II SA/Po 963/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], przyznał M. H. (dalej: skarżącemu), od dnia [...] sierpnia 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r., zasiłek okresowy w kwocie [...]zł miesięcznie. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej ustalonego na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358). Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na: długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osoby samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Na podstawie § 1 pkt 1 lit. a) Rozporządzenia kryterium dochodowe, od miesiąca października 2018 r. dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 zasiłek okresowy przysługuje do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby przy czym kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % tej różnicy. W przypadku skarżącego, który nie posiada żadnego źródła dochodu 50% różnicy wynosi [...] zł. W związku z powyższym przyznano zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. Pomoc przyznano z uwagi na: bezrobocie. Organ zobowiązał nadto stronę do poszukiwania pracy wskazując, że należy to udokumentować pracownikowi socjalnemu. Skarżący, pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, wskazując że z uwagi na trudną sytuację finansową zwraca się do MOPS z prośbą o udzielenie wsparcia finansowego. Skarżący wskazał, że obecnie nie ma możliwości uzyskania pomocy z innego punktu/stowarzyszenia w [...] a w załączeniu do odwołania przesłał zastrzeżenia dotyczące funkcjonowania stowarzyszenia "[...]". Skarżący wskazał również, że pozostałą część uzasadnienia decyzji, która w jego ocenie bywa niegrzeczna, pozostawił bez komentarza. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wskazał, że trafnie organ administracji przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie [...]zł. Jak wynika z akt sprawy, skarżący utrzymuje się z pomocy społecznej, jego łączny dochód wynosi aktualnie [...] zł, nie pracuje, nie posiada prawa do zasiłku, a jednocześnie nie zgłasza żadnych problemów zdrowotnych. Zdaniem Kolegium, bezsporne jest, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna, gdyż nie ma on stałego źródła utrzymania. Należy jednak stwierdzić, iż odwołujący nie czyni żadnych starań w celu poprawy swojej sytuacji finansowej i życiowej. Jak wynika z akt niniejszej sprawy odwołujący nie pracuje, nie jest również zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy. Co więcej odwołujący dobrowolnie zrezygnował z pomocy w formie gorącego posiłku. Nie można więc odmówić racji organowi, który stwierdził, iż odwołujący powinien przede wszystkim wykorzystać własne możliwości i poszukać pracy, która zapewni mu stałe źródło utrzymania. W ocenie Kolegium, roszczenia skarżącego wynikają z przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej, ze względu na jego sytuację życiową mają mu zapewnić zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania. Z takim poglądem nie można się zgodzić, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej. Skarżący otrzymuje stałe wsparcie w formie zasiłków celowych i okresowych, co oznacza, iż nie pozostaje on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez odwołującego zarzutów Kolegium uznało, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Skarżący, pismem z dnia [...] października 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący wskazał na swoje trudne położenie finansowe i zaznaczył, że koszt tylko jednego, pełnego, gotowego posiłku w [...] to ok. [...] zł ([...] zł x 30 dni = [...] zł miesięcznie). W ocenie skarżącego, uzasadnienie decyzji bywa niegrzeczne a nawet nieprawdziwe, wskazując, że pracownicy socjalni MOPS, podczas przeprowadzania przez nich wywiadu środowiskowego proszą, a nawet wymagają wskazania/określenia dokładnej listy potrzeb/wydatków, argumentując to, że w przypadku jej niepodania, MOPS może odmówić udzielenia pomocy. Skarżący zwrócił również uwagę, że w decyzji którą otrzymał znajduje się informacja o tym, że nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Skarżący wyjaśnił jednak, że jest to nieprawda i załączył decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nadto, skarżący wskazał, że rezygnacja z pomocy w formie gorącego posiłku była wymuszona przez organizatorów tej pomocy i nie była to dobrowolna rezygnacja. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismem z dnia [...] października 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję przyznającą skarżącemu od dnia [...] sierpnia 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r. zasiłek okresowy w kwocie [...]zł. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, brak jest więc podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasiłek okresowy przyznawany jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 z późn. zm.). Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie. W art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wskazano, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Jak wynika z art. 38 ust. 5 ww. ustawy, okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organy w sposób prawidłowy zastosowały powyższe przepisy, a podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty nie znajdują uzasadnienia. Sąd podziela wywody zawarte w uzasadnieniach wyroków zapadłych w sprawie skarżącego z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt: II SA/Po 317/19 i z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt: II SA/Po 1018/19. Skarżący, domaga się przyznania zasiłku w wyższej kwocie, wskazując na swoje trudne położenie finansowe. Zwrócić więc należy uwagę, że bezspornym w sprawie jest to, że zasiłek został skarżącemu przyznany w minimalnej wysokości, tj. w kwocie [...]zł miesięcznie. W ocenie skarżącego, winien on jednak otrzymać zasiłek wyższy. Zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącego w powyższym zakresie nie stanowią o dopuszczeniu się przez organ przekroczenia granic uznania administracyjnego. Należy bowiem wskazać, że o tym, czy zasiłek okresowy będzie przyznany w rozmiarze wyższym czy niższym decyduje organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej, a także możliwościami finansowymi jakimi dysponuje organ. Rolą pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie obywatelom środków utrzymania ani pokrywanie wszelkich wydatków przez nich ponoszonych, lecz wyłącznie - jak to ujęto w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej oraz wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb. Pomoc społeczna w swej istocie ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt: I OSK 3714/18, LEX nr 2687255). Wobec powyższego, w ocenie Sądu, nakreślone przez organ okoliczności sprawy, obejmujące przede wszystkim przyczynę przyznania pomocy, tj. pozostawanie skarżącego bez pracy oraz fakt, że jest on osobą młodą i zdrową, otrzymał także istotną pomoc w postaci zasiłku celowego oraz posiłku a także pokrywanie kosztów mieszkania, które skarżący zajmuje, przez inne osoby, uzasadnia decyzję organu o przyznaniu zasiłku w minimalnej wysokości. Z treści wniesionej skargi wynika, że w ocenie skarżącego, organ winien przyznać mu wyższy zasiłek z tej przyczyny, że skarżący nie korzysta (jak twierdzi nie ze swojej winy) z przyznanej mu pomocy w formie gorącego posiłku. Odnosząc się do okoliczności sprawy Sąd odnotowuje, że być może (nie jest to weryfikowane w niniejszej sprawie) istnieją okoliczności związane z odbiorem przyznanych skarżącemu gorących posiłków, które mogą mu nie odpowiadać. Skarżący miał zastrzeżenia do pracy osób wydających posiłki, które prowadzą głośne dyskusje. Wskazywał, że nie dba się o to, że osoby przebywające w miejscu wydawania posiłków zachowują się nieprawidłowo, blokują dostęp do punktu odbioru. Nie weryfikuje się także tożsamości uprawnionych do pomocy (zob. skargę/zastrzeżenie z dnia [...] lutego 2019 r. – na k. 8 akt sądowych). Skarżący zauważył nadto, że sposób świadczenia pomocy w formie gorących posiłków uległ pogorszeniu wraz z upływem czasu. Punkt odwiedza wiele nieprzyzwoitych osób – ubranych nieprzyzwoicie, odrzucających odorem, pozostawiających odpady (zob. "powtórne zrzeczenie" na k. 10 akt sądowych). Z tych wszystkich przyczyn skarżący zrzekł się pomocy w formie gorących posiłków i uznał, że było to w istocie rzeczy na nim wymuszone. Zdaniem Sądu rezygnacja z pomocy w formie gorących posiłków, chociażby nawet wiązała się z określonymi zastrzeżeniami co do pracy placówki przygotowującej posiłki, nie daje podstaw, aby otrzymać "w zamian" wyższy zasiłek okresowy. Z zebranej w sprawie dokumentacji, zwłaszcza oświadczeń samego zainteresowanego, nie wynika, że doszło do takich zdarzeń, które całkowicie wykluczałyby korzystanie z pomocy żywieniowej. Okoliczności odbioru posiłków mogą skarżącemu nie odpowiadać, jednak musi on mieć świadomość, że nie mając dochodów, korzysta z pomocy nieodpłatnej, a ta jest świadczona w określonych formach – nie tylko przez przyznawanie środków finansowych. W ocenie Sądu, choć zastrzeżenie podniesione w treści skargi, że organ błędnie uznał, że skarżący nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jest trafne, nie może to spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji. Zwrócić należy uwagę, że podstawą uchylenia decyzji mogą stać się tylko takie uchybienia przepisom postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu, dostrzegalne niedokładności w treści zaskarżonej decyzji nie uzasadniają przypuszczenia, by w następstwie jej uchylenia mogło zapaść rozstrzygnięcie korzystniejsze dla skarżącego. Brak jest bowiem w aktach sprawy takiego materiału dowodowego, który uzasadniałby przyznanie skarżącemu pomocy w wyższym wymiarze. Okoliczność, że skarżący jest bezrobotny była bowiem podstawą przyznania mu zasiłku okresowego (zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s.). Sama okoliczność, że powyższy fakt znajduje także potwierdzenie w postaci rejestracji skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy, i uznania go stosowaną decyzją za osobę bezrobotną z dniem [...] lutego 2019 r. nie może stanowić o uchybieniach uzasadniających uchylenie decyzji. Skarżący nie wskazuje by niepodejmowanie przez niego zatrudnienia miało obiektywne uzasadnienie, np. wynikające ze stanu zdrowia skarżącego. W trakcie natomiast wywiadu środowiskowego skarżący odmówił odpowiedzi na pytanie czy na coś choruje. Z akt sprawy wynika także, że skarżący jest osobą młodą (24 lata) i posiada zabezpieczenie w postaci lokalu mieszkalnego, który zajmuje. Wobec powyższego, zdaniem Sądu nie sposób oczekiwać, że ewentualne uchylenie skarżonej decyzji może doprowadzić do innego rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Sądu, nakreślone przez organ okoliczności sprawy, obejmujące przede wszystkim przyczynę przyznania pomocy, to jest bezrobocie, a zarazem fakt, że w zaistniałej sytuacji skarżący nie powinien rezygnować z przyznanej innej pomocy w formie posiłków, uzasadniają decyzję organu o przyznaniu zasiłku w minimalnej wysokości. Wobec powyższego, wniesiona skarga podlega oddaleniu, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a.