II OW 171/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w P. a Burmistrzem Gminy K. przez wskazanie organu właściwego w sprawie usunięcia odpadów postanawia: wskazać Burmistrza Gminy K. jako organ właściwy w sprawie. W piśmie z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w P. a Burmistrzem Gminy K., przez wskazanie Burmistrza Gminy K. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działki [...] obręb K., gm. K. W uzasadnieniu wniosku, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 701 ze zm., dalej: u.o.) nakaz usunięcia odpadów z nieruchomości, którymi włada gmina jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu, wydaje regionalny dyrektor ochrony środowiska. Przepis ten ma na celu uniknięcie sytuacji, w której gmina wydaje nakaz usunięcia odpadów skierowany w stosunku do samej siebie. Zdaniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P., sformułowanie zawarte w art. 26 ust. 3 u.o.: "niebędących w posiadaniu innego podmiotu", według kryteriów językowych można odnieść zarówno do odpadów, jak i nieruchomości. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o kompetencyjnego Burmistrz Gminy K. wniósł o wskazanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działki nr [...] , obręb K., gm. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. W niniejszej sprawie doszło do sporu kompetencyjnego. Stosownie do art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów, co do zakresu działania organów administracji publicznej, dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej. Spór kompetencyjny w niniejszej sprawie dotyczy właściwości rzeczowej organu – powstał na tle ustalenia właściwości organu do wydania decyzji w sprawie nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działki 738/8 obręb K., gm. K. Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 701 ze zm., dalej: u.o.), nakaz usunięcia odpadów, o którym mowa w ust. 2, z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu, wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska. Według art. 26 ust. 2 u.o., z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Z akt sprawy wynika, że D. O., właściciel działki [...] obręb K. oświadczył, że jest jedynym posiadaczem wszystkich odpadów znajdujących się zarówno na działce [...], jak również na działce [...] obręb K. Określenie "niebędących w posiadaniu innego podmiotu", które występuje w treści art. 26 ust. 3 u.o., odnosi się do posiadania odpadów, a nie do posiadania nieruchomości. W niniejszej sprawie posiadaczem odpadów nie jest Gmina, bowiem ich posiadacz jest znany i jest nim D. O. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Z przepisu tego wynika, że ustawa wiąże określone skutki prawne z posiadaniem odpadów, a nie posiadaniem nieruchomości. Domniemanie, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., wskazuje wyraźnie, że domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W odniesieniu do nieruchomości ustawodawca używa pojęcia "władającego powierzchnią ziemi", a nie "posiadanie nieruchomości". W niniejszej sprawie odpady znajdujące się na działce nr geod. [...] w K., gm. K., są w posiadaniu innego podmiotu. Oznacza to, że organem właściwym będzie Burmistrz Gminy K. Wykładania przepisu art. 26 ust. 3 u.o., dokonana przez Burmistrza Gminy K., byłaby prawidłowa, gdyby to gmina była posiadaczem odpadów, co pozwalałoby uniknąć sytuacji, w której gmina wydaje nakaz usunięcia odpadów skierowany w stosunku do samej siebie (por. postanowienie z 20 lipca 2018 r., sygn. II OW 44/18, LEX nr 2529043). Natomiast w sytuacji, gdy znany jest posiadacz wszystkich odpadów znajdujących się zarówno na działce [...], jak również na działce [...] obręb K. i nie jest nim gmina, to wówczas wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, co wyklucza właściwość Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia.