II SA/Wa 2190/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2020 r. sprawy ze skargi T. E. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi Pani T.E. na przetwarzanie jej danych osobowych, poprzez ujawnienie numeru Księgi Wieczystej w serwisie internetowym Magazyn [...], którego administratorem jest Telewizja [...] S.A. z siedzibą w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu podano, że Skarżąca zwróciła się do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwanego dalej także: Prezesem UODO) o nakazanie Spółce zaprzestania przetwarzania jej danych osobowych użytych w programie [...] z dnia [...] października 2018 r., zawiadomienie administratora lub podmiotu przetwarzającego o podejrzeniu naruszenia przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2), zwanego dalej: rozporządzeniem 2016/679 oraz ukaranie Spółki za naruszenie przepisów ustawy z dnia 10 maja2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1000, ze zm.), zwanej dalej: ustawą z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 61 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z poźn. zm.), zwanej dalej: Kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wyjaśniono, że spółka przetwarza dane osobowe Skarżącej, gdyż przedmiotem jej przeważającej działalności gospodarczej jest nadawanie programów telewizyjnych ogólnodostępnych i abonamentowych oraz filmow reklamowych (PKD 60,20,Z), w tym rownież działalność portali internetowych (PKD 63,12,Z). Mając na uwadze art. 4 pkt 7 rozporządzenia 2016/679, normujący definicję "administratora", Spółkę uznano za administratora danych, która samodzielnie lub wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych. Wskazano też iż stosownie do treści art. 85 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, państwa członkowskie przyjmują przepisy pozwalające pogodzić prawo do ochrony danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia z wolnością wypowiedzi i informacji, w tym do przetwarzania dla potrzeb dziennikarskich oraz do celów wypowiedzi akademickiej, artystycznej lub literackiej. Dla przetwarzania do celów dziennikarskich lub do celów wypowiedzi akademickiej, artystycznej lub literackiej państwa członkowskie określają odstępstwa lub wyjątki od rozdziału n (Zasady), rozdziału HI (Prawa osoby, której dane dotyczą), rozdziału IV (Administrator i podmiot przetwarzający), rozdziału V (Przekazywanie danych osobowych do państw trzecich lub organizacji międzynarodowych), rozdziału VI (Niezależne organy nadzorcze), rozdziału Vn (Współpraca i spójność) oraz rozdziału DC (Szczególne sytuacje związane z przetwarzaniem danych), jeżeli są one niezbędne, by pogodzić prawo do ochrony danych osobowych z wolnością wypowiedzi i informacji (art. 85 ust. 2 rozporządzenia 2016/679). Natomiast jak stanowi art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz, U. z 2018 r. poz. 1000, ze zm.), zwanej dalej: ustawą o ochronie danych osobowych z 2018 r., do działalności polegającej na redagowaniu, przygotowywaniu, tworzeniu lub publikowaniu materiałów prasowych w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 1984 r., nr 5, poz. 24, z pożn. zm./ zwanej dalej: Prawo prasowe) a także do wypowiedzi w ramach działalności literackiej lub artystycznej nie stosuje się przepisów art. 5-9, art. 11, art. 13-16, art, 18-22, art. 27, art. 28 ust. 2-10 oraz art. 30 rozporządzenia 2016/679, Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa prasowego, termin "prasa" oznacza publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą, a w szczególności: dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe, biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe; prasą są także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazywania, w tym także rozgłośnie oraz tele- i radiowęzły zakładowe, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku, wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania; prasa obejmuje również zespoły ludzi i poszczególne osoby zajmujące się działalnością dziennikarską. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 lipca 2007 r. (sygn. akt IV KK 174/07), stwierdził m. in., że: "[w] tej sytuacji jest rzeczą bezsporną, ze dzienniki i czasopisma przez to, że ukazują się w formie przekazu internetowego nie tracą znamion tytułu prasowego, i to zarówno wówczas gdy przekaz internetowy towarzyszy przekazowi utrwalonemu na papierze, drukowanemu, stanowiąc inną, elektroniczną jego postać w systemie Online, jak i wówczas gdy przekaz istnieje tylko w formie elektronicznej w Internecie, ale ukazuje się tylko periodycznie spełniając wymogi, o których mowa w art. 7 ust. 2 ustawy - Prawo prasowe Podobnie w powyższej kwestii wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 13 lutego 2012 r. o sygn. akt II SA/AVa 1661/12 zauważył, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy - Prawo prasowe, materiałem prasowym jest każdy opublikowany lub przekazany do opublikowania w prasie tekst albo obraz o charakterze informacyjnym, publicystycznym, dokumentalnym