III SA/Wa 1973/19
WyrokWSA w Warszawie2020-03-06
Skład orzekający: Ewa Izabela Fiedorowicz, Włodzimierz Gurba, Anna Zaorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy podatnik zaciągnął wysoki kredyt konsumpcyjny, a następnie przeniósł na bank nieruchomość stanowiącą zabezpieczenie w zamian za częściowe zwolnienie z długu, a później wyzbył się innego majątku, istnieją podstawy do umorzenia zaległości podatkowej z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowej, ponieważ nie zaistniały przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Podatnik świadomie podjął decyzje o zaciągnięciu kredytu i przeniesieniu nieruchomości, a następnie wyzbył się innego majątku, co świadczy o jego przyczynieniu się do trudnej sytuacji finansowej. Umorzenie zaległości w takich okolicznościach byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą powszechności opodatkowania i interesem Skarbu Państwa.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. wraz z odsetkami, powołując się na trudną sytuację materialną, problemy zdrowotne oraz okoliczności powstania zaległości związane z przekazaniem bankowi nieruchomości w zamian za częściowe zwolnienie z długu. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, wskazując na brak przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, podkreślając, że skarżący świadomie zaciągnął wysoki kredyt, a następnie wyzbył się majątku. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Protokolant referent Krzysztof Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2020 r. sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. oddala skargę
1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. (dalej: "NUS") z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia W. L. (dalej: "Skarżący") zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w wysokości 212.085 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 78.989 zł.
1.2. Z akt sprawy wynika, że Skarżący złożył do NUS wniosek, w którym zwrócił się o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący powołał się na trudną sytuację materialną oraz wyjaśnił okoliczności powstania zaległości podatkowej. Skarżący wskazał, że w 2013 r. wobec braku możliwości regularnej spłaty kredytu oraz zwiększającej się zaległości z tego tytułu, podjął decyzję o przekazaniu [...] Bank S.A. nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie spłaty kredytu. Zdaniem Skarżącego, w zamian za przekazanie nieruchomości powinien być zwolniony z długu wobec kredytodawcy oraz z wszelkich kosztów związanych z tą operacją. Jak zaznaczył Skarżący, warunki przejęcia nieruchomości zostały mu przedstawione u notariusza, a nie w formie projektu aktu notarialnego, jak było to uzgodnione we wcześniejszych rozmowach z przedstawicielem banku. Zdaniem Skarżącego, pracownicy banku byli dobrze zorientowani w jego niekorzystnej sytuacji. Wobec powyższego Skarżący został nakłoniony przez pracowników działu windykacji [...] Bank S.A. do podpisania aktu notarialnego i przekazania nieruchomości. Skarżący był przekonany, że wszelkie koszty, również podatkowe, dotyczące tej operacji pokryje bank. Niemniej jednak po zakończeniu czynności związanych z przejęciem nieruchomości Skarżący otrzymał informację PIT-8C.
Poza tym Skarżący jako przesłankę do umorzenia zaległości podatkowej oprócz okoliczności powstania zaległości, wskazał problemy zdrowotne trwające od 2007 r. oraz niską rentę. Jak wykazał w oświadczeniu, Skarżący jest żonaty, a między małżonkami obowiązuje rozdzielność majątkowa. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w lokalu służbowym należącym do spółki z o.o., której nazwy nie wskazał. Nie ponosi kosztów związanych z eksploatacją lokalu, gdyż mieszka w nim w zamian za dozór nieruchomości.
Skarżący oświadczył, że jego źródłem utrzymania jest renta w wysokości 1.097,61 zł netto miesięcznie. Pozostała część renty jest zajęta, z uwagi na zaległości w stosunku do ZUS.
Zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2007 r. i ma charakter okresowy.
Ponadto ze złożonego oświadczenia wynika, że Skarżący nie posiada nieruchomości i praw majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, jak również rzeczy ruchomych i zbywalnych praw majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego.
1.3. Decyzją z [...] stycznia 2019 r. NUS odmówił Skarżącemu umorzenia zaległości podatkowej.
Zdaniem NUS, w sprawie nie zaistniała, ani przesłanka ważnego interesu podatnika ani przesłanka interesu publicznego uzasadniająca umorzenie zaległości.
