III SA/Gd 22/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi. Decyzją z dnia 8 maja 2018 r. (nr (...)) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 sierpnia 2015 r. (nr (...)) w sprawie odmowy – po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014 – przyznania Z. W. płatności ONW do działek rolnych położonych na obszarze ONW typu: ONW – Nizinne strefa I i nałożenia sankcji w wysokości 2.627,72 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Pismem z dnia 28 sierpnia 2019 r. Z.W. (zwany dalej także: "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia tej skargi. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w tej sprawie uchybiono przepisom o doręczeniach, gdyż nigdy nie otrzymał tej decyzji w sposób zgodny i przewidziany w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy ma uzasadnione wątpliwości, co do prawidłowości awizowania przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję i w tej sprawie w dniu 26.08.2019 r. złożył reklamację na poczcie polskiej (w załączeniu przedłożył pismo reklamacyjne do Naczelnika Urzędu Pocztowego w R. z potwierdzeniem jego nadania na Poczcie). Zwrócił uwagę – odwołując się w tym zakresie do poglądów wyrażanych w doktrynie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym – że zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej (awizo) będzie skuteczne tylko wtedy, gdy zachowa się ustaloną w art. 44 § 2 k.p.a. kolejność miejsc, w których adresat może z nim się zapoznać i skorzystać z możliwości odbioru pisma, tj. w zbiorczej skrzynce oddawczej, a jeżeli taka skrzynka nie została zainstalowana lub jest uszkodzona, poprzez pozostawienie zawiadomienia w jednym z miejsc wymienionych we wspomnianym przepisie. Domniemanie doręczenia przewidzianego w art. 44 § 1-4 k.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia tylko wówczas, gdy wszystkie przesłanki przewidziane w tym artykule zostały spełnione, w tym dokonano adnotacji przez doręczyciela, czy i gdzie pozostawił zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Treść formularza dowodu doręczenia nie może stanowić przeszkody w dopełnieniu tego obowiązku - fakt, iż nie zawiera on rubryki na uczynienie adnotacji o sposobie zawiadomienia adresata o pozostawieniu korespondencji w placówce pocztowej nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki. Przepis art. 44 k.p.a. bezwzględnie wymaga dla przyjęcia prawidłowości doręczenia zastępczego zamieszczenia informacji o miejscu odbioru awizowanej przesyłki i jakiekolwiek formularze bądź instrukcje nie mogą uchylić tego ustawowego wymogu. Mając to na uwadze wnosi o przywrócenie terminu do zaskarżenia decyzji o nr (...) albowiem nigdy nie została mu ona doręczona albo została doręczona niezgodnie z przepisami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o odrzucenie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję z dnia 8 maja 2018 r. (nr (...)). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. W sytuacji zatem, gdy strona uchybiła terminowi do złożenia skargi skuteczne jej wniesienie i nadanie sprawie dalszego biegu uzależnione pozostaje od złożenia przez nią, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a następnie uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu, musi być jednakże złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana - za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi - w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu i równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1-4 p.p.s.a.). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko i wyłącznie wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie powyżej wskazane wymogi prawne, tj. gdy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu wraz z jednoczesnym dopełnieniem niedokonanej w terminie czynności oraz w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy w niedopełnieniu czynności, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przewrócenie terminu, która została wniesiona w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie uprawdopodobnienie określa się jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, namiastka dowodu, bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer, wyd. 6, Warszawa 2016, s. 437 i nast.). Przy ocenie zawinienia bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też – przeciwnie – wykazała się niedostateczną dbałością, przy czym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wszystkie ww. wymogi prawne warunkujące możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, w tym przypadku do złożenia skargi na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 maja 2018 r. (nr (...)). W pierwszej kolejności należy wskazać – na co zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę – że skarżący nie dopełnił ustawowego terminu do złożenia do tut. Sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję, gdyż wniosek ten złożył z przekroczeniem 7-dniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przyjąć bowiem należy, że skarżący wiedzę o wydaniu przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzji z dnia 8 maja 2018 r. (nr (...)) winien był powziąć już z treści uzasadnienia decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 kwietnia 2019 r. (nr (...)). Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 30 kwietnia 2019 r., zaś pismem z dnia 13 maja 2019 r. złożył od niej odwołanie. Przyjąć zatem należy, że najpóźniej w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu, tzn. skarżący powziął wiedzę o wydaniu decyzji z dnia 8 maja 2018 r., a tym samym zaczął biec 7-dniowy termin do wniesienia pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na tę decyzję. Niniejsza skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi została natomiast wniesiona dopiero w dniu 26 sierpnia 2019 r. (data nadania skargi). Niezależnie od powyższego skarżący w ocenie Sądu nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu na złożenie skargi na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 maja 2018 r. (nr (...)). W szczególności o istnieniu takiej okoliczności nie mogą świadczyć podnoszone przez skarżącego twierdzenia o nieprawidłowości doręczenia mu ww. decyzji w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej "k.p.a."). Stosownie do treści powołanego przepisu: § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ; § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata; § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia; § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W aktach sprawy znajduje się "zwrotne potwierdzenie odbioru" oraz niepodjęta przesyłka zawierająca ww. decyzję (k. 136-138 akt administracyjnych), z treści których wynika, że ww. decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w opisanym trybie. Mianowicie, przesyłka pocztowa zawierająca ww. decyzję, została wysłana na adres wskazany przez skarżącego i - jak wynika z adnotacji widniejących na kopercie oraz na potwierdzeniu odbioru - była dwukrotnie awizowana. Po raz pierwszy w dniu 14 maja 2018 r., a następnie w dniu 22 maja 2018 r., z jednoczesną informacją doręczyciela, że "zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w tym UP wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata" (art. 44 § 2 k.p.a.). Wobec braku podjęcia przesyłki w terminie, została ona zwrócona do nadawcy w dniu 29 maja 2018 r., natomiast mając na uwadze art. 44 § 4 k.p.a., należało uznać, że została ona skutecznie doręczona skarżącemu z dniem 28 maja 2018 r. Skarżący w żaden sposób nie podważył domniemania doręczenia mu wskazanej przesyłki, tj. decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 maja 2018 r. (nr (...)). Sam fakt złożenia do Urzędu Pocztowego reklamacji w tym zakresie nie może świadczyć o obaleniu domniemania prawidłowości i skuteczności doręczenia skarżącemu ww. decyzji, wynikającego z dokumentu – zwrotnego potwierdzenia odbioru. To na skarżącym, jako na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, ciąży obowiązek wykazania (uprawdopodobnienia), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca mu dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jego działaniem i było od niego całkowicie niezależne. Jak zostało to wskazane, skarżący w niniejszym postępowaniu nie podważył faktu doręczenia mu decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 maja 2018 r. (nr (...)), ani nie przedstawił (nie uprawdopodobnił) istnienia innych okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do terminowego wniesienia skargi na ww. decyzję. W tej sytuacji Sąd przyjął, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia skargi i zgodnie z tym, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł w sentencji postanowienia.