lub innym, niezależnie od środków przekazu, rodzaju, formy, przeznaczenia czy autorstwa (pkt 4), a dziennikarzem - osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją albo zajmująca się działalnością na rzecz i z upoważnienia redakcji (pkt 5). Podsumowując powyższe rozważania stwierdzono, że prasą są programy radiowe i telewizyjne, kroniki filmowe, a także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazywania, w tym rozgłośnie oraz tele- i radiowęzły zakładowe, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku, wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania. Prezes UODO nie ma wątpliwości, że Magazyn [...] (audycja) opublikowany przez Spółkę w dniu [...] października 2018 r. na stronie serwisu internetowego https:[...]odpowiada ww. definicji prasy i stanowi przejaw dziennikarskiej działalności prasowej. Za "działalność dziennikarską" mogą bowiem zostać uznane działania, których celem jest wyłącznie publiczne rozpowszechnienie informacji, opinii lub myśli za pomocą jakiegokolwiek środka przekazu (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 14 lutego 2019 r. w sprawie C-345/17 Sergejs Buivids V. Datu valsts inspekcija i powołany w nim wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie C-73/07 Satakunnan Markkinaporssi i Satamedia, EU:C:2008:727, pkt 61). Skoro zaś, do działalności polegającej m.in. na publikowaniu magazynu (audycji) na stronie serwisu internetowego - tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - nie stosuje się przepisów rozporządzenia 2016/679 wskazanych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych w związku z art. 85 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, m. in. art. 6 stanowiącego o przesłankach legalności przetwarzania danych osobowych, to Prezes UODO nie ma podstaw prawnych do badania tych przesłanek w celu spełnienia żądania Skarżącej w zakresie nakazania Spółce zaprzestania przetwarzania jej danych osobowych udostępnionych w audycji Magazyn [...] i opublikowanych na stronie serwisu internetowego [...] Aby nakazać usunięcia danych osobowych (zaprzestania ich przetwarzania według żądania Skarżącej) musiałaby bowiem zaistnieć jedna z przesłanek z art. 17 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, która to okoliczność nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Oznacza to, że Prezes UODO nie posiada materialno-prawnej podstawy do ustalenia okoliczności faktycznych warunkujących spełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1 lit. a i c rozporządzenia 2016/679. Jednocześnie wskazano należy, że do odpowiedzialności za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego stosuje się zasady ogólne, chyba że ustawa stanowi inaczej. Oznacza to, że jeśli w odczuciu Skarżącego publikacja ww. materiału prasowego naruszyła jego prywatność oraz dobra osobiste może on dochodzić swoich praw na drodze postępowania przed sądem powszechnym stosownie do przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, z poźn. zm.), zwanej dalej: KPC. Zgodnie bowiem z treścią art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, z poźn. zm.), zwanej dalej: KC, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach, dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Zgodnie z art. 24 § 1 KC ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w KC może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Sądem właściwym w tym zakresie będzie sąd cywilny. Od powyższego postanowienia skargę do tut. Sądu wywiodła T.E wnosząc o jego uchylenie i zarzucając organowi: 1. tj. naruszenie art. 7,77 §1 i art. 80 KPA, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym realizacji przez Administratora tj. Telewizję Polska S.A. realizacji sprzeciwu odnośnie przetwarzania danych osobowych, sprzeciw został wniesiony na podstawie art. 21 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady Europy 2016/679 z dnia 27.04.2016r. 2. tj. naruszeniu art. 8 i 107 §1 3 KPA przez nienależyte uzasadnienie skargi z uwagi na zawarcie w nim ogólnych stwierdzeń, skupienie się w uzasadnieniu na wkluczeniach dotyczących ochrony danych osobowych dotyczących przepisów Prawa Prasowego 3. tj. naruszenie art. 8 KPA poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie odmowy wszczęcia postępowania przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie GIOD0 podkreśla, że numery ksiąg wieczystych niewątpliwie stanowią dane osobowe w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie nie tylko w stanowiskach samego inspektora, ale także w wyrokach sądów administracyjnych, "Łatwość dostępu do informacji, które przyporządkowane są numerowi księgi wieczystej, niesie ze sobą ryzyko wykorzystania tak pozyskanych danych w sposób bezprawny i ze szkodą dla osób, których te dane dotyczą. Potwierdzają to sytuacje mające coraz częściej miejsce, w których dane osobowe, w tym numer PESEL czy wielkość zaciągniętego kredytu oraz jego walutę, pozyskane przy przeglądaniu księgi wieczystej poprzez Internet służą do profilowania osób fizycznych, a następnie wykorzystywania sprofilowanych danych np, w celach marketingowych" Zarzuciła też naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej 1. tj. art. 47 Zasada ochrony życia prywatnego Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. 