II SA/Go 122/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi W.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. 1. Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., aktualnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.), Prezydent Miasta, po rozpoznaniu wniosku W.B., odmówił wznowienia postępowania w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. działek o numerach ewidencyjnych [...], zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że W.B. złożył w dniu 11 października 2019 r. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną decyzją Prezydenta Miasta, podając jako przesłankę wznowienia to, że jako strona nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Ponadto podniósł, że powinno się wznowić postępowanie, bowiem dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wskazał, że o treści decyzji dowiedział się dnia 9 października 2019 r., gdy otrzymał decyzję "w trybie dostępu do informacji publicznej". W uzasadnieniu wniosku W.B. przedstawił stan faktyczny związany z odpadami, o których mowa we wniosku oraz to, że w sprawie karnej przyznano mu status pokrzywdzonego. Uzasadniając odmowę wznowienia postępowania w sprawie organ I instancji przytoczył treść przepisów art. 148 i art. 149 3 k.p.a. Zdaniem organu wnioskodawca wskazał jedną z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, to jest przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ale nie spełnił przesłanki wniesienia podania przez stronę. Stroną postępowania o nakazanie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania jest bowiem wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 § 1 pkt 19, art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 701 ze zm.). W.B. nie był posiadaczem odpadów ani władającym powierzchnią ziemi, a co za tym idzie nie był stroną w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...]. W ocenie organu przesłanką przesądzającą o braku możliwości wznowienia postępowania na wniosek W.B. jest również brak zachowania terminu na jego złożenie. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z dokumentacji posiadanej przez organ wynika jednak, że wnioskodawca pismem z dnia [...] lipca 2017 wystąpił do organu o wydanie kserokopii przedmiotowej decyzji, która została mu przesłana i doręczona 1 sierpnia 2017 r. Ustawowy termin jednego miesiąca nie został zatem zachowany. 2. Od powyższego postanowienia zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł W.B. wskazując, że jako strona nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2017 r. W ocenie skarżącego, posiadanie statusu strony wynika z faktu, że skarżący jest uznany za pokrzywdzonego w sprawie karnej dotyczącej nielegalnego wysypiska śmieci zlokalizowanego na działkach nr ew. [...], położonych przy ul. [...]. Ponadto skarżący wskazał, że należy wznowić postępowanie, ponieważ dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe W ocenie skarżącego odwierty geologiczne wykonane zostały na okoliczność "dobrze lub źle wykonanej drogi, a nie na potwierdzenie lub wykluczenie istnienia dzikiego wysypiska śmieci i nielegalnego składowania odpadów". 3. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania przed organem I instancji, a następnie omówił przepisy dotyczące postępowania wznowieniowego (art. 145, art. 145a, art. 145b, art. 147, art. 148 oraz art. 149 k.p.a.). W szczególności podkreślił, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2), a zachowanie tego terminu organ powinien badać z urzędu. W niniejszej sprawie o wydaniu decyzji kończącej postępowanie, którego wznowienia żąda wnioskodawca dowiedział się co najmniej 19 lipca 2017 r., bowiem tego dnia złożył wniosek o udostępnienie treści decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2017 r. w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wnioskodawca odebrał przesyłkę dnia 1 sierpnia 2017 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Wobec tego, w ocenie organu, nie znajduje żadnego potwierdzenia oświadczenie wnioskodawcy zawarte we wniosku o wznowienie, że o decyzji, której dotyczy wznowienie miał się dowiedzieć dopiero 9 października 2019 r. Również termin jednego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie został zachowany w przypadku twierdzeń strony o fałszywych dowodach w postaci zarzutu, że odwierty geologiczne wykonane zostały na okoliczność "dobrze lub źle wykonanej drogi, a nie na potwierdzenie lub wykluczenie istnienia dzikiego wysypiska śmieci i nielegalnego składowania