II SA/Wa 2460/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2020 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania habilitacyjnego oddala skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej: "k.p.a." w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r., poz. 1789), dalej: "ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym" w zw. z art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia B. M. utrzymała w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania [...] w dziedzinie nauk [...] w dyscyplinie [...]. Jak wynika z ustaleń organu, B. M. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2019 r. wniósł o wszczęcie postępowania [...]. Wniosek ten został doręczony Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w dniu [...] maja 2019 r. Organ, uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania [...], wskazał, że na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, wniosek podlegał rozpatrzeniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o stopniach naukowych i tytule naukowym. Zaś na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym zastosowanie odpowiednie znajdują przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 18a ust. 2 zd. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia wniosku Centralnej Komisji. Zgodnie zaś z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Konstrukcja obu przepisów jest analogiczna, czyli dla ustalenia daty wszczęcia postępowania znaczenie ma dzień doręczenia pisma organowi. Organ wskazał na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 484/18, w którym Sąd zajął stanowisko, że wobec treści art. 61 § 3 k.p.a. nie ma żadnego znaczenia okoliczność, kiedy wniosek strony zostaje nadany u operatora pocztowego, jeśli to za jego pomocą jest składany w organie, bowiem decydujące znaczenie ma data, w jakiej taki wniosek/żądanie wpływa do organu administracji publicznej. Bowiem dopiero z datą wpływu wniosku do organu zaczynają materializować się konkretne uprawnienia dla wnioskodawcy, wynikające z przepisów prawa materialnego, gdyż od tej daty organ jest związany treścią wniosku co do przedmiotu i zakresu rozpoznawanej sprawy. Organ, powołując się na ten pogląd, stwierdził, że w sprawie nie można za datę doręczenia wniosku przyjąć daty [...] kwietnia 2019 r., czyli dnia, w którym pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Wniosek ten został bowiem doręczony organowi w dniu [...] maja 2019 r. i to ten dzień, zgodnie z art. 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach i tytułach naukowych, stanowi dzień wszczęcia postępowania. Wskazał, że do ustalenia daty wszczęcia postępowania nie znajdzie zastosowanie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., ponieważ dotyczy on wyłącznie terminów procesowych, a nie terminów materialnych, jak art. 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym. Termin w rozumieniu procesowym jest definiowany, jako określony okres czasu na dokonanie czynności prawno-formalnej. Terminem procesowym nie jest natomiast data kalendarzowa, w której nastąpiło już jakieś zdarzenie prawne czy jakaś czynność. W świetle powyższego, postępowanie habilitacyjne B. M. nie może zostać wszczęte, ponieważ wniosek został nadany w dniu [...] kwietnia 2019 r., a doręczony Centralnej Komisji w dniu [...] maja 2019 r., a zgodnie z art. 179 ust. 5 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem organu, w sprawie wystąpiły przesłanki przedmiotowe niemożności wszczęcia postępowania, ponieważ żądanie wniesione zostało w okresie, w którym ustawodawca wyłączył możliwość wszczynania postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. B. M. pismem z dnia [...] października 2019 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w całości i wniósł o jego uchylenie. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 57 § 5 pkt 2 w zw. z art. 61 § 3 k.p.a., poprzez uznanie przez organ, że wniosek o wszczęcie postępowania habilitacyjnego został złożony za późno, tj. w dniu [...] maja 2019 r. (z chwilą doręczenia go organowi), podczas gdy wniosek został nadany w urzędzie Poczty Polskiej w dniu [...] kwietnia 2019 r., zaś zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym; 2. przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. art 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowych w zw. z art. 179 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, polegające na przyjęciu nieżyczliwej - a tym samym naruszającej art. 7 k.p.a. – interpretacji powyższych przepisów ,skutkującej odmową wszczęcia postępowania habilitacyjnego w sytuacji, w której przewidziany w art. z art. 179 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zakaz wszczynania postępowań awansowych w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie znajduje żadnego uzasadnienia i narusza jego prawo, jako pracownika naukowego zobowiązanego do uzyskiwania stopni naukowych oraz jako obywatela. Skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z art 18a ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym datą wszczęcia postępowania jest data doręczenia wniosku do komisji. Zgodnie z art. 57 § 5 ust 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Wobec tego należało uznać, że choć pismo fizycznie wpłynęło [...] maja 2019 r., to jednak za datę jego doręczenia należy uznać dzień 30 kwietnia 2019 r. Zdaniem skarżącego, termin doręczenia został zachowany i wniosek powinien być rozpatrywany w trybie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym. Stwierdził, że w art. 7a k.p.a. zawarta jest zasada przyjaznej interpretacji przepisów, a wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Wskazał, że w jego sprawie nie zachodzi sprzeczność pomiędzy wydaniem pozytywnej decyzji o wszczęciu postępowania a interesem społecznym lub interesem osób trzecich. Ponadto, że przepis, który wprowadza zakaz wszczynania postępowań awansowych pomiędzy dniem 30 kwietnia 2019 r. a 30 września 2019 r. powoduje niekorzystną sytuację dla pracowników uczelni wyższych i narusza jego prawa konstytucyjne. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2020 r. skarżący podtrzymał skargę z dnia [...] października 2019 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 2 w zw. z art. 8 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, 2. prawa materialnego, tj. art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 i 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej i w zw. z art. 34 ust. 2 uchwały z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu RP, poprzez ich niezastosowanie, 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 w zw. z art. 8 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, 4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 3 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych I Kulturalnych otwarty do podpisu w Nowym Jorku z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz.169) w zw. z art. 9 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, 5. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 oraz art. 29 ust. 2 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (Dz.U. 1989 nr 29 poz. 155) w zw. z art. 9 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie. Wnoszący skargę zwrócił uwagę, że przepis, będący podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 179 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, został wydany z rażącym naruszeniem zasady zaufania państwa do obywateli, w konsekwencji zaś z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP, dlatego też nie powinien znaleźć zastosowania w akcie decyzyjnym organu. Ustawodawca wykluczył bowiem a limine na okres 5 miesięcy możliwość wszczęcia jakichkolwiek postępowań awansowych w przedmiocie uzyskania stopni i tytułów naukowych ("w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego i tytułu profesora") bez głębszej refleksji nad skutkami prawnymi i społecznymi takiego rozwiązania z jawnym pogwałceniem zasad należytej techniki prawodawczej i tworzy swoistą pułapkę dla osób zobowiązanych do uczestniczenia w awansach naukowych. Przepis ten stanowi przykład bezpośredniego działania prawa i ma charakter retrospektywny. Dotyczy ona bowiem wszystkich pracowników naukowych zobowiązanych do zdobywania stopi naukowych, bez względu na stopień ich zaawansowania w badaniach, jak również w oderwaniu od ich sytuacji zawodowej na uczelni. Zdaniem skarżącego, umknęło uwadze ustawodawcy, że części pracowników naukowych, zwłaszcza tych na początku kariery naukowej, rzeczona zmiana nie dotknie w żaden sposób, innym zaś de facto uniemożliwi kontynuowanie kariery naukowej. Skarżący wniósł o bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie Konstytucji RP w oparciu o regułę kolizyjną lex superior derogat legi inferiori. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii zasadności odmowy wszczęcia postępowania [...] w dziedzinie nauk [...] w dyscyplinie [...] z wniosku B. M. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], Sąd stwierdza, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 179 ust. 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668), tj. od dnia 1 października 2018 r., do dnia 30 kwietnia 2019 r. przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczynało się na podstawie przepisów dotychczasowych. Stosownie zaś do art. 179 ust. 5 ustawy wprowadzającej w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie wszczynało się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego i tytułu profesora. Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym zastosowanie odpowiednie znalazły przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 18a ust. 2 zd. 2 ww. ustawy datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia wniosku Centralnej Komisji. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tak więc w obu tych konstrukcjach prawnych dla ustalenia daty wszczęcia postępowania znaczenie ma dzień doręczenia pisma organowi. Wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania habilitacyjnego, nadany [...] kwietnia 2019 r. (data niesporna między stronami), doręczony został organowi w dniu [...] maja 2019 r. Ten dzień - zgodnie z art. 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach i tytułach naukowych - stanowi dzień wszczęcia postępowania. Rację ma organ, że do ustalenia daty wszczęcia postępowania nie znajdzie zastosowanie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., ponieważ dotyczy on wyłącznie terminów procesowych, a nie terminów materialnych, jak art. 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym. Termin, w rozumieniu procesowym, to określony okres czasu na dokonanie czynności prawno-formalnej. Terminem procesowym nie jest natomiast data kalendarzowa, w której nastąpiło już jakieś zdarzenie prawne, czy jakaś czynność. Postępowanie habilitacyjne B. M. nie mogło zostać wszczęte, ponieważ wniosek w tym przedmiocie został nadany w dniu [...] kwietnia 2019 r., a Centralnej Komisji został doręczony w dniu [...] maja 2019 r. Zaś zgodnie z art. 179 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W związku z powyższym wystąpiły przesłanki przedmiotowe niemożności wszczęcia postępowania, o których mowa w art. art. 61a §1 k.p.a., ponieważ żądanie wniesione zostało w okresie, w którym ustawodawca wyłączył możliwość wszczynania postępowania w sprawie nadania stopnia [...]. Sąd nie podziela zarzutu skarżącego w kwestii niekonstytucyjności art. 179 ust. 5 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Argumentacja strony skarżącej stanowiąca wyraz niezgody na zastosowaną przez organ, prawidłową - w ocenie Sądu - wykładnię przepisów prawa, nie wzbudziła wątpliwości, co do naruszenia konstytucyjnej zasady państwa prawa. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.