2. tj. art. 51§1 Konstytucji Rzeczypospolitej Nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. 3. tj. art., 51§4 Konstytucji Rzeczypospolitej Każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą, W oparciu o tak sformułowane zarzuty: 1) na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a), b), c) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości 2) na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w całości, a na wypadek stwierdzenia przez Sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, wniosła o jej uchylenie 3) na podstawie art. 145 § 1 pkt, 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie wydania zaskarżonego postanowienia prezesa Ochrony Danych osobowych z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż jest ono poprawne. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wyjaśnił w sposób wyczerpujący, brak istnienia podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Materia odmowy wszczęcia postępowania została uregulowana w przepisie art.61a par.1 K.p.a. Zgodnie z brzmieniem w/powołanej normy prawnej gdy żądanie o którym mowa w art.61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca w zacytowanym przepisie rozróżnił więc dwie sytuacje, w których nie będzie możliwe wszczęcie postępowania. Pierwsza z nich dotycząca przymiotu strony, nie budzi żadnych wątpliwości. Oczywistym jest bowiem, ze inicjatorem postępowania, może być jedynie podmiot, któremu przysługiwać będzie w danym postępowaniu przymiot strony (zgodnie z regulacją art.28 K.p.a.). Druga z przesłanek oznaczonych w art.61a par.1 K.p.a. ma zaś zdecydowanie szerszy zakres. Odsyła bowiem do "innych uzasadnionych przyczyn" dla których postępowanie nie może być wszczęte. W ocenie tut. Sądu istnienie tej przesłanki powinno być badane przede wszystkim w odniesieniu do kompetencji organu a w szczególności do tego, czy organ posiada uprawnienie do wszczęcia danego postępowania (tj. czy konkretny przepis prawa upoważnia organ do wydawania wiążącego rozstrzygnięcia w danej sprawie). Jeśli więc okazałoby się, że przepis prawa będący podstawą wniosku inicjującego postępowanie, nie upoważnia organu do prowadzenia tego konkretnego postępowania, organ winien wydać postanowienie w trybie omawianego przepisu art.61a K.p.a. Należy zaś pamiętać o tym, że w/w rozstrzygnięcie, nie zapada nigdy z przyczyn merytorycznych tj. z uwagi na stwierdzenie, że konkretne żądanie strony nie jest zasadne. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, iż organ w sposób uzasadniony zastosował normę art.61a K.p.a. Podstawą prawną żądania skarżącej, mającego zainicjować postępowanie administracyjne, była ustawa z 10 maja 2018r. o ochronie danych osobowych. W myśl zaś art.2 ust.1 w/powołanego aktu prawnego, do działalności polegającej na redagowaniu, przygotowywaniu, tworzeniu lub publikowaniu materiałów prasowych w rozumieniu ustawy z 26 stycznia 1984r. – Prawo prasowe, nie stosuje się przepisów art.5-9, 11, 13-16, 18-22, 27, 28 ust.2-10 oraz 30 Rozporządzenia 2016/679. Przywołany przepis wprost więc stanowi, że Prezes Urzędu Ochrony Danych osobowych nie może w w/w sprawach prowadzić jakiegokolwiek postępowania. Skoro zaś nie może tego czynić, a musi ustosunkować się formalnie do żądania strony wszczęcia określonego postępowania, mógł jedynie wydać skarżone postanowienie. Okolicznością nie budzącą wątpliwości tut. Sądu, (niekwestionowaną także przez skarżąca) było natomiast to, że działalność [...] prowadzona na portalu internetowym, odpowiada definicji prasy i stanowi przejaw dziennikarskiej działalności prasowej. W orzecznictwie sądowym od wielu już lat przyjęło się, iż dzienniki i czasopisma ukazujące się w formie przekazu internetowego posiadają bowiem wciąż znamiona tytułu prasowego (patrz postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2007r. w sprawie o sygn. akt IV KK 174/07). Powyższe świadczy więc niezbicie o tym, że na materię niniejszej sprawy należało patrzeć przez pryzmat art.2 ust.1 ustawy z 10 maja 2018r. o ochronie danych osobowych i wobec braku kognicji organu zakończyć sprawę skarżonym postanowieniem. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że organ do którego wpłynął wniosek inicjujący postępowanie nie był uprawniony do władczego działania w sprawie i do merytorycznego rozpoznania sprawy. Reasumując, wbrew twierdzeniom skargi nie doszło do wskazanych w niej naruszeń prawa. W szczególności organ nie naruszył konstytucyjnych wartości odnoszących się do ochrony życia prywatnego. Niemożność prowadzenia przez organ spornego postępowania, nie zamyka bowiem stronie drogi do ochrony jej praw w trybie przepisów Kodeksu cywilnego. W tym stanie sprawy, uznając że skarżone postanowienie nie narusza prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).