odpadów". Raport, o którym mowa we wniosku został bowiem opracowany ostatecznie [...] czerwca 2019 r., wniosek o wznowienie został natomiast złożony dnia 11 października 2019 r., a zatem cztery miesiące po opracowaniu raportu na zlecenie wnioskodawcy – W.B.. W związku z powyższym, Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił uchybienie przez wnioskodawcę terminu 1 miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, że należy w niniejszej sprawie wznowić postępowanie niezależnie od tego czy wniosek pochodzi od strony czy od osoby fizycznej, organ przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. i dodał, że fałszerstwo dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Dopiero po zapadnięciu orzeczenia sądu lub innego organu potwierdzającego popełnienie przestępstwa, w wyniku którego doszło do wydania kwestionowanego postanowienia, wniosek o wznowienie postępowania może być skuteczny. Wyjątek od tej reguły wynika z art 145 § 2 k.p.a., zgodnie z którym z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. 4. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] grudnia 2019 r. wniósł W.B., w której zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: a) art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasad równości wobec prawa i pogłębiania zaufania do organów państwa przez niewznowienie postępowania "w obliczu faktu, iż stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony w oparciu o dowody, które okazały się fałszywe bowiem podmioty zobowiązane na mocy przedmiotowej decyzji do usunięcia z terenu działek zalegających odpadów tego nie uczyniły, co uzasadnia wznowienie przez organ postępowania z urzędu"; b) art. 147 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. przez uznanie, że skarżący nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy przedmiotowa sprawa niewątpliwie dotyczy jego interesu prawnego, co ma również wyraz w zainicjowanym przez skarżącego postępowaniu toczącego się przed Prokuraturą Rejonową [...], a dotyczącego powstałego wysypiska śmieci, w którym przyznano mu status pokrzywdzonego; c) art. 148 § 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania z przekroczeniem ustawowego miesięcznego terminu, podczas gdy skarżący dowiedział się o wydaniu w przedmiotowej sprawie decyzji w dniu [...] października 2019 r., kiedy otrzymał jej odpis w trybie udostępnienia informacji publicznej, zaś wniosek o wznowienie postępowania wystosował 18 października 2019 r., a więc w przepisanym ustawowo terminie; d) art. 145 § 2 k.p.a. przez niewznowienie postępowania przed stwierdzeniem przez sąd faktu popełnienia przestępstwa, które na gruncie zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego jest oczywiste, bowiem podmioty zobowiązane na mocy przedmiotowej decyzji do usunięcia z działek zalegających tam odpadów i ziemi tego nie uczyniły. 5. Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Sprawę rozpatrzono na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. 7. Wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny tryb umożliwiający uchylenie ostatecznej decyzji w przypadku, gdy prowadzone przed jej wydaniem postępowanie dotknięte było którąś z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub gdy zaistniała przesłanka wskazana w art. 145a § 1 k.p.a., czy w art. 145b § 1 k.p.a. Pierwszy etap postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy złożony wniosek opiera się na ustawowych przyczynach wznowienia postępowania ujętych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a., czy został on złożony przez podmiot będący stroną postępowania i czy został zachowany termin określony w art. 148 k.p.a. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie może być jednak utożsamiane z wszczęciem postępowania. Po wniesieniu podania o wznowienie postępowania, a przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego lub postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 i 3 k.p.a.), organ podejmuje określone czynności. Przede wszystkim bada, czy zachowane są warunki formalne podania, tj. czy wnioskujący dochował terminu złożenia wniosku, a także ocenia dopuszczalność podmiotową i przedmiotową wznowienia postępowania. Dopiero w drugim etapie organ przechodzi do badania przyczyn wznowienia oraz prowadzi postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 i 2 k.p.a. 8. Jak wynika z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że obowiązek udowodnienia, że termin ten został zachowany spoczywa na stronie, która złożyła podanie o wznowienie postępowania. Organ natomiast zobowiązany jest do ocenienia, w świetle tych dowodów, czy strona zachowała powyższy termin. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, że skarżący podstaw wznowienia upatrywał w przesłankach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., czyli w pominięciu jego udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej (pkt 4) oraz fałszywości dowodów, na podstawie których, według wnioskującego, ustalono istotne okoliczności faktyczne dla sprawy (pkt 1). 9. W kontekście poczynionych wyżej uwag należy podkreślić, że złożenie przez skarżącego wniosku inicjuje w pierwszej kolejności opisany i omówiony powyżej etap badania wstępnego, który kończy się albo wydaniem decyzji o odmowie wznowienia, albo wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Organy obu instancji doszły do słusznego wniosku, że skarżący składając podanie o wznowienie dnia 11 października 2019 r. uczynił to z przekroczeniem terminów wskazanych w art. 148 k.p.a. i do w odniesieniu do obu przesłanek wznowienia. W pierwszym przypadku z punktu 1 termin wynosi miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, w przypadku z punktu 4 od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Nie ma wątpliwości co do tego, że treść decyzji ostatecznej wnioskodawca poznał dnia 1 sierpnia 2018 r., kiedy to doręczono mu ją na skutek jego wniosku złożonego trybie dostępu informacji publicznej. Zbędne jest w tej sytuacji rozważanie, czy o treści decyzji wnioskujący dowiedział się wcześniej, skoro licząc nawet od dnia otrzymania decyzji do dnia złożenia podania o wznowienie minęło ponad rok czasu. Dowód doręczenia decyzji jest w aktach i widnieje na nim podpis wnioskującego. Co się zaś tyczy drugiej, podnoszonej przez skarżącego przesłanki wznowieniowej - fałszywości dowodów, na których ustalono istotne okoliczności faktyczne dla sprawy, należy wskazać co następuje. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wznowienie postępowania na tej podstawie wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Trzeci warunek - fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Przez istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz mają znaczenie prawne. W rozpoznawanej sprawie skarżący podnosząc zarzut fałszywości dowodów nie wskazuje prawomocnego orzeczenia, które stwierdza fałsz któregokolwiek z dowodów, na których oparto decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...]. Nie zachodzą w sprawie też wyjątki, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a., bo z akt sprawy i dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie wynika, by "fałszerstwo" było obiektywnie "oczywiste", a wznowienie postępowania niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego. Zarzut w tym zakresie wnioskodawca wywodzi z własnej oceny sprawy na bazie własnych ustaleń, w szczególności ekspertyzy sporządzonej na jego zlecenie. Nadto, jak wskazały to organy dowodami, na które się powołuje skarżący dysponował kilka miesięcy wcześniej przed złożeniem wniosku o wznowienie, bowiem powoływał je w pismach kierowanych do organu z maja i lipca 2018 r. Dlatego i w tym przypadku wniosek o wznowienie został złożony po upływie terminu, co powoduje, że nie było dopuszczalne jego merytoryczne rozpoznanie. 10. Jeśli chodzi o kwestię, którą skarżący akcentuje a mianowicie konieczność wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o podane podstawy, mimo upływu terminu do złożenia wniosku , to sąd tego stanowiska nie podziela. Taka konstrukcja prowadziłaby wprost do obchodzenia rygorów wskazanych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., a w odniesieniu do przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowiłoby to wprost naruszenie art. 147 zd. 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje dwie możliwości wznowienia postępowania: "z urzędu" lub "na wniosek". Sposób podawany przez skarżącego byłby trzecim, nieprzewidzianym przez ustawę" "na wniosek, ale z urzędu" (por, choćby M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, KPA. Komentarz, teza 3 do art. 149, SIP LEX). Kwestia istnienia albo nieistnienia podstaw do wznowienia postęp z urzędu nie ma zatem żadnego wpływu na terminowość złożenia wniosku o wznowienie postępowania przez stronę, a zatem rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy, uznając skargę za pozbawioną uzasadnionych podstaw, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, w oparciu o art. 151 p.p.s.a.