I SA/Wa 1756/19
WyrokWSA w Warszawie2020-03-10
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Bożena Marciniak, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, złożony przez następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych, może zostać uwzględniony, jeśli został złożony po terminie określonym w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mimo że wcześniejsze wnioski dotyczyły odszkodowania pieniężnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, złożony przez następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych, nie może zostać uwzględniony, jeśli został złożony po terminie określonym w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niespełnienie tego warunku, który jest terminem zawitym prawa materialnego, skutkuje wygaśnięciem uprawnień do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w tym trybie, niezależnie od tego, czy wcześniejsze wnioski dotyczyły odszkodowania pieniężnego, czy też były złożone w terminie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przejętego na podstawie dekretu z 1945 r. Organy administracji odmówiły przyznania tego prawa, wskazując na uchybienie terminowi do złożenia wniosku (31 grudnia 1988 r.) oraz na fakt, że wcześniejsze wnioski z 1988 r. dotyczyły odszkodowania pieniężnego, a nie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że organy nie zbadały należycie materiału dowodowego i błędnie oceniły wnioski z 1988 r.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi H. L., T. L., P. L., M. K., J. M., M. M., A. L., K. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [....] uchyliło decyzję Prezydenta m.[...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w całości i orzekło o odmowie ustanowienia na rzecz: [...][...], [....][....], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...] oraz [...][...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy 1. [.../...] (dawna [...][...]), stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [....].
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Nieruchomość ozn. hip. Nr [...], położona przy ul. [.../...] (d. [...][...]) w [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945r., to jest z dniem wejścia w życie ww. dekretu, grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 dekretu, przeszły na własność Gminy m [...], a w dniu [...] kwietnia 1950r. tj. z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa.
Następnie nieruchomość ta, stała się w dniu [...] maja 1990r. własnością m [...], co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2006r.
Nieruchomość ta stanowi obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [....] i stanowi własność m.[....] (KW nr [...]).
Zgodnie z informacją zawartą w zaświadczeniu wydanym przez Sąd Rejonowy dla [...]-[....][...] Wydział Ksiąg Wieczystych (L.dz. [...]) z dnia [...] marca 2007r. w księdze hipotecznej pod nazwą "Nieruchomość w [...] nr [...]" wpisem jawnym z dnia [...] sierpnia 1931r. ujawnieni są: [...] z [...][...] co do [...] części, [...][...] co do [...] części oraz [...][...] co do [...] części, wszyscy niepodzielnie, co do uregulowanej w niniejszej księdze nieruchomości, położonej przy ul. [...] obszaru [...] saż.kw. na mocy aktu z dnia [...] kwietnia 1928r.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...] dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosku, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.
Przedmiotowy grunt został objęty w posiadanie przez gminę m [...] w dniu [...] czerwca 1947r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu [...] m.[...], zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do ww. gruntu upływał w dniu [...] grudnia 1947r.
Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu do ww. nieruchomości nie został złożony przez dawnych właścicieli hipotecznych.
Prezydent m.[...] decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2018r. wydaną na podstawie art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmówił ustanowienia na rzecz: [...][...], [..][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][....], [...][....], [....][...] oraz [...][...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [.../...] (dawna [...][....]), stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem wniosek następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych o oddanie gruntu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie został złożony w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. W ocenie organu I instancji nie sposób przyjąć, że żądanie oddania gruntu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste zostało zgłoszone już we wnioskach z dnia[...] października 1988r. oraz z dnia [...] grudnia 1988r. Z treści tych pism wynika bowiem jednoznacznie, że stanowiły one wniosek o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość hipoteczną.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli [...][....], [...][...], [...][....], [..][...], [...][...], [...][....], [....][...], [...][...], [...][....].
Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywołało treść art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) i wskazało, że zawarto w nim dwa warunki, których spełnienie jest konieczne dla uwzględnienia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.
Pierwszy warunek dotyczy terminu złożenia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Wymagane jest wystąpienie z takim wnioskiem do dnia 31 grudnia 1988 r. Drugi warunek odnosi się do stanu nieruchomości. Zwrot nieruchomości może bowiem dotyczyć wyłącznie działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.
W ocenie Kolegium, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek przewidziany w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, konieczny dla uwzględnienia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie tej regulacji prawnej, dotyczący terminu zgłoszenia żądania oddania gruntu w użytkowanie wieczyste.
Termin określony w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest terminem zawitym prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnień do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w tym trybie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1991 r. sygn. IV SA 403/91, niepublikowany; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 201 lr. sygn. akt I SA/Wa 474/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 453/2008, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2182/16, Centralna Baza Orzeczeń NSA).
W aktach sprawy brak jest wniosku o przyznanie na rzecz dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości lub ich następców prawnych prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez strony.
Pierwszy wniosek dotyczący przedmiotowej nieruchomości pochodzi z dnia [...] października 1988r. Wniosek ten jest zatytułowany: "Podanie dot. odszkodowania za place i domy przekazane na Skarb Państwa". We wniosku tym [...][...] napisał: " W związku z Uchwałą R.M. z roku 1985 zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odszkodowania za przekazany na Skarb Państwa dom przy ul. [...][...] nr hip. [...]".
Następnie wnioskiem z dnia [...] grudnia 1988r. sukcesorzy: [...][...] i [...][...] zwrócili się na podstawie art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. i art. 59 ust. 4 ustawy z dnia 21 lutego 1974r. "o wypłacenie odszkodowania za wywłaszczone grunty - działka budowlana, położona na terenie m. [...], ul. [...][....] Nr ks. wieczystej [...] własność po naszym dziadku [....][...] zmarłym w 1916r. Teren wywłaszczony został wykorzystany przez m.[...] na plac [...]".
Pismami z dnia [....] kwietnia 1991r. [....][...], [...][...] i [...][...] - w nawiązaniu do wniosku o odszkodowanie za działkę przy ul. [...][....] (pl. [...]) - zostali poinformowani przez p.o. Naczelnika Wydziału [...] i [...][...] Urzędu Dzielnicy [...]-[...], że "obecnie brak jest aktów prawnych regulujących właściwość i tryb załatwiania spraw roszczeń z tytułu przejęcia przez Państwo nieruchomości [...]. W tej sytuacji Wydział poprzestaje na rejestrowaniu wpływających wniosków i zastrzeżeń oraz kompletowaniu dokumentacji, celem sprawniejszego rozpatrywania sprawa - po ukazaniu się stosownych przepisów".
W dniu [...] września 1991r. do Urzędu Dzielnicy [...]-[...] wpłynęło kolejne pismo następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości tj. [...][....], [...][...] oraz [...][...], dotyczące odszkodowania za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945r. nieruchomość położoną w [...], ul. [...][...] (obecnie rej. zagosp. [...][...] i [....]), w którym ww. osoby wnosiły o uregulowanie roszczeń za przejęcie majątku. [...][....], [...][...] i [...][...] wskazali, że są następcami prawnymi hipotecznych właścicieli nieruchomości objętej dekretem, uregulowanej w KW [...]. Nieruchomość ta to działka zabudowana domem wielorodzinnym, oznaczona Nr porządkowym [....][...], obecnie zagospodarowana [...][...] i [...] w [...]. W latach 1950-1952 zachowany w dobrym stanie technicznym dom wielorodzinny, decyzją Władz Miasta został rozebrany a teren w całości przekazany został pod zagospodarowanie budowanego [...]. Wobec niewykonania postanowienia dekretu i nieodpłatnego przejęcia majątku wnioskodawcy wnieśli o uregulowanie roszczeń za przejętą nieruchomość w całości jako niezwykle wartościową z uwagi na jej centralne położenie w centrum miasta.
Pismem z dnia [...] czerwca 1999r. [...], [...] i [...] nawiązując do dotychczasowej korespondencji w przedmiotowej sprawie z lat 1988 - 1991 zwrócili się o ponowne rozpatrzenie niniejszego wniosku o zwrot działki mieszczącej się przy obecnym PI. [....], a przed rokiem 1945 stanowiącej grunt pod kamienice położoną przy ul. [...] nr [...].
