I SA/Sz 928/19
WyrokWSA w Szczecinie2020-03-05
Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Alicja Polańska, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wydana na podstawie wniosku zawierającego nierzetelne oświadczenie dotyczące posiadania i utrzymania gruntów rolnych, może zostać uchylona w trybie wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie prawomocnego wyroku sądu karnego stwierdzającego popełnienie przestępstwa przez pełnomocnika strony?Ratio decidendi
Tak, decyzja o przyznaniu płatności może zostać uchylona w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, jeśli dowody, na których oparto ustalenia faktyczne, okazały się fałszywe, a fakt ten został potwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu karnego. W sytuacji, gdy pełnomocnik strony dopuścił się przestępstwa polegającego na złożeniu fałszywego oświadczenia we wniosku, co zostało stwierdzone wyrokiem skazującym, organ administracji ma podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia pierwotnej decyzji, ponieważ została ona wydana na podstawie nierzetelnego dowodu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K. K. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Po wydaniu ostatecznej decyzji przyznającej płatności, organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie wyroków sądu karnego stwierdzających popełnienie przestępstwa przez pełnomocnika rolnika (A. K.) i samego rolnika, polegającego na złożeniu nierzetelnego oświadczenia we wniosku o płatności. W wyniku wznowienia postępowania, organ uchylił pierwotną decyzję i odmówił przyznania płatności. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz brak należytego uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, po wznowieniu postępowania oddala skargę.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. nr
[...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika [...] z dnia [...] r. nr
[...] uchylającą decyzję z dnia [...] r. nr
[...] oraz umarzającą postępowanie w części i odmawiającą przyznania płatności K. K. (zwanego dalej: "rolnikiem")
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...].
Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego są następujące:
W dniu [...] r. wpłynął wniosek pełnomocnika rolnika – A. K. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...]. We wniosku zadeklarowano do płatności [...] działek rolnych znajdujących się na [...] działkach ewidencyjnych. W części [...] wniosku, dotyczącej oświadczenia
o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw zadeklarowano do jednolitej płatności obszarowej (JPO) - [...] ha.
W dniu [...] r., [...] r. oraz [...] r. rolnik wycofał z płatności wymienione w decyzji działki ewidencyjne, na których zadeklarowane były poszczególne działki rolne - łączna powierzchnia wycofanych działek rolnych wynosiła [...] ha, a co się z tym wiązało powierzchnia zgłoszona do płatności wyniosła [...] ha.
Organ I instancji w dniu [...] r. wydał decyzję
nr [...] o umorzeniu postępowania względem części wycofanych działek rolnych [...] oraz przyznaniu jednolitej płatności obszarowej
do pozostałej powierzchni deklarowanej, tj. [...] ha w łącznej kwocie [...]zł. Decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi rolnika w dniu [...] r. W administracyjnym toku postępowania decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu [...] r. do organu wpłynęło zawiadomienie z Prokuratury Rejonowej w [...] o przesłaniu do Sądu Rejonowego
w [...] aktu oskarżenia przeciwko A. K. i K. K. o czyn z art. 297 § 1 w zb. z art. 286 § 1 kk i inne. W dniu [...] r. wpłynął wyrok Sądu Rejonowego S.
- [...] z dnia [...]., sygn. akt [...] oraz Wyrok Sądu Okręgowego w S. [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] zmieniający wyrok Sądu Rejonowego w [...].
Na podstawie przekazanych dokumentów organ I instancji postanowieniem
z dnia [...] r. wznowił postępowanie administracyjne z uwagi
na stwierdzenie zaistnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (zwanej dalej: "K.p.a."). Postanowienie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony w dniu [...] r.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...]
na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił swoją decyzję z dnia [...] r. przyznającą rolnikowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej działki rolnej [...] i odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za [...] rok, zakreślił granice postępowania poprzez wskazanie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Następnie powołując się na ww. wyroki sądów karnych, wydanych wobec A. K.
i K. K., wskazał, że z orzeczeń tych wynika, iż pełnomocnik rolnika przedłożył nierzetelne pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności istotnych dla uzyskania wsparcia finansowego dotyczące posiadania i utrzymania zgodnie z normami i wymogami gruntów rolnych. W ocenie organu doszło do fałszu intelektualnego dokumentu w postaci wniosku rolnika o przyznanie płatności w zakresie wskazania
na nim 4 działek ewidencyjnych, które nie spełniały kryterium do przyznania płatności. Organ podkreślił, że zaistniał nie tylko związek przyczynowy, ale przestępstwo miało wpływ bezpośredni na treść decyzji.
Powołując się na art. 146 § 1 K.p.a organ I instancji biorąc pod uwagę zaistniały w sprawie stan faktyczny, stwierdził, że nie zaistniały przesłanki negatywne (upływ czasu) uniemożliwiające uchylenie decyzji z dnia [...] r.
W dalszej części decyzji organ odniósł się do kwestii umorzenia postępowania na podstawie art. 105 K.p.a. w zakresie wycofanych z płatności działek.
Na koniec decyzji organ I instancji ustalił procentową różnicę między powierzchnią deklarowaną [...] ha) a stwierdzoną ([...] ha), przekraczającą
20%, co uzasadniało odmowę przyznania płatności.
Strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji i we wniesionym odwołaniu zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1312 – zwanej dalej: "ustawą o płatnościach"), polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu przejawiającym się w braku wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności oceny podstawy faktycznej wznowionego postępowania;
- art. 107 § 3 K.p.a. polegający na jego niezastosowaniu, a przejawiający się
w braku należytego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia.
Organ II instancji decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na brzmienie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 149 § 1 k.p.a., art. 151 § 1. Oceniając wskazaną przez organ I instancji podstawę wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., organ odwoławczy wskazał na całkowitą jej zasadność i uznał, że zostały spełnione przesłanki, wskazane w tych przepisach. Organ wskazał, że zgodnie z sentencją wyroku ww. Sądu z dnia [...], sygn. akt [...], zmienionego następnie przez wyrok ww. Sądu Okręgowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] A. K. został uznany za winnego czynu, który Sąd zakwalifikował jako występek z art. 286 § 1 w zb. z art. 297 § 1 w zw. z art. 11 § 2 Kk.
Dalej organ II instancji wskazał, że organ I instancji w decyzji ostatecznej z dnia [...] r. czyniąc ustalenia faktyczne co do wysokości przyznanej płatności do powierzchni [...] ha, powołał się na złożony w dniu [...] r. wniosek
o przyznanie płatności, w którym to wniosku były deklarowane również działki nr [...], [...], [...], [...], o łącznej powierzchni [...] ha, wniosek ten w tej części okazał się fałszywy, a fałsz ten miał rodzaj fałszu intelektualnego - poświadczenie nieprawdy we wniosku w zakresie posiadania gruntów w dniu [...] r. i utrzymywania ich zgodnie z normami i wymogami. Na podstawie sfałszowanego dowodu (fałszu intelektualnego) oparte zostało rozstrzygnięcie niewłaściwe w zakresie przyznania
do ww. działek płatności, choć nie spełniały one warunków do ich przyznania. Sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. Powyższe okoliczności w pełni uzasadniały zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., co dało uprawnienie organowi I instancji do zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.
Organ II instancji podzielił również stanowisko organu I instancji co do zaistnienia w rozpoznawanej sprawie również przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. W ocenie organu wznowienie na tej podstawie jest dopuszczalne, gdy fakt popełnienia przestępstwa zostanie stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Przechodząc do wydanego rozstrzygnięcia, w wyniku wznowionego postępowania, organ II instancji wskazał, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, a podniesione przez stronę zarzuty są niezasadne. Prawomocnym wyrokiem bezspornie zostało ustalone, że K. K. wykazując we wniosku działki nr [...], [...], [...], [...] nie był ich posiadaczem na dzień [...] r. jak również nie utrzymywał ich zgodnie z normami oraz wymogami, co było jednym z podstawowych warunków przyznania płatności, o których mowa
w art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 2a ustawy o płatnościach. Powyższe ustalenia jednoznacznie wynikały z uzasadnienia decyzji, w której organ I instancji wskazując powierzchnię stwierdzoną, tj. [...] ha, przy deklarowanej [...] ha, wykluczył powierzchnię [...] ha, która to suma wynikała z łącznej powierzchni deklarowanych na działkach, które w dniu [...] r. nie były w posiadaniu rolnika i które to działki nie były utrzymywane zgodnie z normami. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest okoliczność,
iż to pełnomocnik rolnika - A. K. został uznany za winnego, a nie rolnik. Z niebudzących wątpliwości okoliczności stanu faktycznego wynika, iż pełnomocnik brał udział w postępowaniu na mocy ustanowionego w dniu [...] r. pełnomocnictwa przez rolnika. W tej sytuacji skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań tak pozytywne jak i negatywne obciążały reprezentowanego, a więc rolnika.
Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem strony, że decyzja organu
I instancji obarczona jest wadą uzasadniającą jej uchylenie z przyczyn określonych
w art. 107 § 3, gdyż jej rozstrzygniecie oparte jest o prawidłowo dokonaną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, z uwzględnieniem art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 o płatnościach.
Na koniec organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok [...] do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha. Powierzchnia stwierdzona w trakcie prowadzonego postępowania, wyniosła [...] ha - po wykluczeniu z płatności działek nr [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu wyniosła [...]%. W związku z tym, że
różnica przekraczała 20% zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznano żadnej pomocy obszarowej.
Za zasadne organ odwoławczy uznał również umorzenie przez organ I instancji postępowania w części dotyczącej działki rolnej [...]. Wycofanie tych działek z wniosku
o przyznanie płatności uczyniło bezprzedmiotowym postępowanie administracyjne, wobec czego stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. zachodziły podstawy do umorzenia postępowania.
We wniesionej skardze strona zaskarżyła w całości decyzję organu odwoławczego, zarzucając:
1) obrazę przepisu art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia
2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7, 77 i 80 K.p.a., przejawiającą się w naruszeniu obowiązku wyczerpującego zebrania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów przejawiające się na ustaleniu stanu faktycznego użytków rolnych w oparciu o treść Wyroku Sądu Rejonowego S. [...] sygn. akt [...] oraz Wyroku Sądu Okręgowego w S. sygn. akt [...], które nie określały powierzchni użytków rolnych uprawnionych do płatności, a pominięciu będących w posiadaniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa informacji o powierzchni PEG dla poszczególnych działek ewidencyjnych, która to powierzchnia wskazuje na wykorzystywanie działek rolnych przez Skarżącego zgodnie z zasadami uprawniającymi do płatności,
2) obrazę przepisu art. 107 § 3 K.p.a. polegającą na jego niezastosowaniu,
a przejawiającą się w braku należytego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w kontekście posiadanych przez organ informacji o powierzchni PEG za rok [...].
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
- zasądzenie na rzecz skarżącego od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy
z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 134 ust. 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Rezultatem sądowej kontroli, ograniczającej się jedynie do oceny legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, jest - w zależności od stwierdzonego naruszenia prawa - uchylenie lub stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia,
zaś w przypadku - braku naruszeń - oddalenie skargi (art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a.).
Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. W ocenie Sądu organ II instancji nie naruszył ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów procesowych w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
Na wstępie zaznaczyć należy, że zarówno decyzja organu I jak i II instancji
w rozpatrywanej sprawie została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Postępowanie takie składa się z dwóch etapów. W pierwszym z nich organ bada, czy istnieją przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania. W kolejnej fazie, tj. po wznowieniu postępowania, wobec uprzedniego stwierdzenia zaistnienia ww. przesłanek, organ ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną, biorąc jednak pod uwagę aktualny stan faktyczny i prawny.
Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie już zakończonej wcześniej decyzją ostateczną w przypadkach, gdy zachodzi przypuszczenie, że postępowanie poprzedzające wydanie owej ostatecznej decyzji było wadliwe. Enumeratywny katalog przesłanek wznowienia postępowania zawarty jest w art. 145 § 1, 145a § 1 oraz art. 145b § 1 K.p.a.
Z uwagi na okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, jako podstawę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] r. wskazały art. 145 § 1 pkt 1
i pkt 2 K.p.a. istota sprawy sprowadza się do zbadania tego, czy organ w sposób prawidłowy ocenił stan faktyczny sprawy w kontekście wyżej wskazanych przepisów prawa. Jak również, czy zasadnie uchylił ww. decyzję ostateczną na podstawie
art. 151 § 1 ust. 2 K.p.a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne
dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Stosownie natomiast
do art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa.
Celem wznowionego postępowania prowadzonego z przyczyny wymienionej
w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. jest wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi oraz związku przyczynowego zachodzącego pomiędzy przestępstwem a wydaniem decyzji,
na podstawie którego stwierdzić można wydanie decyzji w wyniku przestępstwa.
Uwzględniając szerokie pojęcie dowodu, wynikające wprost z art. 75 § 1 K.p.a., wskazać należy, że fałsz dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia
na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Wyróżnia się fałsz materialny i intelektualny dokumentu. "Pierwszy godzi bezpośrednio w sam dokument i polega na jego podrobieniu (...). Drugi fałsz – intelektualny, wyraża się
w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny i nie budzi zastrzeżeń
(...)" ( B. Graczyk, Postępowanie administracyjne, Warszawa 1953, s. 112 - 113).
Sfałszowanie dowodu musi być jednak potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Konieczne jest również, aby na podstawie tych fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Przez istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć fakty, które wpływają na określenie praw i obowiązków strony postępowania.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości fakt, że wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego złożony w [...] r. przez pełnomocnika skarżącego obejmował działki niespełniające wymogów niezbędnych dla przyznania wsparcia tego rodzaju. Strona ubiegała się
o płatności do [...] ha, w sytuacji gdy część tych gruntów - [...] ha, nie mogła być objęta takim wsparciem. Wniosek skarżącego stanowił podstawę do wydania decyzji
z dnia [...] r. przyznającej skarżącemu wsparcie do pełnej powierzchni podanej w złożonym we wniosku oświadczeniu.
Ponadto należy mieć na uwadze, że sfałszowanie tego dokumentu zostało stwierdzone w pierwszej instancji przez Sąd Rejonowy [...] w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt [...], na mocy którego uniewinniono skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu, natomiast A. K. uznano za winnego tego, że w dniu [...] r. w P., w celu uzyskania jednolitej płatności obszarowej dla K. K. za rzekomo będące w jego posiadaniu w dniu [...] r. powierzchnie gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w postaci działek [...] i [...] Gmina S. C. obręb S. C. oraz działek [...] i [...] Gmina U. M. obręb B., działając jako pełnomocnik K. K., przedłożył w Agencji, wniosek z dnia [...] r., w którym zawarł nierzetelne pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności istotnych dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego dotyczące posiadania i utrzymywania zgodnie z normami i wymogami gruntów rolnych o wskazanych wyżej numerach działek i lokalizacji, czym doprowadził tę Agencję do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie [...]złotych, czyn ten zakwalifikowany został jako występek z art. 297 § 1 k.k. (oszustwo finansowe).
Sąd Okręgowego w S. [...] wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uzupełnił opis czynu przypisanego A. K. o ustalenie,
że działał on w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadzając w błąd pracowników Agencji, co do posiadania przez skarżącego uprawnień, w zakresie uzyskania jednolitej płatności obszarowej, dotyczącej wskazanych w tym opisie czynu działek; czym doprowadził Agencję do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie nie niższej niż [...] zł; czyn ten sąd zakwalifikował jako występek z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk., w zw. z art. 11 § 2 kk.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że przedstawione okoliczności uzasadniały wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r., jak również wycofanie wymienionej decyzji
z obrotu prawnego, jako wydanej w oparciu o dowód (wniosek o przyznanie płatności), który okazał się fałszywy (fałsz intelektualny).
W kontekście zapadłego prawomocnego wyroku sądu karnego sfałszowanie tego dokumentu jest oczywiste i nie budzi wątpliwości. We wniosku złożonym przez pełnomocnika skarżącego podano także takie działki, które nie mogły być objęte płatnościami. Należy zgodzić się z organem co do tego, że wszelkie czynności podjęte przez pełnomocnika obciążają samą stronę, która udzieliła pełnomocnictwa.
Oczywiste jest także to, że stwierdzona fałszywość wniosku o przyznanie płatności była okolicznością istotną dla sprawy, bowiem dokument powyższy stanowił podstawę do przyznania skarżącemu płatności na [...] rok.
Z tego też względu, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, fałszywość wniosku przedłożonego przez stronę jest oczywista. W związku z tym, zasadne było wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 145 § 2 K.p.a.
We wniesionej do Sądu skardze strona zarzuciła naruszenie przez organ
art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w związku z art. 7, art. 77 i 80 K.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów przejawiające się na ustaleniu stanu faktycznego użytków rolnych w oparciu o treść wyroków sądów karnych.
Oceniając legalność przeprowadzonego w sprawie postępowania, Sąd miał na uwadze szczególne uregulowania przewidziane w art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach,
z których wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach,
o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, w postępowaniach o których mowa w ust. 1 , organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Na mocy art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące
w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Stosownie do brzmienia wskazanych przepisów, zauważyć należy, że w zakresie prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie istnieją odmienności w stosunku do regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 K.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie
do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Op 344/16).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. W ocenie Sądu organ odwoławczy prowadził postępowanie
w zgodzie z ww. zasadami, gdyż w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy i odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, obszernie uzasadniając swoje stanowisko. Przede wszystkim należy mieć na uwadze to, że zaskarżoną decyzję organ wydał po wznowieniu postępowania, które jest prowadzone w odmiennym trybie niż postępowanie zwyczajne, o czym była mowa powyżej. Ustalając istotne dla sprawy okoliczności, organ brał pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzasadniając powody dla których dał wiarę poszczególnym dowodom.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 3 K.p.a., gdyż poczynione przez organ ustalenia organ przedstawił w zaskarżonej decyzji, która została uzasadniona w sposób przekonujący i jasny zarówno co do stanu faktycznego jak i prawnego sprawy. W ocenie Sądu prawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji umożliwia stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia
w sposób szczegółowy prezentuje tok rozumowania organu, które doprowadziło
do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazuje i wyjaśnia przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ, podejmując swoje rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji zawiera także szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu.
Ponadto należy zauważyć, że w przypadku wydania wyroku karnego skazującego organy nie mają swobody w zakresie ustalenia okoliczności objętych wyrokiem. Podstawą do takiego ograniczenia organu w prowadzeniu postępowania dowodowego jest art. 11 p.p.s.a. wyrażający zasadę związania sądu administracyjnego ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Dodać należy, że nie tylko sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego co do popełnienia przestępstwa, ale adresatami tej reguły są również pośrednio organy administracji publicznej, które w sprawie będącej przedmiotem kontroli ze strony sądu administracyjnego czyniły ustalenia faktyczne.
Reasumując stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...]. Podstawę wznowienia postępowania stanowiła bowiem okoliczność posłużenia się przez pełnomocnika skarżącego sfałszowanym wnioskiem o przyznanie płatności.
Wobec prawomocnego potwierdzenia wyrokiem karnym winy pełnomocnika skarżącego i okoliczności popełnienia przez niego przestępstwa posłużenia
się sfałszowanym wnioskiem, bezspornie wykazane zostało wystąpienie podstawy
do wznowienia postępowania administracyjnego opisanej art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. Obiektywny fakt fałszywości dowodu, na którym oparto ostateczną decyzję o przyznaniu płatności, wynikający z wyroku karnego, nie pozwalał organowi wznawiającemu postępowanie na prowadzenie własnych ustaleń okoliczności popełnienia przestępstwa. Nadto, wyczerpujące ustalenia w tym zakresie, w tym co do oznaczenia działek wykluczonych z płatności oraz powodu ich wykluczenia, znalazły się w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego [...] wydanego w sprawie pod sygnaturą pod akt [...], w której to sprawie skarżący występował jako oskarżony.
Oczywistość posłużenia się fałszywym wnioskiem, nakazywała we wznowionym postępowaniu uchylenie dotychczasowej decyzji o przyznaniu płatności. Przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowi bowiem, że organ administracji po przeprowadzeniu wznowionego postępowania uchyla dotychczasową decyzję, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Nie znajdując w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została
z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, stosownie do przepisu art. 151 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło