I SA/Wa 2288/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Monika Sawa WSA Joanna Skiba Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2020 r. ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , po rozpatrzeniu odwołania S. L. , utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] czerwca 2019 r., nr [...] , o odmowie przyznania ww. zasiłków celowych przeznaczonych na zakup żywoności, środków higieny i detergentów oraz na zakup karty miejsckiej. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem z[...] czerwca 2019 r. S. L. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, środków higieny osobistej i detergentów w kwocie 100 zł. Kolejnym zaś wnioskiem z [...] czerwca 2019 r. o zwrot wydatku poniesionego na zakup karty miejskiej. Wnioskodawca jest obywatelem B. i od [....] lat przebywa na terenie Polski. Jest osobą bezdomną i oczekuje na przydział lokalu socjalnego, a obecnie przebywa w noclegowniach. Nie posiada własnego dochodu, a przez [....] lat pobytu w Polsce nie podejmował zatrudnienia. Ośrodki Pomocy Społecznej na terenie W. od kilku lat udzielają mu pomocy w formie zasiłków okresowych i celowych. Wnioskodawca od [....] maja 2016 r. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. W dniu[...] maja 2019 r. S. L. zawarł kontrakt socjalny, w którym określono działania umożliwiające usamodzielnienie się i uniezależnienie od systemu pomocy społecznej, w tym zobowiązanie do aktywnego poszukiwania pracy. Po zawarciu kontraktu aktywność wnioskodawcy ograniczała się jednak jedynie do wizyt w Urzędzie Pracy i Zespole Aktywności Zawodowej. Pomimo wydania mu trzech kart aktywności zawodowej, tylko na jednej widniał wpis od jednego pracodawcy, któremu wnioskodawca odmówił przyjęcia propozycji zatrudnienia. Od września 2016 r. otrzymał on z urzędu [...] skierowań do pracy, jednak nie podjął nigdzie zatrudnienia, pomimo braku bariery językowej i przeciwwskazań zdrowotnych. Ponadto odmówił zaproponowanej pomocy w formie bezpłatnych talonów obiadowych. Pomimo otrzymania skierowania do organizacji zajmującej się rekrutacją do projektu aktywizującego zawodowo "Aktywna integracja mieszkańców M. ", nie wykazał nim zainteresowania. Wobec takich ustaleń okoliczności stanu faktycznego Prezydent W. decyzją z[...] czerwca 2019 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [....] sierpnia 2019 r., odmówił S. L. przyznania zasiłków celowych przeznaczonych na sfinansowanie zgłaszanych potrzeb, powołując się na brak współdziałania z jego strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, czego przejawem jest nierealizowanie kontraktu socjalnego. To zaś w świetle art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1508) przywoływanej dalej jako: "u.p.s." może stanowić podstawę odmowy przyznania pomocy społecznej. Zwracano uwagę na brak podejmowanie jakiegokolwiek zatrudnienia mimo braku przeszkód wynikających z predyspozycji osobistych (zdrowia, wieku, znajomości języka polskiego), podnosząc, że od 2016 r. ubiegający się o świadczenia otrzymał [...] propozycji pracy, których nie przyjął. Organy wskazywały przy tym na subsydiarny charakter pomocy społecznej, która ma wspierać ma osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej w jej przezwyciężaniu, a nie zastępować ich w podejmowaniu działań ku temu zmierzających. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. S. L. wniósł skargę do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że Kolegium bezpodstawnie uznało, że wysokość przyznanych zasiłków powiązana jest z realizacją kontraktu socjalnego, co nie wynika z przepisów ustawy. Wskazane w ustawie przypadki stanowią katalog otwarty, jednak żadne z wymienionych przesłanek nie uzależnia zapewnienia środków pozwalających na przeżycie od wykonywania poleceń Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Jak trafnie wskazały organy orzekające w niniejszej sprawie, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z powyższych przepisów wynika, że uprawnienia wynikające z przepisów u.p.s. mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma zatem charakter subsydiarny oraz powinna mieć charakter doraźny. Przy czym z działaniami organów pomocy społecznej powiązane są nałożone na beneficjentów pomocy określone obowiązki, w tym m.in. obowiązek współpracy z pracownikami socjalnymi umożliwiającymi wyjście z tej sytuacji, czy choćby częściową jej poprawę. Taki obowiązek lojalnej współpracy wynika zarówno z art. 4 jak i 11 ust. 2 u.p.s. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi bowiem, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei w myśl art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, niedotrzymywanie postanowień kontraktu socjalnego, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną mogą stanowić podstawę m.in. odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie skarżący zaś postanowień kontraktu socjalnego, w którym zobowiązał się do aktywnego poszukiwania pracy, nie realizował. Jego działanie w tym aspekcie ograniczone było bowiem li tylko do wizyt w Urzędzie Pracy i Zespole Aktywności Zawodowej. Przy jednoczesnym odmawianiu - mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych powodów - przyjęcia propozycji zatrudnienia. Godzi się zaś zauważyć, że nie jest on osobą niepełnosprawną i nie sygnalizuje jakichkolwiek dolegliwości zdrowotnych, komunikuje się także w języku polskim. Nie posiada także pod opieką żadnych osób, którymi musiałby się zająć, co mogłoby kolidować z podjęciem pracy zarobkowej. Od kilkunastu lat przebywa w W., a więc na terenie gdzie jest bardzo dobrze rozwinięty rynek pracy i występuje duży ruch kadrowy. Miał zatem bez wątpienia możliwość znalezienia i podjęcia pracy adekwatnej do jego umiejętności i osobistych predyspozycji. Nie sposób uznać go także za osobę nieporadną, o czym świadczy choćby fakt wielokrotnego skutecznego starania się o przyznanie różnego typu świadczeń z pomocy społecznej (zasiłków celowych i okresowych, uprawnień do bezpłatnych przejazdów środkami lokalnego transportu zbiorowego), czy efektywnego ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu Miasta [...] (obecnie oczekuje na jego przydział). Mimo jednak tak dużej operatywności, w zakresie pozyskiwania różnego rodzaju świadczeń pomocowych, nie próbuje jej ukierunkować swojej aktywności na trwałe rozwiązanie trudnej sytuacji życiowej i nie współdziała w tym zakresie właściwie z organem pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, w urzędzie pracy zarejestrował się dopiero w 2016 r. - choć w Polsce przebywa legalnie od kilkunastu lat. Z otrzymanych zaś od tego czasu[...] skierowań do pracy nie skorzystał. Realizację natomiast kolejnych zawieranych z nim kontraktów socjalnych ograniczał do stawiania się w urzędzie pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia, ale bez zainteresowania przedkładanymi mu ofertami. Jego wieloletnia bierna postawa na rynku pracy świadczy wręcz, że jest nastawiony jedynie na utrzymywanie się ze środków publicznych. Nie przyjmuje przy tym do wiadomości faktu, że działalność pomocy społecznej oparta jest na wspieraniu aktywności samej osoby fizycznej i to co do zasady wyłącznie przez pewien niezbędny czas (jeżeli chodzi o osoby pełnosprawne, zdolne do pracy), a nie na prostym rozdawnictwie świadczeń i zapewnieniu świadczeniobiorcy dożywotniego źródła utrzymania. W tym stanie rzeczy zasadnie organy oceniły, że postawa skarżącego świadczy o braku jego współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz niewypełnieniu postanowień kontraktu socjalnego w zakresie aktywnego poszukiwania pracy. To zaś uprawniało je do odmowy przyznania oczekiwanych świadczeń, na podstawie art. 4 i art. 11 ust 2. u.p.s. Konkludując zatem stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego oraz dokonały adekwatnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podejmując zaś w sprawie rozstrzygnięcie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Z tych względów skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).