II SA/Gl 1489/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.),, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2020 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie: - nałożenia na R. S. (dalej: skarżący) grzywny w celu przymuszenia w wysokości 1.000,00 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r., - wezwania zobowiązanego do uiszczenia ww. grzywny jak również opłaty za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł, tj. łącznie kwoty 1.068,00 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia na wskazany nr konta bankowego Urzędu Miasta C., - wezwania zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r., tj. do zwrotu prawa jazdy kat. B. nr [...] seria [...] wydanego w dniu [...] r. przez Prezydenta Miasta C., w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w ww. terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie. Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych. Prezydent Miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B. nr [...] i zobowiązał do zwrotu posiadanego dokumentu do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta C. w ciągu 14 dni od daty otrzymania decyzji. W toku postępowania organ uzyskał informację, że skarżący przebywa w Areszcie Śledczym w C., w związku z tym zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego o doręczenie załączonej korespondencji, tj. upomnienia nr [...] z dnia [...] r., którym Prezydent Miasta C. wezwał skarżącego do zwrotu prawa jazdy kat. B. nr [...] w terminie 7 dni. Pouczył także, że w przypadku nie wykonania wezwania, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania wykonania tego obowiązku, co spowoduje dodatkowe obciążenie kosztami egzekucji. W dniu 7 maja 2019 r. do siedziby organu I instancji wpłynęło pismo skarżącego, w którym stwierdził, że jego prawo jazdy od 2010 r. znajduje się w Prokuraturze Apelacyjnej w K. w związku z zatrzymaniem przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Śledczego Policji. W Areszcie Śledczym w C. przebywa od dnia [...] r., a zatem decyzja Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...] r. o zatrzymaniu prawa jazdy nie została prawidłowo doręczona. W związku z powyższym organ I instancji w załączeniu pisma z dnia 9 maja 2019 r. przesłał stronie kserokopie rzeczonej decyzji. Z pisma Prokuratury Regionalnej w K. z dnia [...] r. wynika, że nie odnotowano nigdy zatrzymania prawa jazdy wydanego na nazwisko skarżącego. W związku z powyższym organ I instancji pismem z dnia 18 czerwca 2019 r. zwrócił się o podanie sygnatury konkretnego postępowania, w którym prawo jazdy miało być zatrzymane, w celu dalszej weryfikacji. Ze względu na brak potwierdzenia zatrzymania prawa jazdy w trakcie aresztowania organ zwrócił się do strony o zweryfikowanie wcześniejszego stwierdzenia dotyczącego prawa jazdy i poinformował, że w przypadku utraty dokumentu należy złożyć stosowne oświadczenie i dostarczyć je listownie do urzędu. Na powyższe pismo, skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi. W tak ustalonym stanie przedmiotowej sprawy, Prezydent Miasta C. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1.000,00 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r., tj. do zwrotu prawa jazdy kat. B. nr [...] seria [...] wydanego w dniu [...] r. przez Prezydenta Miasta C., w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia Wezwał także zobowiązanego do uiszczenia ww. grzywny, jak również opłaty za wydanie niniejszego postanowienia w kwocie 68,00 zł, tj. łącznej kwoty 1.068,00 zł. W załączonym do ww. postanowienia tytule wykonawczym jako podstawę prawną obowiązku wskazano decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], a jako treść obowiązku; zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy kat. B nr [...] seria [...] wraz z zobowiązaniem do zwrotu na podstawie wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. nr [...] z dnia [...] r. o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu upomnieniem znak; [...] wzywającym do zwrotu prawa jazdy, które zostało skutecznie doręczone w dniu [...] r. Skarżący w dniu 6 sierpnia 2019 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając brak podstaw prawnych do jego wydania. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany podniósł, że o wydanej w dniu [...] r. decyzji Prezydenta Miasta C. o zatrzymaniu prawa jazdy do dnia [...] r. nie był prawidłowo powiadomiony, a cała wcześniejsza korespondencja z Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta C. była błędnie wysyłana na adres zamieszkania, gdzie nikt nie mieszka, ponieważ od [...] r. przebywał w aresztach śledczych w C. oraz w B. Zobowiązany ponowił wyjaśnienie, że prawo jazdy zostało zatrzymane przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Śledczego Policji w C. lub w K. Nie jest w stanie podać sygnatury akt sprawy, gdyż pierwotne śledztwo o sygn. akt [...] przekształcone zostało w osiem odrębnych postępowań o odrębnych sygnaturach prowadzonych na obszarze całego kraju i tam jest załączone, ewentualnie zostało zwrócone jego byłej żonie J. S., z którą obecnie nie ma kontaktu. Kolegium w swoim postanowieniu wyjaśniło, że w zażaleniu na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia, o którym mowa w art. 122 u.p.e.a., nie jest dopuszczalne powołanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a., gdyż zażalenie takie byłoby w istocie rzeczy zarzutem. Natomiast z treści zażalenia skarżącego wynikał, że jego intencją było kwestionowanie samej egzekucji co do jej zasadności, z powodu zatrzymania prawa jazdy przez organy ścigania w ramach postępowania karnego. Wybrany przez skarżącego środek prawny był więc w tej części oczywiście bezzasadny, bowiem w postanowieniu zapadłym w wyniku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny nie można rozstrzygać o zasadności wszczęcia egzekucji. W ocenie Kolegium organ I instancji nie dopuścił się zarzucanych uchybień. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, mającą na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. W związku z powyższym, aby grzywna nabrała charakteru dyscyplinującego, powinna być na tyle wysoka, że w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku. Z tych też przyczyn wymierzając przedmiotową grzywnę organ egzekucyjny winien, w ramach uznania administracyjnego, kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie interesem strony. Reasumując stwierdzono, że zaskarżone postanowienie organu I instancji jest prawidłowe, tzn. zawiera wymagane wart. 122 § 2 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym we wskazanym terminie, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku będą nakładane kolejne grzywny w tej samej lub wyższej kwocie oraz że w przypadku nieuiszczenia nałożonej grzywny oraz naliczonej opłaty we wskazanym wyżej terminie, zostaną one ściągnięte w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnej. W skardze z 1 października 2019 r. strona podnosi, że przebywa w Areszcie Śledczym w C., jest inwalidą, nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej i nie posiada środków finansowych. Natomiast prawo jazdy zostało mu zabrane, a być może zostało zgubione i dlatego nałożenie grzywny jest bezzasadne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że postanowienia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do ich wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.). Wskazać należy, iż podjęte w przedmiotowym postępowaniu rozstrzygnięcia wydane zostały na postawie przepisów art. 119, art. 122 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Grzywna w celu przymuszenia stanowi środek egzekucyjny stosowany w administracyjnej egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikającym z ostatecznej decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (art. 119 § 1 u.p.e.a.). W zażaleniu, o którym mowa w art. 122 § 3 u.p.e.a. możliwe jest zakwestionowanie dopuszczalności oraz prawidłowości skorzystania przez organ egzekucyjny ze środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. W drodze owego zażalenia nie można natomiast kwestionować zasadności obowiązku, do którego wykonania grzywna ma przymusić. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Oprócz tego, jak słusznie wskazało Kolegium, w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, nie jest dopuszczalne powoływanie się na okoliczności stanowiące podstawę wniesienia zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a., albowiem zarzuty i zażalenie w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego stanowią odrębne i niezależne od siebie środki zaskarżenia. Należy wskazać, że grzywna w celu przymuszenia jest jedynym środkiem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym uregulowanym w u.p.e.a., który posiada charakter przymuszający. Stosuje się ją jako środek służący zmuszeniu zobowiązanego przez spowodowanie dolegliwości finansowej. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się przede wszystkim w sytuacji, gdy ciążący na zobowiązanym obowiązek może być spełniony tylko osobiście przez niego lub gdy użycie innego środka jest niemożliwe, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, albo niecelowe. Grzywna w celu przymuszenia jest rodzajem nacisku mającym na celu zmuszenie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Wysokość grzywny w określonych sytuacjach reguluje przepis art. 121 u.p.e.a. Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zawiera wezwanie do jej uiszczenia w zakreślonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Zawiera też wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie 7 dni od daty doręczenia ww. rozstrzygnięcia, a także pouczenie, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny celem przymuszenia. Postanowienie to zatem spełnia wymogi art. 122 § 1 i § 2 u.p.e.a. Poza sporem jest fakt, że obowiązek nałożony na skarżącego nie został wykonany. O ile bowiem skarżący zagubił dokument prawa jazdy, winien dopełnić formalności przed właściwym organem, będącym również organem egzekucyjnym. Jak wskazano, skarżący nie skorzystał ze środka zaskarżenia, jakim jest zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a wniósł zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W wyniku rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie, Sąd nie stwierdził żadnych uchybień. Jak już wyżej wskazano, w postępowaniu prowadzonym wskutek zażalenia na wydane w trybie art. 122 u.p.e.a. postanowienie o ukaraniu grzywną w celu przymuszenia niedopuszczalne jest podnoszenie przez zobowiązanego zarzutów zmierzających do wykazania, że brak jest podstawy prawnej do nałożenia nań obowiązku zawartego w ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta C. oraz zarzutów z art. 33 u.p.e.a. i tych, które zobowiązany może podnieść w zażaleniu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W świetle tego za bezprzedmiotowe, a tym samym nie wymagające odrębnego odnoszenia się do nich przez Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznać należy podniesione w skardze zarzuty dotyczące braku podstawy prawnej do działania organów zmierzającego do wykonania obowiązku. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż pomimo nałożonego na skarżącego obowiązku, w terminach zakreślonych do jego wykonania i w ciągu 7 dni po doręczeniu odpowiednich pism, strona nie zastosowała się do powyższego. Zatem organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że wystąpiły w sprawie podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego i nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia i wydania postanowienia w tym przedmiocie na podstawie art. 122 § 1 i § 2 u.p.e.a. Postanowienie o nałożeniu grzywny zawierało prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia na nie zażalenia do organu wyższej instancji. Doręczony w dniu 2 sierpnia 2019 r. wraz z postanowieniem tytuł wykonawczy zawierał prawidłowe pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, terminie ich wniesienia oraz ich podstawy określonej w art. 33 u.p.e.a., z którego to uprawnienia skarżący skorzystał. Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, zostały podjęte zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa. Podkreślić należy, że w ocenie Sądu zarówno wysokość grzywny, jak i postanowienie o jej nałożeniu odpowiadają prawu. Podnoszone zaś w skardze zarzuty nie odnoszą się do tych rozstrzygnięć, lecz do prawidłowości nałożonego ostateczną decyzją obowiązku, a więc pozostają poza kontrolą Sądu w niniejszej sprawie. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 pkt 1 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie należy wskazać, że w sytuacji, gdy zobowiązany nie może zwrócić dokumentu prawa jazdy, gdyż go utracił, to powinien zgłosić właściwemu organowi fakt zaginięcia tego dokumentu, poprzez sporządzenie oświadczenia o zgubieniu prawa jazdy. Obowiązek zawiadomienia właściwego organu o utracie prawa jazdy spoczywa wyłącznie na zainteresowanym i w jego gestii i interesie było zadbać, by prezydent miasta na prawach powiatu jak najszybciej dowiedział się o utracie przez niego prawa jazdy. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.