II OSK 2657/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 194/20 w sprawie ze skargi J.L. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 25 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 194/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.L. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. Prezydent Miasta D. wymeldował ww. skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w D. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 28 listopada 2019 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący w dniu 19 grudnia 2019 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. (zaskarżonym w tej sprawie), na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), Wojewoda Śląski stwierdził uchybienie terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a., do wniesienia odwołania. Z powyższym postanowieniem organu nie zgodził się skarżący, domagając się jego uchylenia i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w siedzibie organu pierwszej instancji uzyskał informację, że termin do wniesienia odwołania upływa z dniem 22 grudnia 2019 r. Zatem wnosząc odwołanie 19 grudnia 2019 r. był przekonany, że czyni to w terminie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa. Podstawę oddalenia skargi stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że decyzja organu pierwszej instancji została skarżącemu doręczona 28 listopada 2019 r. Pouczenie o przysługujących środkach prawnych zostało zamieszczone w treści decyzji i jest ono zgodne z obowiązującymi przepisami. Dalej Sąd wskazał, iż w świetle przedstawionego stanu faktycznego termin do wniesienia odwołania upływał 12 grudnia 2019 r., a odwołanie zostało wniesione 19 grudnia 2019 r. W odwołaniu strona nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie wykazała także, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Odnosząc się zaś do argumentacji odwołania Sąd zaznaczył, że kwestia uzyskania przez skarżącego informacji w siedzibie organu pierwszej instancji co do końcowej daty wniesienia odwołania, wykracza poza granice tej sprawy. Natomiast może ona stanowić przedmiot analizy w ramach odrębnego postępowania dotyczącego kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dlatego Sąd skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z niewłaściwym zastosowaniem art. 134 k.p.a. i art. 129 § 2 oraz w zw. z art. 112 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta D., bowiem – w ocenie Sądu – z okoliczności faktycznych w sprawie wynika, że wobec upływu terminu do złożenia odwołania nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu i nie wniósł wraz z odwołaniem od pisma (decyzji) wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, gdy tymczasem wg treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia; oraz niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę skutków błędnego pouczenia strony w przedmiocie upływu terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Jednocześnie skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie przytoczonej wyżej podstawy kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną J.B. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie ziściły się za to warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, a w konsekwencji wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym, bowiem pełnomocnik skarżącego zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 p.p.s.a.). Rozpoznając natomiast wniesioną skargę kasacyjną w zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie. Przedmiotem oceny legalności dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji było postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2020 r. stwierdzające, na podstawie art. 134 k.p.a., uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] listopada 2019 r. orzekającej o wymeldowaniu J.L. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w D. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wniesionej skargi i ją oddalił, albowiem uznał, w okolicznościach tej sprawy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wyrok ten wydany został, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niespornych okolicznościach tej sprawy. Z lektury akt wynika, iż decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2019 r. została doręczona osobiście skarżącemu w dniu 28 listopada 2019 r., co zgodne jest ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Decyzję doręczono na adres wskazany przez skarżącego jako adres do doręczeń. Natomiast odwołanie sporządzone zostało 19 grudnia 2019 r. i jednocześnie tego samego dnia złożone zostało osobiście przez stronę w Urzędzie Miejskim w D. Natomiast z pouczenia zamieszczonego w decyzji organu pierwszej instancji w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że od rozstrzygnięcia tego na podstawie art. 127 § 2 i art. 129 k.p.a. stronie przysługiwało odwołanie do Wojewody Śląskiego w K. za pośrednictwem Prezydenta Miasta D. w terminie 14 dni od dnia otrzymania tej decyzji. Dalsza część pouczenia dotyczyła zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania. Norma art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, iż odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu pierwszej instancji w terminie czternastu dni od dnia otrzymania decyzji. W rozpoznawanej sprawie skarżący, co wyżej wykazano, otrzymał decyzję organu pierwszej instancji 28 listopada 2019 r. i było to skuteczne doręczenie. Pouczenie o przysługujących środkach prawnych zostało w tej decyzji zamieszczone i co prawidłowo stwierdzono w zaskarżonym wyroku było ono zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Tym samym w świetle przedstawionego stanu faktycznego termin do wniesienia odwołania upływał 12 grudnia 2019 r., natomiast skarżący osobiście odwołanie złożył w siedzibie organu pierwszej instancji 19 grudnia 2019 r. W odwołaniu tym nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak również nie wykazał, aby uchybienie temu terminowi nastąpiło bez jego winy. W tej sytuacji faktycznej organ odwoławczy był uprawniony i zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia mającego oparcie w dyspozycji art. 134 k.p.a., a mianowicie do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 k.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. Zatem zaskarżone do Sądu pierwszej instancji postanowienie, w opisanym wyżej stanie faktycznym, w pełni odpowiadało prawu, a to obligowało Sąd pierwszej instancji do zastosowania konstrukcji prawnej z art. 151 p.p.s.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie było uzasadnionych podstaw do zastosowania przez Sąd pierwszej instancji wskazywanego we wniesionym środku odwoławczym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który pozwala na uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie i uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Warunkiem skorzystania przez Sąd pierwszej instancji z możliwości jaką daje omawiany przepis jest więc wskazanie, że w okolicznościach danej sprawy, gdyby nie wskazane uchybienia, to mogłoby dojść do wydania decyzji istotnie się różniącej od wydanego orzeczenia. Przed Sądem pierwszej instancji skarżący akcentował, że w siedzibie organu uzyskał informację, że termin do wniesienia odwołania upływa 22 grudnia 2019 r. Jednakże okoliczność ta została właściwie oceniona w realiach tej sprawy, albowiem Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż kwestia badania tej okoliczności wykracza poza ramy rozpoznawanej sprawy, natomiast może ona stanowić przedmiot analizy w ramach odrębnego postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Należy podkreślić, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść art. 112 k.p.a. stanowi podstawę skutecznego uchylenia się przez dany podmiot prawa od negatywnych skutków uchybienia terminowi w związku z zastosowaniem się do błędnego pouczenia. Powinno się to odbyć w drodze wykorzystania przez organ odpowiednich instrumentów prawnych, w tym w formie przywrócenia terminu z art. 58 k.p.a. oraz wznowienia postępowania na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W sytuacji bowiem wadliwego pouczenia organ, do którego wpłynął "spóźniony" środek prawny, powinien pouczyć stronę o prawie do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Obowiązek taki wynika z treści zasad zawartych w art. 8 i 9 k.p.a. - patrz: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 702/15. W skardze kasacyjnej podtrzymano twierdzenie o błędnym pouczeniu co do terminu odwołania, uzyskanym przez skarżącego od urzędnika Urzędu Miejskiego, stąd też podniesiono zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 i 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. Przepis art. 112 k.p.a. stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Postanowienia art. 112 k.p.a. chronią interes strony, stanowiąc, że nie może ona ponieść szkody z powodu zastosowania się do błędnego pouczenia zawartego w decyzji. W tej sprawie, jak już wyżej zaznaczono w decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] listopada 2019 r. zamieszczono prawidłowe pouczenie, zarówno co do terminu jak i sposobu wniesienia środka zaskarżenia. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądów strony skarżącej, że w sprawie mamy do czynienia z pouczeniem błędnym. W konsekwencji gwarancje wynikające z art. 112 k.p.a. nie mają w tej sprawie zastosowania. Powoływanie się na uzyskane w Urzędzie Miejskim informacje od pracownika organu, iż termin odwołania upływa w dniu 22 grudnia 2019 r. nie mogą odnieść jakiegokolwiek skutku w realiach tej sprawy dotyczącej przecież stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, co przecież obiektywnie nastąpiło. Prawidłowość wydanego w tej sprawie przez Wojewodę Śląskiego postanowienia z dnia [...] stycznia 2020 r. nie budzi zatem żadnych wątpliwości. Jedynie informacyjnie zauważyć należy, iż w aktach sprawy jest notatka urzędowa z dnia 10 lutego 2020 r. podpisana przez R.B., z której wynika że skarżący w grudniu 2019 r. był w Urzędzie Miejskim w D. i został ustnie pouczony, że od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie do Wojewody Śląskiego w K. w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Przedstawione wyżej rozważania wskazują jednoznacznie, iż zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 i 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. jako całkowicie nieusprawiedliwione nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.