III SA/Wa 2762/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha,, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2020 r. sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P. Z. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. ("Organ I instancji", "Dyrektor UKS") określił P. Z. ("Skarżący", "Strona") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w wysokości 120 010 zł. Od ww. decyzji Skarżący wniósł odwołanie, w którym wskazał jako adres do korespondencji następujące dane: J. C., ul. [...], [...], W. W związku z postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 18 kwietnia 2017 r., stwierdzającym niedopuszczalność ww. odwołania z przyczyn przedmiotowych (brak skutecznego doręczenia decyzji), decyzja z [...] listopada [...] r. została ponownie przesłana Stronie w dniu 18 lipca 2017 r. i uznana za doręczoną, w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej (dalej też "Op"), w dniu 8 sierpnia 2017 r. W dniu 19 sierpnia 2019 r. Skarżący złożył odwołanie od decyzji Organu I instancji, w którym zarzucił m.in. naruszenie art. 2a, art. 128, art. 138f, art. 150, art. 211, art. 212 Op, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona, weszła do obrotu prawnego i stała ostateczna. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "DIAS"), postanowieniem z dnia [...] października [...] r., stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor wskazał, że adresatem pism w postępowaniu podatkowym może być wyłącznie strona lub jej prawidłowo umocowany pełnomocnik. W przedmiotowej sprawie w aktach brak jest dokumentu pełnomocnictwa (ogólnego, szczególnego lub do doręczeń) sporządzonego w przepisanej formie, który mógłby wywoływać skutki prawne w postaci m.in. obowiązku doręczania pełnomocnikowi pism organu, w tym decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. stosownie do art. 145 § 2 Op. Zdaniem Dyrektora za taki dokument nie można uznać pisma z dnia 8 maja 2017 r., podpisanego przez M. Z. i P. Z., skierowanego do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B., o treści: "Uprzejmie prosimy o przesyłanie korespondencji dotyczącej wszystkich spraw prowadzonych przez Organ wobec nas jako podatników pod wskazany wcześniej adres do doręczeń, t.j.: J. C. ul. [...] W.". Zdaniem Dyrektora, wbrew twierdzeniom Strony zawartym w odwołaniu z dnia 16 sierpnia 2019 r., z treści ww. pisma nie wynika, aby J. C. został ustanowiony przez P. Z. pełnomocnikiem do doręczeń (wskazano jedynie adres do doręczeń). Ponadto na powyższą okoliczność nie przedłożono żadnego dowodu mogącego potwierdzić, iż od dnia 8 maja 2017 r. J. C. został umocowany przez P. Z. do odbioru korespondencji w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] listopada [...] r. W związku z powyższym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, iż Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. (następca prawny Dyrektora UKS) prawidłowo, wobec braku pełnomocnictwa do doręczeń dla J. C., decyzję z dnia [...] listopada [...] r. skierował w dniu 18 lipca 2017 r. do P. Z. na adres: ul. [...], [...] W., tj. na adres wskazany w piśmie z dnia 8 maja 2017 r., który jest tożsamy z adresem zamieszkania Strony widniejącym w Systemie Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników (ważny od dnia 3 kwietnia 2017 r.). Skierowana do Strony przesyłka, z uwagi na nieobecność adresata pod adresem doręczenia, była po raz pierwszy awizowana w dniu 25 lipca 2017 r., zaś ponownie w dniu 2 sierpnia 2017 r. (stosowne zawiadomienia pozostawiono każdorazowo w oddawczej skrzynce pocztowej, co wynika z zapisów na potwierdzeniu odbioru przesyłki i kopercie). Pomimo przechowywania w placówce operatora pocztowego przez wymagany przepisami okres 14 dni przesyłka nie została odebrana przez adresata, w związku z czym pismo zwrócono do nadawcy w dniu 9 sierpnia 2017 r., zaś doręczenie uznano za skuteczne w dniu 8 sierpnia 2017 r. Odwołanie od ww. decyzji zostało natomiast złożone osobiście w dniu 19 sierpnia 2019 r. Dyrektor wskazał, że w niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 22 sierpnia 2017 r., natomiast odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało złożone w dniu 19 sierpnia 2019 r., czym naruszono dyspozycję art. 223 Op. Uchybienie ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania skutkuje wydaniem postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Op, w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, co w konsekwencji powoduje, iż odwołanie nie podlega rozpatrzeniu, czego następstwem jest ostateczność decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] listopada 2016 r. Strona wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października [...] r. Zarzucono Dyrektorowi naruszenie: art. 2a, art. 121 § 1, art. 128, art. 138f, art. 150, art. 211, art. 212 Op, poprzez nieprawidłowe uznanie, że zaskarżona decyzja została skutecznie ponownie doręczona Skarżącemu, weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna; art. 122, art. 187 § 1, art 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 Op, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skutkującego stwierdzeniem uchybienia przez Skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS w L.; art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 200 § 1 Op oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, poprzez niewyznaczenie terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym, a także wydanie zaskarżonego postanowienia z pominięciem wniosku Skarżącego o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy oraz przedstawienia dodatkowego stanowiska wobec argumentów Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B., czym naruszono prawo Strony do obrony i bycia wysłuchanym. Strona zawnioskowała do Sądu m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia twierdząc konsekwentnie, że decyzja nie została skutecznie doręczana. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie wskazując, że w zaskarżonym postanowieniu nie dopuszczono się zarzucanych naruszeń, zaś decyzja DUKS została skutecznie doręczona w dniu 8 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia 121 § 1, art. 123 § 1, art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej są niezasadne. Z art. 219 Ordynacji wprost wynika, że do postanowień nie stosuje się art. 200. Z kolei art. 41 Karty ustanawia ogólne (procesowe i ustrojowe) - standardy tzw. dobrej administracji, ale z tego przepisu nie można wyprowadzić jakiejkolwiek normy co do tego, czy w prawie krajowym w toku incydentalnego postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego podatnikowi należy przyznać tzw. prawo do ostatniego słowa. Z tego przepisu prawa unijnego można wyprowadzić jedynie zasadę, że w prawie krajowym powinny istnieć środki gwarantujące uczciwy, bezstronny i sprawny proces administracyjny, który nie może odbyć się na zasadzie inkwizycyjnej. W niniejszej sprawie Skarżący zaprezentował swoje stanowisko co do doręczenia (w istocie – niedoręczenia) decyzji z [...] listopada [...] r., co stało się w samym odwołaniu z 19 sierpnia 2019 r. W tym odwołaniu konsekwentnie twierdził, że decyzja nie została doręczona. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zapoznał się z tym stanowiskiem przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Inną kwestią jest to, że Organ z tym stanowiskiem się nie zgodził, ale pogląd Dyrektora w tym zakresie może być podważany w ramach zarzutu dotyczącego art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i przepisów z nim związanych. Sąd podziela natomiast zarzuty skargi dotyczące zasadniczej kwestii sprawy, czyli sporu o to, czy decyzja powinna być skierowana na nazwisko Skarżącego, jak twierdzi Dyrektor, czy też na nazwisko J. C., jak twierdzi Skarżący. W samym postanowieniu z [...] października [...] r., a także w odpowiedzi na skargę, Dyrektor stwierdza autorytatywnie ("Z pewnością..."), że dokumentem pełnomocnictwa wyznaczającym pełnomocnika do doręczeń w osobie J. C. nie jest ani pierwotnie wniesione odwołanie z 10 lutego 2017 r., ani pismo z 8 maja 2017 r. Tymczasem, w ocenie Sądu, dokumenty te, jakkolwiek rzeczywiście nie nazwane pełnomocnictwami, upoważnieniami lub podobnie, zawierały jasną, niedwuznaczną, wręcz oczywistą wolę Skarżącego, aby pisma procesowe w toku postępowania podatkowego kierować na nazwisko J. C., zaś na adres taki sam, jak dotychczas stosowany adres Skarżącego (ul. [...], [...] W.). Wyznaczenie pełnomocnika do doręczeń może nastąpić w każdym dokumencie, w każdym piśmie, o ile wynika z nich wola podatnika co do osoby właściwej dla doręczeń. Takie wyznaczenie nie musi przybrać formy dokumentu zatytułowanego "Pełnomocnictwo procesowe". Pomimo tego, że Skarżący jasno zakomunikował swoją wolę co do kierowania przez Organ I instancji pismo do J. C., w lipcu 2017 r. decyzja została skierowana na nazwisko Skarżącego, choć już wcześniej (w lutym 2017 i w maju 2017 r.) Skarżący dwukrotnie wskazywał osobę właściwą do doręczeń. Takiego sposobu doręczenia decyzji z [...] listopada [...] r. nie można uznać za prawidłowy w świetle art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Wadliwe zaadresowanie decyzji do Skarżącego, zamiast do J. C., powoduje, że dokonana dwukrotna awizacja przesyłki nie odpowiada wymogom art. 150 Ordynacji, gdyż warunkiem prawidłowości doręczenia w trybie zastępczym jest prawidłowe zaadresowanie przesyłki, tj. skierowanie jej do osoby, którą podatnik wyznaczył jako osobę właściwą dla doręczeń. W konsekwencji Dyrektor, uznając, że decyzja została skutecznie doręczona w dniu 8 sierpnia 2017 r., naruszył art. 228 § 1 pkt 2 Op. decyzja nie została doręczona, zatem termin na wniesienie odwołania nie otworzył się, zatem wnosząc odwołanie Skarżący nie uchybił temu terminowi. Odwołanie ponownie powinno zostać uznane za niedopuszczalne z przyczyny przedmiotowej, tj. z powodu niedoręczenia decyzji. W dalszym postępowaniu Dyrektor uwzględni ten pogląd Sądu. Sąd za zbyteczne uznał przeprowadzanie dowodu z pism załączonych do skargi, na okoliczność, że szereg innych podmiotów, a nawet sam Naczelnik [...] Urzędu Celno – Skarbowego w B.,, kierowało swoje pisma na nazwisko wskazanego wyżej pełnomocnika do doręczeń, tj. J. C. Wykazanie tej okoliczności w niczym nie przesądziłoby bowiem, na jakie nazwisko należało kierować korespondencję w sprawie, w której wydano decyzję z [...] listopada [...] r. Adres ten wynikał z jednoznacznych oświadczeń woli Skarżącego (z 10 lutego 2017 r. i 8 maja 2017 r.), zatem to, komu pisma były lub powinny być doręczane w innych postępowaniach, nie miało znaczenia w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. W kwestii kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł). Skarżący został bowiem zwolniony z kosztów sądowych, więc nie uiścił wpisu od skargi. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa. Sąd nie przychylił się do wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, gdyż akta zawierały wszystkie dokumenty potrzebne dla rozpoznania skargi w trybie uproszczonym, a nadto Strony jasno wypowiedziały się co do bezspornych w istocie okoliczności faktycznych, a także co do prawnej oceny tych okoliczności. Rozprawa nie była więc konieczna.