I OSK 1090/20

Dnia 27 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 59/20 w sprawie ze skargi S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] z dnia [....] października 2019 r. nr [....] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę; 2. nakazać zwrot ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na rzecz S. A. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi; 3. odstąpić od zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] na rzecz S. A. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. akt II SA/Bk 59/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku orzekł o oddaleniu skargi S. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości. W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że w/w decyzją z dnia [...] października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - po rozpoznaniu odwołania M. A. od decyzji Burmistrza [...], odmawiającej zatwierdzenia podziału nieruchomości M. A. położonej w [...], stanowiącej działkę geodezyjną oznaczonej numerem [...], o powierzchni [...] ha - orzekło o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji (pkt 1 decyzji odwoławczej) i zatwierdziło podział, opisanej na wstępie nieruchomości, na trzy działki o numerach ewidencyjnych: [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha, zgodnie z projektem podziału nieruchomości z dnia 19 lipca 2019 r. wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych (pkt 2 decyzji odwoławczej). Decyzja ta została wydana na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.), zaś stroną tego postępowania był M.A. (wnioskodawca). W dniu 23 grudnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wpłynęło pismo S. A. (brata M. A.), będącego właścicielem nieruchomości sąsiedniej w stosunku do której został zatwierdzony podział, to jest stanowiącej działkę nr [...]. Pismo to Sąd Wojewódzki potraktował jako skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] października 2019 r. zatwierdzającą podział nieruchomości i - orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – uznał, że skarga S. A. (cyt.): "podlegała oddaleniu albowiem skarżący nie wykazał, by miał interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu o podział nieruchomości zakończonym zaskarżoną decyzją." W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, S. A. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku naruszenie: 1) Prawa materialnego (art.174 pkt 1 p.p.s.a.), to jest: a) art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 28 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że skarżący nie ma interesu prawnego w postępowaniu o zatwierdzenie planu podział nieruchomości i nie może być uznany za stronę takiego postępowania administracyjnego, b) art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez przyjęcie, że poprzez zatwierdzenie planu podziału nieruchomości skarżący nie straci możliwości dostępu do drogi publicznej; 2) Przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), to jest: a) wydanie wyroku z naruszeniem art. 150 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 k.p.a. - poprzez to, że WSA w Białymstoku uznał się organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie administracyjnej zakończonej wydaniem przez SKO w [...] decyzji z dnia [...].10.2019r. i w konsekwencji wyrok wydany został z rażącym naruszeniem prawa oraz pozbawił skarżącego możliwości dwuinstancyjnego rozpatrzenia tej sprawy, b) art. 151 w związku z art. 53 § 1 i w zw. z art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę zamiast wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, c) art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez podjęcie rozstrzygnięcia i uzasadnienia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy oraz niewyjaśnienia, dlaczego wniosek o wznowienie postępowania został uznany za skargę, a także pomimo niezachowania 30 dniowego terminu do złożenia skargi został wniosek/skarga rozpoznany/a oraz także przyczyn nieprzeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego w sprawie dotyczącej kwestii określenia interesu prawnego skarżącego w postępowaniu o zatwierdzenie planu podział nieruchomości. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ponadto oświadczył, że zrzeka się prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. A. wnosił o jej oddalenie i obciążenie (cyt.): "skarżącego kosztami postępowania według norm przypisanych". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zostały one oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego (art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 28 k.p.a. i art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami) a także na istotnych naruszeniach przepisów postępowania w postaci: art. 150 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 k.p.a. oraz art. 151 w związku z art. 53 § 1 i w zw. z art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. a także art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. Zarzuty te w odniesieniu do zarzutów opartych na: art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. a także w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 150 § 1 k.p.a. należy uznać za uzasadnione. Wyjaśnić należy, że niewątpliwie w postępowaniu administracyjnym, w którym została wydana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...], kończąca postępowanie o zatwierdzenia podziału nieruchomości, stanowiącej własność M.A., położonej w [...] i stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...], o powierzchni [...], nie brał udziału S. A.. Po zakończeniu tego postępowania sporządził on zaś własnoręcznie pismo, zaadresowane wprawdzie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (opatrzone prezentatą 23 grudnia 2019 r.), ale które zatytułował "wniosek" a nie "skarga" a przede wszystkim w treści którego to pisma wskazał na jego podstawę prawną, w postaci "art. 145 ust. 4". Podstawie tej nie towarzyszyło określenie aktu prawnego, ale z treści pisma wynikało wprost, iż jego autor w oparciu o "art. 145 ust. 4" wnosił o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją Kolegium. W piśmie wyeksponowano, że skarżący nie uczestniczył w przedmiotowym postępowaniu podziałowym i nie był o nim powiadomiony. Wskazano również na fakt, że o w/w postępowaniu S. A. dowiedział się dopiero w dniu 27.11.2019 r. Przy takiej zatem treści pisma, pomimo wniesienia go do Sądu (zamiast do właściwego organu administracyjnego) i nie w pełni prawidłowo określonej podstawie prawnej żądania (zamiast "art. 145 ust.4" winno być oczywiście "art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.") nie ulega jednak wątpliwości, że pismo to zawiera nie skargę do sądu a wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] października 2019 r. nr [...]. Interpretując charakter wspomnianego pisma, podkreślić też trzeba, że pismo to pisała własnoręcznie sama strona, a w odpowiedzi na tzw. "skargę" organ zawarł alternatywne żądania: oddalenia skargi (jako bezpodstawnej pod względem merytorycznym) lub jej odrzucenia. W tym ostatnim przypadku Kolegium wnosiło bowiem o (cyt.): "ewentualne rozważenie braku właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku do rozpatrzenia żądania wznowienia pozstępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. (...)". Zwracało przy tym uwagę na treść art. 150 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, organem administracji publicznej właściwym w sprawach wznowienia jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Zapewniło też, iż w przypadku uznania się przez Sąd za niewłaściwy w sprawie S.A. nie zostanie pozbawiony możliwości obrony swych praw, gdyż zgodnie z przepisem art. 52 § 1 p.p.s.a., będzie mógł wnieść skargę do sądu po wyczerpaniu środków zaskarżenia, które będą mu służyły w postępowaniu wznowieniowym. W rezultacie więc Kolegium wnosiło o uznanie, że złożony przez S.A. wniosek o wznowienie postępowania, w trybie przewidzianym przepisem art. 145 § 4 k.p.a., w sprawie zakończonej opisanej na wstępie decyzją, został wniesiony niezgodnie z właściwością organu, który winien go rozpoznać. Tymczasem Sąd Wojewódzki kwestii dopuszczalności przedmiotowej "skargi" w ogóle nie rozważył a rzeczony wniosek potraktował od razu (bez ewentualnego zwracania się do strony o wyjaśnienie jej intencji) jako skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] października 2019 r. tym niemniej, uznając, że istota sprawy była w tym przypadku dostatecznie wyjaśniona, a była nim przede wszystkim sama dopuszczalność rozpoznania przez Sąd Wojewódzki żądania S. A., zawartego w piśmie wniesionym do Sądu i opatrzonym prezentatą z 23 grudnia 2019 r., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna była - w części odnoszącej się do omawianego aspektu sprawy – zasadna. Powyższe skutkuje więc tym, iż zaskarżony wyrok – z mocy art. 189 p.p.s.a .- podlegał uchyleniu a skarga (czyli pismo S.A. traktowane w ujęciu proceduralnym), wniesiona do Sądu Wojewódzkiego podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jako, że sprawa o wznowienie postępowania administracyjnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zwrócić S.A. wpis od skargi – na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast odstąpił od zasądzenia na jego rzecz od organu zwrotu pozostałych kosztów postępowania w tym zastępstwa adwokackiego, mając na uwadze fakt, że treść zaskarżonego wyroku nie była w tym przypadku następstwem wydania przez organ decyzji wadliwej (art. 207 § 2 p.p.s.a.). W świetle powyższego rozstrzygnięcia brak było też podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku M.A. o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.