1.4. W odwołaniu od ww. decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: "O.p."), poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzi sytuacja uzasadniająca umorzenie zaległości. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie zaległości w całości.
1.5. Utrzymując w mocy decyzję NUS, DIAS wskazał, że dokonał ponownej analizy obecnej sytuacji rodzinnej, majątkowej finansowej i zdrowotnej Skarżącego opierając się na dokumentach złożonych przez Skarżącego oraz zebranych z urzędu w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Jak wskazał DIAS, z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że Skarżący jest żonaty, a między małżonkami obowiązuje rozdzielność majątkowa. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w miejscowości W., gm. K.. Mieszkanie jest lokalem służbowym należącym do spółki z o.o., której nazwy nie wskazał. Dodatkowo, Skarżący wyjaśnił, że nie ponosi kosztów związanych z eksploatacją lokalu, gdyż mieszka w nim w zamian za dozór nieruchomości. Źródłem utrzymania Skarżącego jest renta w wysokości 1.097,61 zł netto miesięcznie, z której 1.000 zł przeznacza na wyżywienie, leki, ubranie, środki czystości. Jak wynika z oświadczenia Skarżącego, różnica między dochodem, a wydatkami wynosi +97,61 zł. Skarżący wykazał, że w 2012 r. przebył szereg skomplikowanych operacji ortopedycznych, po których nie wrócił do pełni sił. Zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 3 sierpnia 2015 r., Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 lutego 2007 r. i ma charakter okresowy, tj. orzeczenie wydano do 31 lipca 2020 r.
Jak wskazał DIAS, ze złożonego oświadczenia wynika, że Skarżący nie posiada nieruchomości i praw majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, jak również rzeczy ruchomych i zbywalnych praw majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego.
W toku postępowania ustalono, że w okresie od 2 października 2009 r. do 23 września 2013 r. Skarżący prowadził działalność gospodarczą pod nazwą B.. Działalność wykreślono z dniem 23 września 2013 r.
DIAS wskazał również, że NUS dokonał analizy sytuacji finansowej Skarżącego na podstawie deklaracji rocznych PIT-37 za lata 2015-2017, z których wynika, że w :
- 2015 r. w PIT-37 Skarżący wskazała dochód - 11.634,26 zł,
- 2016 r. w PIT-37 Skarżący wskazała dochód - 48.736,51 zł,
- 2017 r. w PIT-37 Skarżący wskazała dochód - 21.958,36 zł.
Zdaniem DIAS, z powyższego wynika, że w 2015 r. średni miesięczny dochód Skarżącego wyniósł 969,52 zł, w 2016 r. wyniósł 4.061,37 zł, natomiast w 2017 r. wyniósł 1.829,86 zł.
W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego Skarżący uaktualnił informacje o sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej. Skarżący w piśmie z 14 maja 2019 r. wskazał, że mieszka samodzielnie. Utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 1.127 zł miesięcznie. Ze względu na stan zdrowia i przyjmowane leki niebagatelną pomocą jest dla niego współfinansowanie leków i konsultacji medycznych przez żonę i córkę. Dodatkowo, wskazał, że z racji dozorowania obiektu, w którym zajmuje służbówkę, nie ponosi kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego. Skarżący wskazał, że przejęta przez bank nieruchomość w B. była całym jego majątkiem.
Odnosząc się do przyczyny powstania zaległości podatkowych DIAS wskazał, że Skarżący zawarł w dniu 24 marca 2009 r. umowę kredytu hipotecznego z [...] Bank S.A. Bank udzielił Skarżącemu kredytu w kwocie 1.197.446,97 zł, z przeznaczeniem na: spłatę kredytu hipotecznego w Banku [...] S.A. zawartego umową z 8 listopada 2005 r. w kwocie 260.000 zł, dowolny cel konsumpcyjny w kwocie 879.000 zł, opłaty za ubezpieczenie Banku od ryzyka niskiego wkładu własnego kredytobiorcy, uiszczenie składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości, pokrycie składek ubezpieczeniowych, uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem hipoteki zabezpieczającej spłatę kredytu. Powyższa umowa została wypowiedziana przez [...] Bank S.A. ze skutkiem na dzień 28 maja 2012 r.
Jak wynika z akt sprawy, aktem notarialnym z 30 września 2013 r. w celu zwolnienia się z części długów wobec [...] Bank S.A., Skarżący przeniósł na ww. bank własność zbudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 184.13m2 i garażem nieruchomości stanowiącej działkę gruntu oznaczoną numerem ewidencyjnym [...] z obrębu nr [...], B., o obszarze 1.112 m2. Na dzień zawarcia umowy przeniesienia własności nieruchomości, zobowiązanie Skarżącego wobec [...] Bank S.A. wynosiło łącznie 1.804.294,14 zł. Wskutek zawarcia ww. umowy, wygasła część zobowiązania Skarżącego wobec banku, tj. kwota 846.000 zł. Ponadto Skarżący został zwolniony z części zobowiązania z tytułu wypowiedzianej umowy kredytu w wysokości 50% pozostałego do spłaty kapitału, tj. z kwoty 262.113,68 zł oraz z całości odsetek karnych, tj. z kwoty 431.818,86 zł.
Skarżący od [...] Bank S.A. otrzymał informację PIT-8C za 2013 r. o przychodzie z innych źródeł.
Biorąc powyższe pod uwagę, DIAS stwierdził, że przychód uzyskany przez Skarżącego z tytułu umorzenia części należności wynikających z umowy z [...] Bank S.A. stanowi przychód z ww. tytułu. Skarżący nie wykazał ww. przychodu w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym za 2013. Korektę zeznania podatkowego za 2013 r. na formularzu PIT-36 Skarżący złożył dopiero w dniu 8 listopada 2018 r. w wyniku czynności sprawdzających przeprowadzonych przez NUS. Zgodnie z ww. korektą Skarżący jest zobowiązana do zapłaty zaległości podatkowej w kwocie 212.085 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 78.989 zł.
Analizując występowanie ważnego interesu Skarżącego na gruncie niniejszej sprawy DIAS wskazał, że Skarżący uzyskuje stały dochód (świadczenie rentowe) w aktualnej wysokości 1.127 zł. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ma zapewnione warunki mieszkaniowe. Nie ponosi kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego. Natomiast orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma charakter okresowy. Nie eliminuje Skarżącego z rynku pracy, wskazuje jedynie, że odpowiednim zatrudnieniem jest praca w warunkach chronionych.
Wobec powyższego, ważąc zarówno interes indywidualny Skarżącego jak i interes publiczny, DIAS nie zdecydował się umorzyć Skarżącemu zaległości uznając, że byłaby to zbyt daleko posunięta pomoc.
DIAS nie kwestionował tego, że sytuacja Skarżącego jest trudna, jednak w jego ocenie, nie wynika ona z żadnych wyjątkowych, czy nagłych okoliczności.
Odnośnie do problemów zdrowotnych DIAS wskazał, że zaistniałe one w 2007 r., a więc na długo przed powstaniem zaległości podatkowej. Ponadto, nie stanowiły one przeszkody w prowadzeniu przez Skarżącego działalności gospodarczej od 2009 do 2013 r., nie uniemożliwiły pełnienia funkcji prezesa zarządu w spółce. Choroba nie była również przeszkodą do podejmowania ważnych i wiążących decyzji, w tym zaciągnięcia kredytu bankowego w 2009 r.
Niezależnie od powyższego DIAS argumentował, że Skarżący nie wykazał, że posiada 69 udziałów o łącznej wartości ponad 50 tyś. zł w spółce z o.o.
Ponadto Skarżący w październiku 2017 r. dokonał darowizny nieruchomości na rzecz spółki, czyli w istocie wyzbył się majątku. Darowizna dotyczyła nieruchomości o wartości ponad 300 tyś. zł.
Zdaniem DIAS, Skarżący swoim działaniem udaremnił zaspokojenie wierzyciela. Dokonał darowizny w sytuacji grożącej niewypłacalnością. W umowie darowizny oświadczył, że nie posiada zaległości podatkowych.
2. Nie zgadzając się z ww. decyzją Skarżący wniósł skargę do tutejszego Sądu, w której zarzucił naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie Skarżącego nie zachodzi sytuacja uzasadniająca umorzenie zaległości. W związku z powyższym zarzutem Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi Skarżący, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych argumentował, że w jego sprawie została spełniona zarówno przesłanka ważnego interesu podatnika jak i przesłanka interesu publicznego. Ponownie wskazał na trudną sytuację finansową, problemy zdrowotne, realny brak możliwości egzekucji zaległości, a także to, że zaległość nie wynika z jakiegokolwiek rzeczywistego przysporzenia majątkowego na jego rzecz.
3. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
4.1. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wbrew podniesionym zarzutom, nie została wydana z naruszeniem prawa.
4.2. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę.
Postępowanie w przedmiocie ulg płatniczych wszczynane jest na wniosek podatnika, a decyzje wydawane w tym postępowaniu oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym, w ramach którego ustawodawca pozostawił organowi wybór pomiędzy równoprawnymi rozstrzygnięciami. Zatem, w sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., a więc nie występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania i przyznanie ulgi jest wykluczone. Natomiast stwierdzenie przez organ podatkowy, że którakolwiek z tych przesłanek występuje, otwiera drogę do rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona. W takiej sytuacji organ rozstrzyga jednak w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że może, ale nie musi zastosować żądaną przez podatnika ulgę (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2887/13).
W orzecznictwie wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych nie jest on w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych. Właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 O.p., ustala więc czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, uzasadniającej odstąpienie od obowiązku wyegzekwowania obciążającej go należności. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego, wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, a nie tylko spowodowały pewne trudności, nie jest on w stanie uiścić zaległego podatku.
Z kolei za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność ochrony dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych.
4.3. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy nie można organom obu instancji zarzucić dowolności oceny sytuacji finansowej, majątkowej i zdrowotnej Skarżącego. Orzekające organy dokonały ustaleń w tym zakresie z uwzględnieniem wszystkich istotnych i wpływających na tę sytuację okoliczności. Analiza przeprowadzona w tym zakresie nie daje podstaw do przyjęcia, że zaszły okoliczności uzasadniające przyznanie ulgi w postaci żądanego przez Skarżącego całkowitego umorzenia zaległości wraz z odsetkami.
Tym samym Sąd podziela stanowisko organów, że w sprawie brak jest przesłanek do udzielenia Skarżącemu wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej.
W sprawie nie zaistniały bowiem, ani przesłanka "ważnego interesu podatnika", ani przesłanka "interesu publicznego" uzasadniające umorzenie zaległości.
4.4. Odnosząc się do przesłanki "ważnego interesu podatnika" organ trafnie wskazał, że wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie zachodzi ona w stanie faktycznym ustalonym w sprawie.
Przy czym Sąd, podobnie jak organy podatkowe, nie neguje aktualnie trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej Skarżącego. Niemniej jednak okoliczności te nie mogą automatycznie świadczyć o zasadności umorzenia zaległości podatkowych. Oceniając, czy w sprawie zaistniały przesłanki do przyznania ulgi, uwzględnić bowiem należy nie tylko sytuację finansową i majątkową wnioskującego, ale również okoliczności powstania zaległości, przyczynienie się podatnika do ich powstania, podejmowanie działań mających wpływ na sytuację finansową i majątkową przez wnioskującego o ulgę.
Odnośnie do samej sytuacji finansowej, Skarżącego, jak już wskazywano, organy nie kwestionowały, że sytuacja ta jest trudna, ale zasadnie argumentowały, że jak wynika z oświadczenia samego Skarżącego, posiada on środki na zapewnienie sobie podstawowych potrzeb życiowych. Jak wynika z oświadczenia Skarżącego, różnica między dochodem, a wydatkami wynosi +97,61 zł. Skarżący mieszka w mieszkaniu służbowym, nieodpłatnie, w zamian za dozór nieruchomości.
Jeżeli chodzi natomiast o problemy zdrowotne Skarżącego, to z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że u Skarżącego przypadkowo wykryto bezobjawowego mikrotętniaka niewymagającego leczenia (zob. opina lekarza neurologa z 9 maja 2019 r., k. 119 akt admin.). Ponadto Skarżący w 2012 r. przeszedł operację ortopedyczną kolana. Schorzenia te (zwłaszcza neurologiczne), jak słusznie wskazały organy podatkowe, nie stanowiły przeszkody zarówno w prowadzeniu przez Skarżącego działalności gospodarczej, prowadzeniu spraw spółki jak i zaciąganiu zobowiązań. Schorzenia te stanowią podstawę jedynie do czasowego zakwalifikowania Skarżącego jako osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Pozwalają na podjęcie zatrudnia w warunkach pracy chronionej.
Ponadto, Skarżący mimo, że jak utrzymuje, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, to jednak pozostaje w związku małżeńskim. Korzysta ze wsparcia finansowego żony i córki, które jak wynika z akt sprawy mieszkają w Wesołej (poprzedni adres wskazywany przez Skarżącego jak adres zamieszkania).
4.5. Prawidłowo ocenił DIAS także, że w stanie faktycznym sprawy nie realizuje się również przesłanka "interesu publicznego" zawarta w art. 67a § 1 O.p.
Rozważając zagadnienie interesu publicznego należy pamiętać, że zgodnie z art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach. Możliwość umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania. Nie można w związku z tym przedmiotowego zwrotu normatywnego (ustawowej przesłanki umorzenia zaległości podatkowych) interpretować rozszerzająco. Zauważyć również trzeba, że ulga, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. nie może mieć charakteru czynnika zwalniającego w każdej sytuacji z zadłużenia. Wyjątkowy charakter tego przepisu może stanowić incydentalną pomoc w stabilizacji finansowej. Ważne jest przy tym, aby trudności ekonomiczne były spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu i niebędących następstwem świadomie przyjętej strategii przez podatnika. W ocenie Sądu, DIAS prawidłowo ocenił, że taki przypadek w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił.
Odnosząc się do okoliczności powstania zaległości zauważyć należy, że zaległość podatkowa nie powstała na skutek okoliczności, na które Skarżący nie miał wpływu.
Jak wynika z akt sprawy, aktem notarialnym z 30 września 2013 r. w celu zwolnienia się z części długów wobec [...] Bank S.A., Skarżący przeniósł na ww. bank własność zbudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 184,13m² i garażem nieruchomości, stanowiącej działkę gruntu oznaczoną numerem ewidencyjnym [...] z obrębu nr [...], B., o obszarze 1.112 m². Na dzień zawarcia umowy przeniesienia własności nieruchomości, zobowiązanie Skarżącego wobec [...] Bank S.A. wynosiło łącznie 1.804.294,14 zł. Wskutek zawarcia ww. umowy, wygasła część zobowiązania Skarżącego wobec banku, tj. kwota 846.000 zł. Ponadto Skarżący został zwolniony z części zobowiązania z tytułu wypowiedzianej umowy kredytu w wysokości 50% pozostałego do spłaty kapitału, tj. z kwoty 262.113,68 zł oraz z całości odsetek karnych, tj. z kwoty 431.818,86 zł. Skarżący od [...] Bank S.A. otrzymał informację PIT-8C za 2013 r. o wypłaconym przychodzie z innych źródeł. Skarżący nie wykazał ww. przychodu z tytułu umorzenia części należności wynikających z umowy z [...] Bank S.A. w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 r. Korektę zeznania podatkowego za 2013 r. Skarżący złożył dopiero w dniu 8 listopada 2018 r. w wyniku czynności sprawdzających przeprowadzonych przez NUS.
Jak wynika z powyższego aktu notarialnego, w 2009 r. Skarżący zaciągnął kredyt hipoteczny częściowo na spłatę kredytu w innym banku, ale w znacznej części, tj. wysokości ok. 900 tyś. kredyt ten został zaciągnięty na dowolny cel konsumpcyjny. Zabezpieczaniem tego kredytu była ww. nieruchomość Skarżącego położona w B. . W związku z tym, że Skarżący zaprzestał spłaty rat wynikających z tej umowy, doszło do umownego przyjęcia tej nieruchomości w zamian za częściowe zwolnienie z długu.
Skarżący w toku postępowania nie wskazał na jakiś szczególne okoliczności, po pierwsze, zmuszające go do zaciągnięcia tak wysokiego kredytu, po drugie, nie wskazał również na wyjątkowe okoliczności uniemożliwiające jego ratalną, terminową spłatę.
W tym miejscu podkreślić należy, że zaciągnięcie kredytu na znaczną kwotę, a następnie umowne przejęcie nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu, są konsekwencją takich, a nie innych decyzji samego Skarżącego. Skarb Państwa nie może ponosić za Skarżącego ciężaru takich decyzji.
Niemniej jednak w sprawie najistotniejsze jest to, że Skarżący, mając pełną świadomość ciążącego na nim od 2013 r. zobowiązania podatkowego, w 2017 r. wyzbył się majątku o znacznej wartości.
Jak wynika z akt sprawy, aktem notarialnym z 27 października 2017 r. Skarżący dokonał darowizny na rzecz V. sp. z o.o., nieruchomości, stanowiącej działkę gruntu o obszarze 9.000 m² w W., gmina K.. Wartość przedmiotu darowizny została określona na kwotę 328.244 zł. W akcie notarialnym znajduje się oświadczenie Skarżącego, że w wyniku darowizny nie stanie się niewypłacalnym dłużnikiem oraz że nie posiada zaległości podatkowych. Przedmiotową nieruchomość Skarżący nabył aktem notarialnym z 14 lutego 2008 r., za kwotę 274.500 zł.
Zauważyć należy, że wartość nieruchomości, której wyzbył się Skarżący, mogła w całości pokryć zaległość podatkową Skarżącego wraz z odsetkami.
W sprawie traci natomiast na większym znaczeniu akcentowa przez organy okoliczność niewykazania przez Skarżącego w toku postępowania całego majątku. Skarżący w istocie nie wykazał, że posiada udziały w S. sp. o.o. o wartości ponad 50.000 zł, co organy ustaliły z urzędu. Niemniej jednak, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z KRS, w stosunku do tej spółki, prowadzona była egzekucja, która została ostatecznie umorzona, z uwagi na jej bezskuteczność. Tym samym udziały Skarżącego w tej spółce nie mają realnej wartości.
Przy czym z drugiej strony, zgodzić się można z organami podatkowymi, że okoliczność zupełnego pominięcia przez Skarżącego informacji o posiadanych udziałach w spółce z o.o., może świadczyć tym, że Skarżący nie ujawnia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej oraz podejmuje działania w celu uchylenia się od uregulowania zaległości podatkowej. Ponownie zaznaczyć należy, że Skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku podatkowego i otrzymaniu w 2013 r. informacji PIT-8C, dopiero na skutek czynności sprawdzających NUS, w 2018 r. złożył korektę deklaracji. W 2017 r. Skarżący wyzbył się majątku o znacznej wartości. Warto też zauważyć, że nieruchomość, którą Skarżący darował spółce z o.o., znajduje się w tej samej miejscowości, w której aktualnie, w mieszkaniu służbowym, nieodpłatnie, ma zamieszkiwać Skarżący.
4.6. Reasumując słusznie organy podatkowe uznały, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka "ważnego interesu podatnika", jak też "interesu publicznego" przemawiająca za przyznaniem wnioskowanej ulgi. Skarżący bowiem z sobie tylko znanych względów wyzbył się majątku o znacznej wartości, tym samym świadomie przyczynił się do trudnej sytuacji finansowej, w której się znajduje.
W ocenie Sądu, organy podatkowe w sprawie w sposób szczegółowy wskazały i oceniły wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, dokonały jego analizy, po czym tak poczynione ustalenia odniosły do przesłanek umorzenia zawartych w art. 67a §1 pkt 3 O.p. Dokonały prawidłowej wykładni tego przepisu, a wobec nie stwierdzenia żadnej z dwóch przesłanek zastosowania ulgi podatkowej, zasadnie została wydana decyzja odmawiająca umorzenia, która ma w takiej sytuacji charakter decyzji związanej.
4.7. Jednocześnie Sąd pragnie zaznaczyć, że sprawy w przedmiocie ulg w spłacie zaległości podatkowych nie korzystają z tzw. powagi rzeczy osądzonej w takim znaczeniu, że nie stoją na przeszkodzie do wszczęcia przez Skarżącego kolejnego postępowania o umorzenie zaległości lub zastosowanie innej ulgi w spłacie zaległości. Jeśli więc Skarżący uzna, że istnieją inne jeszcze okoliczności przemawiające za umorzeniem niż te, które były uwzględniane w zakończonym postępowaniu, bądź zmianie ulegnie stan faktyczny w stosunku do tego, na którym oparto poprzednią decyzję może ponownie złożyć wniosek o zastosowanie ulgi w spłacie zaległości. Takimi okoliczności może być przede wszystkim pogorszenie stanu zdrowia, zmiana sytuacji rodzinnej, utrata źródła utrzymania.
4.8. Mając na uwadze całość powyższej argumentacji Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło