II SO/Wa 55/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. R. o wymierzenie grzywny Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi z dnia [...] sierpnia 2019 r. z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy p o s t a n a w i a: wymierzyć Rektorowi Uniwersytetu [...] grzywnę w wysokości 1.000 (tysiąca) złotych Na podstawie treści pism P. R. (dalej też: "wnioskodawca") z 1, 25 i 31 października 2019 r., złożonych bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu zarządził zarejestrowanie pisma wnioskodawcy z (...) października 2019 r. jako wniosku o wymierzenie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu (...) (dalej też: "organ", "OKSS") grzywny za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi z (...) sierpnia 2019 r. (vide zarządzenie z 6 listopada 2019 r. - karta nr 1 akt sądowych sprawy II SO/Wa 55/19). W piśmie z [...] listopada 2019 r. wnioskodawca sprecyzował, że jego wszystkie wcześniejsze pisma stanowią wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie jego skargi z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Wnioskodawca podkreślił, iż opóźnienie organu ma charakter rażący. Natomiast w piśmie z [...] listopada 2019 r. (nadanym 26 listopada 2019 r.) były Przewodniczący OKSS wyjaśnił, że w dniu 30 września 2019 r. wygasła kadencja OKSS, powołanej zarządzeniem Rektora Uniwersytetu (...) z [...] stycznia 2019 r. nr 9. Wprawdzie [...] września 2019 r. przygotowano odpowiedź na skargę wnioskodawcy z (...) sierpnia 2019 r., jednakże doszło do zaniedbania w jej przekazaniu do Sądu, co wynikało ze zmian organizacyjnych związanych z wejściem w życie nowej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm.). Brak odpowiedniej organizacji skutkował zwłoką w przekazaniu akt sprawy do Sądu, za co były Przewodniczący OKSS czuje się odpowiedzialny oraz "gorąco przeprasza w imieniu swoim i Uniwersytetu". Do ww. pisma z [...] listopada 2019 r. załączono skargę wnioskodawcy z (...) sierpnia 2019 r. na bezczynność OKSS w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Komisji Stypendialnej dla Studentów Instytutu Filozofii z (...) czerwca 2019 r. o odmowie przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2018/2019, odpowiedź organu z [...] września 2019 r. na tę skargę oraz akta administracyjne. Powyższa sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Wa 824/19. Zarządzeniem z [...] listopada 2019 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zmienił swoje zarządzenie z [...] listopada 2019 r. w ten sposób, że w miejsce dotychczasowego przedmiotu sprawy wpisał następujący: "wniosek o wymierzenie grzywny Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu (...) za nieprzekazanie w terminie skargi z dnia (...) sierpnia 2019 r." (vide zarządzenie z [...] listopada 2019 r. - karta nr 22 akt sądowych sprawy II SO/Wa 55/19). W odpowiedzi z [...] stycznia 2020 r. na wniosek o wymierzenie grzywny Rektor Uniwersytetu (...) (dalej też: "organ") wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego. Wskazał, że OKSS działała do [...] września 2019 r. Pismem z [...] lutego 2020 r. wyznaczony dla wnioskodawcy pełnomocnik z urzędu poparł wniosek, żądając wymierzenia grzywny organowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. przewiduje grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Według komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 11 lutego 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2019 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2019 r. wyniosło 4918,17 zł (M.P. z 2020 r., poz. 174). Natomiast art. 64 § 3 p.p.s.a. stanowi, że do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w ww. przepisie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, NSA wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 381). Z akt sądowych niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. akt II SAB/Wa 824/19 wynika, że wnioskodawca nadał w dniu (...) sierpnia 2019 r. skargę na bezczynność OKSS w przedmiocie rozpatrzenia jego odwołania od decyzji Komisji Stypendialnej dla Studentów Instytutu [...] z (...)czerwca 2019 r. o odmowie przyznania mu stypendium socjalnego. Skarga ta wpłynęła do organu [...] sierpnia 2019 r., a zatem - według art. 54 § 2 p.p.s.a. – powinna wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy zostać przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie najpóźniej w dniu [...] września 2019 r. Nie budzi też wątpliwości, że termin ten nie został zachowany. OKSS, mając świadomość, iż jej kadencja upływa z końcem września 2019 r., sporządziła odpowiedź na skargę dopiero [...] września 2019 r. i nie przekazała Sądowi żadnej dokumentacji. Dopiero na skutek złożenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny, skarga z (...) sierpnia 2019 r., odpowiedź na tę skargę i akta administracyjne zostały przedłożone tut. Sądowi (przy piśmie byłego Przewodniczącego OKSS z (...)listopada 2019 r.). Nastąpiło to w dniu [...] listopada 2019 r. (w tej dacie nadano bowiem na poczcie ww. korespondencję), a więc po upływie dwóch miesięcy od końca terminu określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, że zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu (...) z [...] października 2019 r, wydanym na podstawie art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, został wprowadzony Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu (...) (dalej: "Regulamin"), stanowiący załącznik do ww. zarządzenia. Stosownie do § 29 ust. 10 Regulaminu, od decyzji właściwej komisji stypendialnej przysługuje odwołanie do właściwej odwoławczej komisji stypendialnej składane w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a w razie jej niepowołania – do Rektora. O ile były Przewodniczący OKSS w piśmie z (...)listopada 2019 r. powołał się na uchybienia organizacyjne podyktowane zmianą stanu prawnego, o tyle Rektor Uniwersytetu (...) (tj. aktualnie organ stypendialny właściwy do rozpatrzenia odwołania od decyzji komisji stypendialnej) w odpowiedzi na wniosek nie podał żadnej przyczyny opóźnienia w przekazaniu skargi z (...)sierpnia 2019 r. Z kolei w odpowiedzi na skargę (sporządzonej [...] września 2019 r. przez Przewodniczącego OKSS) zawarto stwierdzenie, że z uwagi na okres wakacyjny, działanie OKSS - składającej się w większości ze studentów - było "zawieszone". Zarówno kwestie organizacyjne związane z wejściem w życie części przepisów ustawy (uchwalonej 20 lipca 2018 r. i poprzedzonej ustawą z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.), jak i przerwa wakacyjna nie stanowią racjonalnych argumentów w aspekcie działalności organu administracji publicznej. Przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Nieprzekazanie skargi ogranicza w istocie stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. W rozpatrywanym przypadku przekroczenie terminu do przekazania skargi z (...)sierpnia 2019 r. na bezczynność organu jest dość znaczne, a nadto nie zostało w przekonywujący sposób przez organ wyjaśnione i usprawiedliwione. Z tych przyczyn Sąd uznał, iż rozpoznawany wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wymierzenie grzywny w kwocie 1.000 zł jest, zdaniem Sądu, adekwatne do uchybienia, jakiego organ dopuścił się, nie przekazując skargi w ustawowym terminie, a nadto spełni rolę prewencyjną. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.