Pismem z dnia [...] marca 2005r. [....][...], [...][....] i [....][...] zwrócili się do Prezydenta m.[...] z kolejną prośbą o udzielenie informacji o możliwości i terminie rozpatrzenia ich wniosku złożonego w 1989r. o odszkodowanie za działkę położoną w obrębie [...] stanowiącą część działki nr [...] KW nr [...] położonej przy ul. [...][...] w [...], który zarejestrowany został pod nr [...] w rejestrach odszkodowawczych. Do pisma załączona została kopia wniosku [...][...] z dnia z dnia [...] października 1988r.
Kolejnym wnioskiem z dnia [...] lipca 2012r. [...][...] działając w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej zwrócił się o rozpatrzenie wniosków z dnia [...] października 1988r. i z dnia [...] grudnia 1988r. jako złożonych w trybie art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości o nabycie prawa użytkowania wieczystego dawnej nieruchomości.
Z powyższego wynika, że żądanie zgłoszone przez [...] w piśmie z dnia [....] października 1988r. oraz przez [...][...]i [...][....] w piśmie z dnia [...] grudnia 1988r. dotyczyło przyznania w formie pieniężnej odszkodowania za nieruchomość ozn. hip. nr [....], położoną przy ul. [.../....] (d. [...][...]) w [...], przejętą na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...]. Z żądaniem zwrotu przedmiotowej nieruchomości [...][...], [...][...] i [...][...] wystąpili dopiero w piśmie z dnia [...] czerwca 1999r. a więc już po upływie terminu, o którym mowa w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prowadzi to do wniosku, że roszczenie następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości wygasło, co w konsekwencji musi skutkować odmową uwzględnienia ich wniosku.
Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się protokół oględzin gruntu i znajdujących się na nim budynków, instalacji i urządzeń z dnia [...] czerwca 1947r. sporządzony przez Komisję działającą z polecenia i na rzecz Gminy m [...], z którego wynika, że wszystkie budynki znajdujące się na nieruchomości są wypalone i zburzone; na posesji znajduje się kupa gruzów i resztki murów do wysokości 1 i Vi kondygnacji. Z kolei z pisma Zarządu [...] w m [...]z dnia [...] lipca 1946r. skierowanego do Wydziału Inspekcji [...] - Pogotowie [...] (pozyskanego przez organ I instancji z Archiwum Państwowego m.[...]) wynika, że na posesji przy ul. [...] Nr [...] znajdowały się budynki 6-cio piętrowe spękane i zruszone, zagrażające doraźnie bezpieczeństwu publicznemu, które należy rozebrać, tj. budynek frontowy i oficyny. Należy jednak uznać, że już samo niespełnienie warunku przewidzianego w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczącego zgłoszenia żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w terminie do dnia [...] grudnia 1988r. wystarczy do odmowy przyznania wnioskodawcom w tym trybie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy 1. [.../[...][...] (dawna [...][...]), stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], i zwalnia organ z konieczności prowadzenia ustaleń, czy spełnione zostały przesłanki z art. 214 ust. 2 wspomnianej ustawy.
Ze względu na zgon jednej ze stron postępowania tj. [...][...], do której skierowana została zaskarżona decyzja, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało za konieczne uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości na rzecz pozostałych następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, dotyczących zwłaszcza konieczności zbadania przez organ I instancji nie tylko wniosków następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] października 1988r. i [...] grudnia 1988r., a więc w terminie ustawowym, lecz także całokształtu materiału dowodowego w odniesieniu do tych wniosków oraz intencji wnioskodawców, Kolegium wskazało, że nie mogą one zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zawarte we wnioskach z dnia [...] października 1988r. oraz z dnia [...] grudnia 1988r. sformułowania "udzielenie odszkodowania" oraz "wypłacenie odszkodowania za wywłaszczone grunty" nie pozostawiają wątpliwości, iż celem wniosków było uzyskanie odszkodowania pieniężnego za przejętą nieruchomość - a nie, jak twierdzą odwołujący się, ustanowienie użytkowania wieczystego. Wobec jednoznacznie sformułowanej treści żądania wnioskodawców organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnej zmiany kwalifikacji prawnej tego żądania. Kolegium podzieliło również stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym z samego faktu, iż oba wnioski zostały wniesione przed upływem terminu określonego w art. 82 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie można wywodzić, że intencją wnioskodawców było przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości - wobec jednoznacznie sformułowanego w tych wnioskach żądania.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w części dotyczącej odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...] zarzucając jej naruszenie:
przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego i wystarczającego przeprowadzenia postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, oraz błędną ocenę zgromadzonych dowodów, w szczególności poprzez niezbadanie wszystkich przesłanek warunkujących ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, a w konsekwencji uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości oraz błędną ocenę, że wnioski złożone przez spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości dnia [...].10.1988 r. i [...].12.1988 r. nie obejmują żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, lecz jedynie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość;
przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji zawierającej zbyt ogólne, niejasne i nie dające się zweryfikować uzasadnienie w zakresie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości oraz braku dostatecznych wyjaśnień organu, że nie doszło do spełnienia przesłanek ustawowych ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości, a w konsekwencji naruszenie zasad prawdy obiektywnej, poszanowania interesów obywateli oraz pogłębiania zaufania do władzy publicznej;
przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) oraz art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.) poprzez uznanie, że wnioski złożone przez spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości z dnia [...].10.1988 r. i [...].12.1988 r. zostały złożone po terminie określonym w wyżej wskazanych przepisach oraz uznanie, że wnioski te nie obejmują żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Podstawę prawną decyzji Prezydenta m.[...] utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] stanowi przepis art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 122 ze zm.).
Zgodnie z treścią przepisu art. 214 ust. 1 ustawy, poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 241 pkt 1, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość. Zgodnie zaś z art. 214 ust. 2 ustawy zwrot nieruchomości, o którym mowa w ust. 1 przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20 oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.
Prezydent m.[...] ustalił, że nie jest możliwe uwzględnienie żądania skarżących ze względu na uchybienie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Jak bowiem wynika z treści art. 214 ust. 1 ustawy, wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego winien być złożony w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r.
Podstawowym warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest złożenie go w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. Skoro zatem wniosek o zwrot nieruchomości, złożony został w dniu [...] czerwca 1999 r. (data wpływu do organu), a więc po upływie tego terminu, należy uznać, że niemożliwy jest zwrot nieruchomości następcom prawnym dawnego właściciela, choćby nawet spełnione zostały pozostałe, wymienione w omawianym przepisie przesłanki, albowiem wszystkie one muszą zostać spełnione kumulatywnie.
Złożenie wniosku w terminie określonym w tym przepisie, tj. do 31 grudnia 1988 r. jest warunkiem koniecznym pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, oczywiście pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów wskazanych w przepisie (zabudowanie nieruchomości jednym z budynków wymienionych w art. 214 ustawy). Warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie tylko jednego z nich powoduje nieuwzględnienie wniosku.
Wobec powyższego prawidłowo organy odmówiły ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, bez badania pozostałych przesłanek z art. 214 ustawy, gdyż jak wyżej wskazano, przesłanki z tego przepisu muszą być spełnione łącznie.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że wnioski z dnia [...] października 1988 r. i z dnia [...] grudnia 1988 r. dotyczyły przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Jak zasadnie przyjęły organy orzekające, z treści tych wniosków w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że dotyczyły one ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, a nie jej zwrotu. Należy bowiem zauważyć, że żądanie przyznania co najmniej jednego mieszkania lub działki budowlanej na terenie m.[...] zawarte we wniosku z dnia [...] października 1988 r., na które wskazują skarżący, nie dotyczy z pewnością żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a stanowi żądanie przyznania nieruchomości zamiennej, co z kolei stanowi formę odszkodowania.
Skoro zatem wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości został złożony z uchybieniem terminu ustawowego, zasadnie organy orzekające odmówiły jego ustanowienia.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organy orzekające prawidłowo uznały, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie i zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło