I OSK 2245/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-03-06

Skład orzekający: Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędzia WSA Mariusz Kotulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przymusowym wykupie nieruchomości rolnej, wydana w 1976 r., może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli postępowanie dowodowe było niekompletne, a brakujące dokumenty (protokół lustracji, decyzja o wszczęciu postępowania, dokumenty z licytacji) nie zostały odnalezione?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, nawet w przypadku rażącego naruszenia prawa, nie można skutecznie twierdzić, że błędne ustalenia faktyczne w postępowaniu pierwotnym stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności. Decyzja z 1976 r. korzystała z domniemania prawidłowości i trwałości, a brak pełnej dokumentacji nie dowodził sam z siebie rażącego naruszenia prawa materialnego. Ponadto, zarzuty materialnoprawne w skardze kasacyjnej były wadliwie skonstruowane, nie precyzując konkretnych przepisów, które miały zostać naruszone.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. P. i B. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r. o wykupie nieruchomości rolnej. Skarżący zarzucali, że decyzja z 1976 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku kluczowych dokumentów postępowania (protokołu lustracji, decyzji o wszczęciu postępowania, dokumentów z licytacji). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, a skarżący wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. P. i B.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 755/17 w sprawie ze skargi E.P. i B. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2018 r. (sygn. akt I SA/Wa 755/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargę E. P.i B.W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...] o wykupie od F. i H. małżonków G. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...] oraz o ustaleniu ceny nabycia w wysokości [...] zł. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, E. P. i B.W. zarzuciły Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: I. przepisów postępowania, gdyż uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 11 i 12 k.p.a.: 1.1. w zw. z art. art. 16 § 1, 80 i 86 k.p.a., poprzez: a) prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania uczestników do organu administracji publicznej, gdyż zaskarżony wyrok, wobec braku udowodnienia przez organ choćby istnienia dokumentów warunkujących wydanie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...].06,1976 r., przyjął iż "kwestia niekompletnych akt sprawy nie może przysądzać o tym, czy kontrolowana decyzja rażąco narusza prawo." (s. 10 uzas. zask. wyroku), podczas gdy z zasad prawidłowego rozumowania wynika, iż skoro brak jest jakichkolwiek dowodów o istnieniu dokumentów warunkujących wydanie decyzji z [...].06.1976 r., to ta decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (wobec braku podstaw do jej wydania) i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, a brak tych dokumentów ma zasadnicze znacznie dla bytu tej decyzji w obrocie prawnym i stwierdzenia nieważności tej decyzji; a w konsekwencji, poprzez: b) błędne poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie informacji z uzasadnienia decyzji z [...].06.1976 r. ("Z uzasadnienia decyzji wynika – s. 10 uzas. zask. wyroku), podczas gdy dokument decyzji z [...].06.1976 r. jest drukiem do wypełnienia wykropkowanych miejsc z nadrukowaną standardową treścią, gdzie można wnioskować, iż był to standardowy druk w tego typu sprawach, zaś z tego nie wynika, by uzasadnienie zaskarżonej decyzji odzwierciedlało rzeczywisty stan faktyczny (tj. czy okoliczności z uzasadnienia decyzji istniały), c) błędne przyjęcie, iż "kwestia niekompletnych akt sprawy nie może przysądzić o tym, że kontrolowana decyzja rażąco narusza prawo" (s. 10 uzas. zask. wyroku), a "Jedynym dokumentem, jakim dysponował organ nadzoru był: odpis kwestionowanej w trybie nadzorczym decyzji " (s. 9 uzas. zask. wyroku), choć Sąd I instancji, mimo braku odnalezienia dokumentów z postępowania poprzedzonego wydanie decyzji z [...].06.1976 r., tj.: - protokołu z lustracji gospodarstwa rolnego (nieruchomości), - decyzji o wszczęciu postępowania przymusowego wykupu, - postanowienia o wartości przedm. nieruchomości (gospodarstwa), - innych dokumentów dotyczących lustracji gospodarstwa, - dokumentów potwierdzających przeprowadzenie licytacji nieruchomości, np.: - postanowienia o ustaleniu ceny wywoławczej, - obwieszczenia o terminie licytacji, przyjął błędne założenie - na niekorzyść skarżących - o istnieniu takich dokumentów z postępowania poprzedzonego wydaniem decyzji o przymusowym wykupie (s. 9-10 uzas. zask. wyroku), w tym także decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...].05.1976 r. o wszczęciu tego postępowania (co do której Sąd I inst. powołuje się, iż jest wiążąca - s. 9 uzas. zask. wyroku), choć brak tej decyzji, a także informacji, czy została prawidłowo doręczona stronie, czy jest ostateczna/prawomocna oraz domniemania legalności decyzji z [...].06.1976 r., a tym samym: - pominięcie, iż decyzja z [...].06.1976 r. rażąco naruszyła art. 1, 2 i 3 ustawy z 24.01.1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U, Nr 3, poz. 14; zm. z 1971 r. Dz. U. Nr 27, poz. 251) i §§ 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 26.03.1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (o czym we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...].02.2015 r.), poprzez niezastosowanie tych przepisów w toku postępowania zakończonego decyzją z [...].06.1976 r., podczas gdy: - z dowodów zgromadzonych w nin. sprawie nie wynika, by istniały takie dokumenty (obligatoryjne w postępowaniu poprzedzonym wydaniem decyzji o przymusowym wykupie), - samo przypuszczenie Sądu I inst. oraz organów I i II inst. o istnieniu takich dokumentów (z uwagi na treść uzasadnienia tej decyzji i adnotację na odwrocie decyzji - s. 10 uzas. zask. wyroku), nie jest wystarczające do udowodnienia takiej okoliczności, - z zasad prawidłowego rozumowania oraz zgodnie ze słusznym interesem skarżących należy przyjąć, iż takie dokumenty nie istniały, - wobec braku istnienia takich dokumentów (z postępowania lustracyjnego poprzedzonego wydaniem decyzji z [...].06.1976 r. - jak wymienione wcześniej) organ wydający decyzję z [...].06.1976 r. nie posiadał danych, z których wynikałoby, że przedmiotowe gospodarstwo (nieruchomości) kwalifikowało się do przymusowego wykupu przez Skarb Państwa, a naruszenia te miały istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, bowiem ustalenia tego wyroku oparto na błędnym domniemaniu o istnieniu dokumentów (z postępowania lustracyjnego poprzedzonego wydaniem decyzji z [...].06.1976 r. - jak wskazane wcześniej), choć brak dowodów na istnienie takich dokumentów, a wobec tego błędne poczytanie na niekorzyść skarżących okoliczności, iż postępowanie zakończone decyzją z [...].06.1976 r. było prawidłowe, a. decyzja z [...].06.1976 r. została wydana w sposób prawidłowy, choć decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 in fíne k.p.a.) i jako taka powinna zostać usunięta z obrotu prawnego, a w konsekwencji błędne rozstrzygnięcie zaskarżonego wyroku o oddaleniu skargi, a przez to utrzymanie w mocy decyzji organu I i II inst., 1.2. w zw. z art. 75, 77 §§ 1 i 4 w zw, z 80 w zw. z 107 §§ 1 i 3 k.p.a. - poprzez niewszechstronne rozpoznanie całego materiału dowodowego, poprzez: a) oparcie się tylko na dokumencie decyzji z [...].06,1976 r., i przyjęcie, że dokumenty z lustracji przedm. gospodarstwa istniały, b) przyjęcie, iż "w niniejszej sprawie organ nie był związany uzasadnieniem decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1996 r. (s. 10 uzas. zask. wyroku), i niezasadne pominięcie: - dowodu znanego z urzędu, tj, decyzji Wojewody [...] z [...].02.1996 r. wydanej w sprawie o sygn[...], która stwierdziła, że decyzja Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...].06.1976 r. została wydana z naruszeniem prawa, - faktów znanych z urzędu, tj, ustaleń z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] z [...].02.1996 r, znak [...], która stwierdziła m.in., że "Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w aktach sprawy brak jest protokołu z lustracji gospodarstwa będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Protokół z lustracji stanowił podstawę do oceny prawidłowości funkcjonowania gospodarstwa, a w konsekwencji upoważniał do zastosowania przy wykupie nieruchomości wykazujących niski poziom produkcji przypisów w/w powołanej ustawy" podczas gdy: wskazany dowód i fakty z niego wynikające, są istotne dla rozstrzygnięcia (mimo wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego decyzją MRiRW z [...].10.2011 r.), gdyż wynika z tej decyzji, że już w 1995 r., tj. ok. 19 lat po decyzji z [...].06.1976 r., w aktach tegoż postępowania nie było protokołu lustracyjnego, a Wojewoda [...] stwierdził, że decyzję z 1976 r. wydano z naruszeniem prawa, a mimo wyeliminowania decyzji z 1996 r. z obrotu prawnego, decyzja ta może i powinna stanowić dowód w nin. sprawie i zostać oceniona w ramach całokształtu materiału dowodowego, choć organy, czy Sąd, nie byli nią związani, zaś brak przeciwskazań prawnych do tego, by treść tej decyzji z 1996 r. stanowiła dowód w nin. sprawie, a naruszenie to miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, bowiem rozstrzygnięcie nastąpiło z pominięciem wskazanych ustaleń z dowodu - decyzji z 1996 r., z której wynika, że już kilkanaście lat po decyzji z [...].06.1976 r. ustalono, że nie było protokołu lustracyjnego, zaś takie pominięcie spowodowało: -) błędne przyjęcie przez zaskarżony wyrok, że niekompletne akta sprawy nie mogą przesądzać o tym, że kontrolowana decyzja rażąco naruszyła prawo (s. 10 uzas. zask. wyroku), a tym samym, iż brak istnienia protokołu lustracyjnego też nie może przesądzić o tym, że kontrolowana decyzja rażąco naruszyła prawo, a w konsekwencji: -) wydanie błędnego rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji o oddaleniu skargi, a tym samym o odmowie stwierdzenia nieważności w/w decyzji z [...].06.1976 r.; II. prawa materialnego w postaci: 2. art. 1, 2 i 3 ustawy z 24.01.1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 3, poz. 14; zm. z 1971 r. Dz. U. Nr 27, poz. 251) i §§ 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 26.03.1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów, poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. niezastosowanie tych przepisów, podczas gdy brak było i jest dokumentów pozwalających przyjąć, że nieruchomości przedmiotowego gospodarstwa, wykazywały niski poziom produkcji: -) wniosku prezydium gromadzkiej rady narodowej do właściwego do spraw rolnych organu prezydium powiatowej rady narodowej o zaliczenie poszczególnych gospodarstw rolnych do kategorii określonej w § 1 rozporządzenia, -) powołania przez właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej zespołu w składzie 3 specjalistów w celu przeprowadzenia lustracji takich gospodarstw, którą zespół przeprowadza przy udziale członka prezydium gromadzkiej rady narodowej, agronoma i zootechnika gromadzkiego, przedstawiciela miejscowego kółka rolniczego oraz sołtysa, -) protokołu z przeprowadzenia lustracji gospodarstwa wraz z zawartą opinią zespołu specjalistów z ich wskazaniem, informacją o zawiadomieniu i uczestnictwie zainteresowanego właściciela/właścicieli potwierdzających przeprowadzenie licytacji nieruchomości, np. postanowienia o ustaleniu ceny wywoławczej, obwieszczenia o terminie licytacji, potwierdzających wydanie decyzji o wszczęciu postępowania przymusowego wykupu (przy czym samo wskazanie w uzasadnieniu decyzji z [...],06.1976 r. o takiej decyzji z [...],05,1976 r. nie jest wystarczające, bowiem brak dokumentacji o wydaniu takiej decyzji, doręczeniu stronom i informacji o ostateczności - prawomocności), a tym samym brak było podstaw do wydania decyzji nr [...] z [...].06.1976 r., która - jako wydana z rażącym naruszeniem prawa - powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego; 3. art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. - poprzez brak uchylenia decyzji organu I i II instancji, a w konsekwencji brak stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...].06.1976 r., podczas gdy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji z [...].06.1976 r., która rażąco naruszyła (art. 156 § 1 pkt. 2 in fíne k.p.a.) art. art. 1, 2 i 3 ustawy z 24.01.1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych i § 1-3 rozp. Ministra Rolnictwa z 26.03,1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (o czym we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...].02,2015 r.), poprzez niezastosowanie tych przepisów w toku postępowania zakończonego decyzją z [...].06.1976 r., bowiem brak jest dokumentów pozwalających przyjąć, że przedmiotowe gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji (protokołu z przeprowadzenia lustracji gospodarstwa), potwierdzających przeprowadzenie licytacji nieruchomości (postanowienia o ustaleniu ceny wywoławczej, obwieszczenia o terminie licytacji), potwierdzających wydanie decyzji o wszczęciu postępowania przymusowego wykupu (przy czym samo wskazanie w uzasadnieniu decyzji z [...].06,1976 r. o takiej decyzji z [...].05.1976 r. nie jest wystarczające, gdyż brak dokumentacji o wydaniu takiej decyzji w trybie przepisów administracyjnych, doręczeniu stronom i informacji o jej ostateczności - prawomocności), pomimo ich poszukiwania przez organ I instancji, z których wynikałoby, że kiedykolwiek istniały w/w dokumenty [decyzja o wszczęciu postęp, przymusowego wykupu; protokół z przeprowadzenia lustracji gospodarstwa; potwierdzające przeprowadzenie licytacji nieruchomości (postanowienie o ustaleniu ceny wywoławczej, obwieszczenia o terminie licytacji)], a naruszenie to miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, bowiem z przepisów o przymusowym wykupie przedm. nieruchomości wynikały następujące po sobie etapy postępowania, celem przymusowego wykupu, lecz z materiału dowodowego wynika, że brak było w tym postępowaniu poszczególnych dokumentów (wskazanych wcześniej), a tym samym należy przyjąć, że również brak było czynności, które miały dokumentować, a wobec jednoznaczności przepisów tej ustawy z 1968 r. i rozporządzenia ich naruszenie przez decyzję z [...],06.1976 r. jest rażące, stąd powinna była zostać stwierdzona nieważność decyzji z [...].06.1976 r. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżące wnosiły o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie lub zmianę wyroku Sądu I instancji poprzez: uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z [...].08.2015 r. znak [...] względnie obu w/w decyzji i jednoczesne stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...].06.1976 r. nr [...]– wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2019, poz. 2325), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, to jest na obrazie prawa materialnego, w postaci rażącego – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – naruszenia art. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 3, poz. 14; zm. z 1971 r. Dz. U. Nr 27, poz. 251) i §§ 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz. U. Nr 11, poz. 58) a także na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, to jest: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 11 i 12,16 § 1, art. 80 i art. 86 k.p.a. jak również art. 75, 77 § 1 i 4w zw. z art. 80 i art. 107 § 1 oraz 3 k.p.a. Zarzuty te okazały się nieuzasadnione. Podstawowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie miała okoliczność, iż była ona prowadzona w trybie nadzwyczajnym, jakim jest tryb stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W tego rodzaju postępowaniu organ nie rozpoznaje bowiem po raz kolejny meritum sprawy rozpoznawanej w trybie zwykłym a kontroli poddawana jest jedynie decyzja administracyjna, która w takim postępowaniu została wydana. Poza tym w przypadku, gdy podstawę żądania stwierdzenia nieważności decyzji stanowi przesłanka rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. In fine), aby stwierdzić nieważność takiej decyzji konieczne jest ustalenie, że kontrolowana decyzja narusza w taki właśnie sposób - w zasadzie – tylko prawo materialne. Wprawdzie bowiem nie można całkowicie wykluczyć, iż w pewnych, szczególnych i niezmiernie rzadkich wypadkach byłoby możliwe stwierdzenie, że dana decyzja rażąco naruszała przepisy proceduralne, ale musiałaby to być sytuacja naprawdę wyjątkowa, w której owo naruszenie miałoby charakter bardzo ciężki a jednocześnie w pełni oczywisty. Taka sytuacja nie zachodzi zaś w analizowanej sprawie. Mimo bowiem, iż organy, rozpatrując wniosek o stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]czerwca 1976 r. nr [...] o wykupie na rzecz Skarbu Państwa od F. i H. małżonków G. nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki: nr [...], organy dysponowały ograniczonym materiałem dowodowym, gdyż w zasadzie ograniczony był on do treści samej kontrolowanej decyzji, tym niemniej okoliczność, iż organ nie posiadał pełnej dokumentacji nie mogła – sama z siebie – dowodzić, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego. Kontrolowana bowiem decyzja korzystała z domniemania swej prawidłowości (art. 6 k.p.a.) i trwałości (art. 16 k.p.a.). Biorąc powyższe pod uwagę, należy zatem zauważyć, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia przez nią przepisów prawa w zasadzie nie można skutecznie twierdzić, że owym rażącym naruszeniem prawa są błędnie ustalenia faktyczne, dokonane w postępowaniu, w którym została wydana kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja. Dotyczy to zaś zwłaszcza, sytuacji, w której kwestionowanie ustaleń, zawartych w treści uzasadnienia takiej decyzji, opiera się jedynie na okoliczności, iż część tego uzasadnienia (w tym wypadku dotycząca ustalenia, iż licytacja wykupionej nieruchomości, nie doszła do skutku z powodu braku licytantów), stanowiła druk formularza. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje zatem fakt, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 1976 r. nr [...], (a której to decyzji następnie została stwierdzona nieważność) Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]czerwca 1976 r. wydana została z naruszeniem prawa, zauważając, iż w aktach sprawy brak było protokołu z lustracji, objętego przymusowym wykupem, gospodarstwa. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że treść powyższej decyzji z 1976 r. stanowiła jedynie pogląd wówczas orzekającego organu wojewódzkiego, nie poparty przy tym żadnymi dowodami. Jak wyżej zaś wspomniano, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...], stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody [...], podnosząc m. in. w uzasadnieniu stanowiska, że decyzja ta: rozstrzygała w przedmiocie wykraczającym poza wniosek strony, orzekała o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. z naruszeniem prawa, chociaż wykupiona nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i wchodziła w skład gruntów byłego PGR [...], a ponadto naruszała szereg innych przepisów. W rezultacie należało więc uznać, że zarzuty procesowe, zawarte w skardze kasacyjnej nie były skuteczne. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. ma jedynie charakter ustrojowy zaś wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżących, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Zważyć bowiem należy, że w/w przepis zakreśla jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Kontrola zaś zaskarżonej decyzji, dokonywana przez Sąd Wojewódzki w pełni uwzględniała specyfikę postępowania, w którym decyzja ta została wydana. Jak wyżej to wyjaśniono, rozpatrywanie sprawy w trybie nadzorczym nie stanowi kolejnej instancji odwoławczej od decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym a zatem spór w kwestii ustaleń faktycznych, na podstawie których doszło do wydania kontrolowanej decyzji, nie miał w tym wypadku znaczenia istotnego dla rozstrzygnięcia. Z tych powodów więc zarzuty kasacyjne oparte na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 11 i 12,16 § 1, art. 80 i art. 86 k.p.a. jak również art. 75, 77 § 1 i 4w zw. z art. 80 i art. 107 § 1 oraz 3 k.p.a. należało uznać również za nieuzasadnione. Przechodząc do kwestii merytorycznych wskazać trzeba, że objęte skargą kasacyjną zarzuty materialnoprawne nie zostały w ogóle poprawnie skonstruowane. Zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu – jak wyżej to przedstawiono – rażące naruszenie (art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. ) m. in. art. 1, 2 i 3 ustawy z 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych. Artykuły te jednak składają się z kilku (od dwóch do czterech) odrębnych jednostek redakcyjnych a zatem autor skargi kasacyjnej winien dokładnie określić, które przepisy zawarte w tych artykułach czyni przedmiotem zarzutów kasacyjnych. Zgodnie bowiem z art. 176 § 1pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem sporządzającego skargę kasacyjną jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W tym wypadku zaś takie podstawy nie zostały w zasadzie wskazane bo Naczelny Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do domyślania się, które przepisy autor skargi kasacyjnej objął zaskarżeniem powyższe jest w realiach tej sprawy zwłaszcza istotne, gdyż decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...] o wykupie od F. i H. małż. G. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki: nr [...] oraz o ustaleniu ceny nabycia w wysokości [...] zł została wydana tylko na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych oraz § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzenia licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 57 ze zm.). Ponadto przepisy rozporządzenia w sprawie zasad i trybu przeprowadzenia licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych w ogóle nie były objęte skargą kasacyjną a towarzysząca zarzutom materialnoprawnym argumentacja odnosiła się praktycznie jedynie do omówionych wyżej spornych ustaleń faktycznych. Analogiczna sytuacja zachodzi w przypadku zarzutów opartych na (cyt.): "§§ 1-3" rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 26.03.1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji. Każdy bowiem z tych paragrafów dzieli się na szereg mniejszych jednostek redakcyjnych (ustępy, punkty i nieraz podpunkty). Ponadto zawierają one przy tym jedynie określenie warunków, w jakich gospodarstwo rolne uznaje się za wykazujące niski poziom (§ 1) oraz przepisy proceduralne regulujące sposób postępowania w jakim dochodzi do stwierdzenia, że dane gospodarstwo zostaje zakwalifikowane do gospodarstw wykazujących ów niski poziom (§ 2 i 3). Zdaniem zaś skarżących przepisy te kontrolowana decyzja rażąco naruszała bo (mówiąc ogólnie) kwestionowały one po prostu ustalenia faktyczne, wynikające z treści kontrolowanej decyzji, chociaż – co jedynie na marginesie rozpoznawanej sprawy należy nadmienić – właścicielka poddanego przymusowemu wykupowi gospodarstwa ani nie występowała z wnioskiem, składanym w trybie § 3 cyt. rozporządzenia to jest nie występowała o wstrzymanie wydania decyzji na okres do końca następnego roku gospodarczego (a co umożliwiało ewentualne zaniechanie wykupu nieruchomości) ani też nie wnosiła odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...]. Powyższe powoduje zatem, że przy tak niewłaściwie skonstruowanych zarzutach materialnoprawnych, skład orzekający uznał je za nieskuteczne. Biorąc więc pod uwagę, że skarga kasacyjna nie mogła odnieść spodziewanego skutku, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło