II SA/Wa 1747/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nieprzyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej i odmowy nadania stopnia naukowego doktora 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz M. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym aktem - na zasadzie art. 21 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm.), dalej jako "ustawa o stopniach" – utrzymano w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] Politechniki [...], zwanej dalej "Radą Wydziału" z [...] kwietnia 2018 r. o odmowie przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej p. M. S. zwanego dalej "Skarżącym" i odmowie nadania mu stopnia doktora w dziedzinie nauk technicznych w dyscyplinie [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, zwanej dalej "Centralną Komisją", przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Skarżący [...] czerwca 2018 r. złożył odwołanie od uchwały Rady Wydziału; zarzuca organowi naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 13 ust. 1, art. 12 ust. 1 oraz art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy o stopniach, - Sekcja Nauk Technicznych Centralnej Komisji - po zapoznaniu się z odwołaniem oraz po wysłuchaniu opinii recenzentów i przeprowadzeniu dyskusji - wypowiedziała się przeciwko uchyleniu uchwały Rady Wydziału; decyzja zapadła w głosowaniu tajnym (wynik głosowania: za uchyleniem uchwały - 2 głosy, przeciw - 29 głosów, wstrzymanie - 0 głosów), - Prezydium Centralnej Komisji - po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, stanowiskiem Sekcji i po przeprowadzeniu dyskusji - postanowiło utrzymać w mocy uchwałę Rady Wydziału; decyzja zapadła po przeprowadzeniu [...] kwietnia 2019 r. tajnego głosowania (wynik głosowania: za uchyleniem uchwały - 0 głosów, przeciw -10 głosów, wstrzymanie - 0 głosów), - w wyniku analizy przebiegu przewodu doktorskiego oraz treści wniesionego odwołania, Prezydium Centralnej Komisji uznało wniesione przez Skarżącego odwołanie za niezasadne; Rada Wydziału - wykonując wytyczne Centralnej Komisji - powołała [...] listopada 2017 r. komisję doktorską w nowym składzie; rozprawę doktorską Skarżącego przyjęto i dopuszczono do publicznej obrony; Skarżący przedstawił swoją rozprawę doktorską, ale nie obronił jej; w dniu obrony rozprawy doktorant dostarczył bowiem "suplementy"- aneksy do rozprawy; nie mogą być one uważane za integralne części rozprawy, którą bez nich skierowano do recenzji, a następnie przyjęto i dopuszczono do publicznej obrony; wskazano dlaczego rozprawa doktorska Skarżącego nie spełnia wymogów przewidzianych dla takich opracowań i z jakiej przyczyny nie można uznać za prawidłowego dokonanego uzupełnienia; recenzenci dokonali rzetelnej oceny rozprawy doktorskiej; wyważyli argumenty zarówno pozytywne, jak i negatywne; w efekcie Rada Wydziału oceniła bardzo nisko przedstawienie pracy doktorskiej; podkreślono, że Skarżący miał rok czasu na ponowne przygotowanie obrony oraz materiałów, które uzupełniłyby pracę w sposób zasadniczy oraz wskazano zdaniem organu istotne wady rozprawy doktorskiej Skarżącego, - sama rozprawa doktorska jest jedynie przesłanką do całościowej oceny komisji doktorskiej zawierającej także ocenę obrony rozprawy doktorskiej, w tym szczególnie kompetencji naukowych kandydata w odpowiedziach na uwagi recenzentów; Rada Wydziału właściwie oceniła rozprawę doktorską Skarżącego w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzenia czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz.U. z 2016 r., poz. 1586), dalej jako "Rozporządzenie", - przewód doktorski nie jest klasycznym postępowaniem administracyjnym; postępowanie w sprawach o nadanie stopnia lub tytułu naukowego ma charakter szczególny; wynika on z jego specyfiki; cechuje je bowiem znaczna odrębność w stosunku do postępowań prowadzonych jedynie na podstawie przepisów K.p.a. (tak: wyrok o sygn. akt I OSK 2052/11, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), - publiczną obronę pracy doktorskiej znamionują cechy kontradyktoryjności; strona może na tym etapie aktywnie dochodzić i bronić swoich racji przed organem kolegialnym; w pozostałych czynnościach udział kandydata do stopnia doktora jest ograniczony; uchwały są natomiast podejmowane przez organy kolegialne w głosowaniu tajnym, co rzutuje na szczegółowość ich uzasadnienia, - negatywny wynik głosowania komisji doktorskiej i Rady Wydziału świadczy o tym, że rozprawa doktorska Skarżącego nie spełniła przesłanek ustawowych; Rada Wydziału ma uprawnienia do wydania oceny niezgodnej z opiniami recenzentów; zarówno pozytywne recenzje, jak i wszystkie pozytywne uchwały kończące poszczególne czynności w etapach przewodu doktorskiego nie rzutują na kolejną uchwałę i nie determinują określonego rozstrzygnięcia; opinia recenzentów jest jedynie pomocą w ocenie dla Rady Wydziału, która jest jedynym podmiotem uprawnionym do oceny i nadawania stopnia doktora; w niniejszej sprawie Rada Wydziału w zdecydowanej większości uznała dokonania Skarżącego za niewystarczające do tego by mógł on otrzymać stopień doktora nauk technicznych; jego rozprawa doktorska nie spełnia bowiem kryteriów oryginalnego dokonania naukowego w dziedzinie nauk technicznych w dyscyplinie [...] w rozumieniu art. 13 ust.1 ustawy o stopniach. W skardze zarzucono: - naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 13 ust. 1, w zw. z art. 12 ust. 1 oraz 14 ust. 2 pkt 5, ustawy o stopniach poprzez bezpodstawne utrzymanie uchwały Rady Wydziału; tymczasem zgromadzony w sprawie - już na wcześniejszym etapie - materiał dowodowy pozwalał na jej uchylenie i nadanie Skarżącemu stopnia doktora, - naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: - art. 40 § 2 K.p.a. poprzez doręczenie decyzji stronie, a nie jej pełnomocnikowi; w związku z tym doręczenie to należy uznać za bezskuteczne; oznacza to, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego; konsekwencją tego jest, że bieg terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie rozpoczął się; - art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) wobec art. 15, 138 § 1 pkt 1, art. 75, 104,107 § 4 oraz art. 140 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem zasady dwuinstancyjności postępowania; co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także wskutek niedokonania wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie bez należytego uzasadnienia oraz wskazania podstawy faktycznej i prawnej; - art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz podjęcie rozstrzygnięcia bez należytego uzasadnienia i wskazania podstawy faktycznej i prawnej. W uzasadnieniu skargi rozwinięto jej zarzuty. Wskazano, że do istoty dwuinstancyjności należy dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Zadaniem organu II. instancji nie jest kontrola decyzji wydanej przez organ I. instancji, ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich. Brak w motywach decyzji ustosunkowania się do zarzutów odwołania uzasadnia zarzut naruszenia zasady postępowania dwuinstancyjnego. Zgodnie z art. 140 K.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z kolei z zasadą dwuinstancyjności - wynikającą z art.138 K.p.a. - organ odwoławczy nie może ograniczyć się wyłącznie do kontroli decyzji organu I. instancji. Jest on obowiązany ponownie rozstrzygnąć sprawę. Polega to na ponownym rozpoznaniu sprawy merytorycznie w jej całokształcie, w oparciu o stan prawny i faktyczny z dnia wydania decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie Centralna Komisja nie odniosła się do zarzutów odwołania w żadnym aspekcie. Podniesiono w nim szereg daleko idących zarzutów, które nie stały się jednak przedmiotem rozważań Centralnej Komisji na żadnym etapie badania sprawy. Wniosek ten wysnuć należy w oparciu o treść samego uzasadnienia skarżonej decyzji (a właściwie jego braku). Podniesiono, że uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji narusza art. 107 § 3 K.p.a. - w stopniu uzasadniającym jej uchylenie - z uwagi na lakoniczność i ogólność. Zawarte w uzasadnieniu decyzji ogólnikowe stwierdzenia nie pozwalają ocenić, czy decyzja odpowiada prawu. Jednocześnie uzasadnienie w żaden sposób nie pozwala ustalić na podstawie jakich przepisów i dowodów decyzję podjęto. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera niezbędnych elementów, o których mowa we wskazanym przepisie, przy czym ocena ta uwzględnia specyfikę przedmiotowego postępowania. To, że organ nie miał w pełni obowiązku wypełnić dyspozycji zawartej w art. 107 § 3 K.p.a. nie oznacza, że swojego rozstrzygnięcia nie powinien uzasadnić w sposób umożliwiający Skarżącemu dokonanie kontroli podjętego rozstrzygnięcia. Abstrahując od powyższego w skardze podkreślono, że - oceniając całokształt materiałów zgromadzonych w sprawie - brak było podstaw, aby Rada Wydziału odmówiła Skarżącemu nadanie stopnia doktora. Dlatego doszło również do naruszenia w sprawie wskazanych przepisów prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie z uwagi na nieskuteczne doręczenie decyzji Centralnej Komisji. Podniesiono, że wskutek tego decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a termin jej zaskarżenia do sądu administracyjnego nie rozpoczął biegu. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Trafne są sformułowane w niej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania gdy chodzi o obowiązek właściwego wyjaśnienia sprawy. Proces dokonywania ustaleń i formułowania konkluzji powinien być odzwierciedlony w uzasadnieniu decyzji. Uchybienie wymaganiu, co do treści uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.) czyni zasadnym zarzut naruszenia przepisów postępowania, wymagających dokonania - przed orzekaniem - prawidłowych ustaleń faktycznych (art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.). Nie jest bowiem możliwa sądowa kontrola legalności orzeczenia, gdy z jego uzasadnienia nie wynikają motywy, jakimi kierował się organ administracji, rozpoznając sprawę. Orzeczenie tego rodzaju w istocie nie poddaje się kontroli sądowej. Dokonywanie z kolei własnych ustaleń przez Sąd skutkowałoby naruszaniem zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) oraz reguły badania sprawy w jej istotnych aspektach przez Sąd po rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym. Dopiero rozstrzygnięcie, będące następstwem rozpatrzenia sprawy w dwu instancjach, może podlegać kontroli sądu administracyjnego. W myśl art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach i tytułach w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a.. Nie oznacza to, że w postępowaniu tym trzeba bezwzględnie stosować przepisy K.p.a. i wszystkie zawarte w nich reguły wprost. Wobec tego niesłuszne są zarzuty podnoszone w skardze jakoby całe przedmiotowe postępowanie było wadliwie przeprowadzone wobec braku uzasadnienia uchwały Rady Wydziału. Nie musi to świadczyć o wadliwości tegoż aktu. Uchwała ta - jako efekt głosowania tajnego przez organ kolegialny - nie musi zawierać szczegółowego uzasadnienia, gdy nie ma to istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. W rozpatrywanym przypadku do uchwały załączono wyciąg z protokołu posiedzenia Rady Wydziału. Wynikają z niego ogólne motywy przemawiające za podjęciem danego aktu. Jest on zaś następstwem tajnego głosowania. Jeśli chodzi jednak o rozstrzygnięcie organu II. instancji wskazać należy, że jest on zobowiązany odnieść się w uzasadnieniu swojej decyzji do wszystkich zarzutów i istotnych aspektów sformułowanych w odwołaniu. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na to, że w niniejszej sprawie w odwołaniu od orzeczenia organu I. instancji podniesiono, że doręczony protokół z posiedzenia Rady Wydziału sporządzono w sposób nierzetelny. W szczególności, nie zaprotokołowano w nim słów jednego z członków komisji doktorskiej, które miały wpływ na ostateczny wynik przewodu. Jeden z członków komisji doktorskiej prosił bowiem o wgląd do pracy doktorskiej z uwagi na brak zapoznania się z nią w terminie wcześniejszym. W odwołaniu wskazano także, że skład komisji doktorskiej powinien zostać uznany za nieprawidłowy, przy czym powoływano konkretne regulacje Rozporządzenia. W kontekście tych zarzutów – podnoszonych w odwołaniu – Centralna Komisja ograniczyła się jedynie do sformułowania, że Rada Wydziału powołała komisję doktorską w nowym składzie wykonując wytyczne Centralnej Komisji. Tymczasem wytycznych tych nawet nie przytoczono, a w aktach sprawy nie znajduje się nawet dokument je zawierający (uprzednio wydana, wedle stanowiska organu, decyzja kasatoryjna). Nie daje to nawet pewności, że organ rozpoznając niniejszą sprawę wytyczne te w aktach posiadał. Tym niemniej jeśli nawet tak było to - w związku z zarzutami podniesionymi w odwołaniu – powinien konkretnie wskazać i wyczerpująco wyjaśnić, jakie były te wytyczne oraz czy komisję doktorską powołano prawidłowo, w kontekście uregulowań normatywnych zawartych w Rozporządzeniu, w szczególności wobec treści powołanego w odwołaniu § 3 pkt 2. Z uwagi na to, że prawidłowość obsadzenia organu, który zajmował stanowisko w sprawie przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia nie może być uznana za kwestię nieistotną, a organ w tym zakresie nie zajął dotychczas żadnego stanowiska, nie można uznać, że sprawę w tym aspekcie wystarczająco rozważono. Sąd - badający legalność działania organów administracji - nie może z kolei na tym etapie (kontrola legalności orzeczenia) czynić nowych ustaleń faktycznych. Uchybiono tym samym przepisom postępowania, co do obowiązku właściwego rozpatrzenia sprawy (art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.). Na tym etapie można jedynie wskazać, że rację ma Centralna Komisja podnosząc, że Rada Wydziału ma uprawnienia do sformułowania oceny niezgodnej z opiniami recenzentów. Jednak by odnieść się do tego aspektu, jak i do ewentualnego naruszenia przepisów prawa materialnego przez organ - poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia o odmowie nadania Skarżącemu stopnia doktora - należy najpierw wyjaśnić kwestię prawidłowości obsadzenia organów procedujących na etapie rozpoznania sprawy w I instancji. Powinno to zostać wyjaśnione w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. Na marginesie należy wskazać, że podnoszona zarówno w skardze, jak i w odpowiedzi na skargę wadliwość doręczenia decyzji Centralnej Komisji mogłaby mieć znaczenie jedynie w kontekście terminowości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast w niniejszej sprawie bezspornie skarżona decyzja weszła do obiegu prawnego choć nie została prawidłowo doręczona - jej treść była znana Skarżącemu. Mógł ją skutecznie zaskarżyć, co zresztą uczynił. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O kosztach rozstrzygnięto w pkt 2 w myśl art. 200, w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2017 r., poz. 1797). Na zasądzone koszty składają się: kwota 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, - 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokackiego oraz - 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Rozpatrując ponownie sprawę należy uwzględnić ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.