czy byłoby możliwe, aby zapoznał się z aktami w formie elektronicznej skarżący wyjaśnił, że tak. Skarżący podniósł, że gdyby otrzymał protokół z przesłuchania świadka, mógłby wnosić o zwolnienie go jako przedsiębiorcy z nałożonej kary pieniężnej i przedstawiłby materiały dołączone do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji przedwczesne byłoby odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Skarżący już w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji wniósł o wydanie mu z akt sprawy w trybie art. 73 § 2 K.p.a. odpisu protokołu z przesłuchania kierowcy w charakterze świadka. Organ ten odmówił zadośćuczynienia żądaniu strony postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., a już następnego dnia wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o odmowie wydania odpisu protokołu, które zostało uchylone przez organ odwoławczy. Stosowny odpis doręczono skarżącemu dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Uniemożliwiono w ten sposób skarżącemu zaznajomienie się z treścią tego dokumentu i odniesienie się do niej w odwołaniu od decyzji, co naruszyło wskazane w skardze przepisy postępowania i art. 15 K.p.a. (zasada dwuinstancyjności postępowania). Mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby skarżący znał wcześniej treść protokołu z przesłuchania kierowcy w charakterze świadka, mógłby przedstawić dowody związane z kontrolowanym przewozem , mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w odniesieniu do wyjaśnień kierowcy , który zeznał ,że chciał bezpiecznie doprowadzić pojazd na parking . Skarżący załączył dodatkowe materiały do skargi, związane z zasadami organizacji pracy przez skarżącego Rozpoznając ponownie sprawę organ winien umożliwić stronie przedłożenie i zawnioskowanie dowodów w zakresie wykazania okoliczności zwalniających skarżącego z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia . Sąd nie przesądza, czy przedstawiony materiał dowodowy w ocenie organu pozwoli na zastosowanie art. 92b i art. 92c u.t.d. Dla rozstrzygnięcia nie miało znaczenia, że skarżący mógł zapoznać się z aktami w formie elektronicznej, skoro wniósł o doręczenie mu odpisu stosownego protokołu w formie pisemnej. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Sąd orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy, na które składa się kwota [...]zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.