I SA/Wr 320/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędzia WSA Piotr Kieres, , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 12 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.P. przy udziale Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław - Śródmieście na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 1 lutego 2019 r. numer 0201-IEE1.711.11.2019.2.KS w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1. Przedmiotem skargi M.P. (dalej: Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] numer [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W z dnia [...] numer [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. 2. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie wobec Skarżącego i jego małżonki D.P. na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W-Ś (dalej: Wierzyciel), obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dokonał m.in. zajęcia rachunków bankowych, ruchomości, nieruchomości oraz wierzytelności. Pismem z dnia 01.06.2018 r. (sprecyzowanym pismem z dnia 13.08.2018 r.) Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc, że egzekucja z nieruchomości jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym, zwłaszcza, że zajęta nieruchomość stanowi miejsce zamieszkania rodziny. Wskazał ponadto, że nie uchyla się od zapłaty należności, lecz jej uregulowanie utrudniają problemy zdrowotne i finansowe. Przedstawił też argumentację merytoryczną (popartą zacytowanym stanowiskiem Rzecznika Praw Obywatelskich) dotyczącą ulgi podatkowej, która jego zdaniem winna była zostać zastosowana w jego przypadku. 3. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazując, że brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku. Powołując stanowisko Wierzyciela, organ egzekucyjny wyjaśnił, że obowiązek objęty tytułem egzekucyjnym jest wymagalny, nie wygasł, nie został umorzony ani nie został wykonany, nie uległ też przedawnieniu, ponieważ na skutek zastosowania środków egzekucyjnych bieg terminu przedawnienia był kilkakrotnie przerywany. 4. W zażaleniu z dnia 24.12.2018 r. wniesionym na powyższe postanowienie Skarżący zażądał jego uchylenia i jego zmiany przez uwzględnienie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego bądź uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W zażaleniu przedstawił argumentację zasadniczo dotyczącą odmowy zwolnienia nieruchomości spod egzekucji (co zostało rozstrzygnięte w osobnym postanowieniu z dnia [...]). Zarzucił organowi egzekucyjnemu, że nie uwzględnił osiąganych przez małżonków dochodów, podniósł również, że dotychczas stosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ponownie podkreślił, że nie uchyla się od zapłaty należności i powoła się na problemy zdrowotne i finansowe. W jego ocenie, zwolnienie nieruchomości spod egzekucji w trybie art. 13 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) nie niweczy celu, dla którego egzekucja została wszczęta. Końcowo wniósł o czasowe zwolnienie nieruchomości spod egzekucji do czasu zakończenia nauki przez małoletnią córkę. 5. Po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W zaskarżonym w sprawie postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia organ powołał się m.in. na treść przepisów art. 59 § 1 i § 3 u.p.e.a. i wskazał, że przepisy te obligują organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego tylko w przypadku spełnienia choćby jednego z warunków wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a., a przesłanki umorzenia tam określone stanowią katalog zamknięty. Dalej organ zażaleniowy podniósł, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wymagalny, co oznacza, że Wierzyciel ma prawo domagać się jego wykonania. Wyjaśnił przy tym, że z zadeklarowanej w zeznaniu podatkowym kwoty podatku [...] zł, podatnik wraz z małżonką uregulował jedynie [...] zł, co pozwoliło wyłącznie na częściowe uregulowanie zaległości. Wskazał następnie organ II instancji, że nie odniesie się do powoływanej przez Skarżącego okoliczności dotyczących zwolnienia nieruchomości spod egzekucji, ponieważ w postępowaniu mającym za przedmiot umorzenie postępowania egzekucyjnego kwestia ta nie podlega badaniu, a ponadto prawomocnym postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny odmówił zwolnienia nieruchomości spod egzekucji, a więc kwestia ta został rozstrzygnięta. Nie dopatrzył się również organ II instancji żadnych innych naruszeń prawa materialnego czy procesowego w przeprowadzonym postępowaniu. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W skardze wywiedzionej od powyższej decyzji, Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu nierozpoznanie wniosku co do istoty w zakresie, w jakim dotyczył również odroczenia egzekucji na okres do czasu ukończenia nauki przez małoletnią córkę zobowiązanych, co jest dla Skarżącego i jego małżonki bardzo ważną rzeczą. Ponadto Skarżący wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w zażaleniu z dnia 24.12.2018 r. 2.2. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto wskazał szczegółowo na okoliczności skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia i podkreślił, że weryfikacja innych okoliczności, poza dotyczącymi kwestii umorzenia postępowania, wykracza poza zakres postępowania w tej sprawie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. 3.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem przepisu art. 57a, nie mającego zastosowania w sprawie. 3.3. Kontroli Sądu zostało poddane postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, którego zasadność Skarżący kwestionował, zarzucając nierozpoznanie wniosku co do istoty w zakresie, w jakim wniosek dotyczył również odroczenia egzekucji, a ponadto powoływał się na problemy zdrowotne i finansowe utrudniające regulowanie należności, przy czym wskazywał, że nie uchyla się od spłaty zaległości. Natomiast organ stał na stanowisku, że postanowienie o odmowie umorzenia postępowania było prawidłowe z uwagi na brak wystąpienia przesłanek umorzenia postępowania. 3.4. W pierwszej kolejności należy przywołać przepisy mające zastosowanie w sprawie. Zgodnie z treścią przywołanego przez organ przepisu art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Jak stanowi przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z kolei w myśl art. 59 § 3 omawianej ustawy, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (...). 3.5. Rację należy przyznać organowi, że katalog przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego jest katalogiem zamkniętym, a zatem nie ma możliwości prawnej umorzenia tego postępowania z innych przyczyn niż wskazane w zacytowanym wyżej przepisie art. 59 u.p.e.a. Prawidłowo stwierdził również organ, że inne kwestie, w tym dotyczące zwolnienia spod egzekucji nie podlegają badaniu w tej sprawie. Jak wskazywał organ, rozstrzygnięcie w sprawie odmowy zwolnienia spod egzekucji nastąpiło odrębnym postanowieniem z dnia [...]. Stąd też zarzut Skarżącego dotyczący nie rozpoznania istoty wniosku nie zasługiwał na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania organów, toczącego się w oparciu o złożony przez Skarżącego wniosek z dnia [...] (a więc istotą sprawy) była bowiem wyłącznie kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego i ta kwestia została przez organy rozstrzygnięta. Pozostałe zagadnienia podniesione we wniosku, podlegały natomiast odrębnemu rozpoznaniu w osobnym postępowaniu. Konsekwentnie, również przedmiotem badania przez Sąd pod kątem zgodności z prawem, było wyłącznie zaskarżone postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. 3.6. W ocenie Sądu organy wykazały, że w sprawie nie zaszła żadna z okoliczności przewidzianych w przepisie art. 59 u.p.e.a. Żadnej z okoliczności tych nie podnosił zresztą również Skarżący. Zasadnie stwierdzono, że obowiązek podlegający egzekucji istnieje, jest wymagalny i nie uległ wygaśnięciu. Jak wskazał organ egzekucyjny, egzekucja prowadzona jest na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o deklarację złożoną przez Skarżącego, w której wskazana została kwota podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości [...], z której to należności dłużnicy wpłacili jedynie część wynoszącą [...] zł a zatem w pozostałym zakresie obowiązek nie został uregulowany i podlega egzekucji. Nie kwestionuje tego w żaden sposób sam Skarżący. Nie doszło również – jak wskazywały organy – do przedawnienia zobowiązania podatkowego z powyższego tytułu. Sąd zauważa przy tym, że organy nie wyjaśniły tej kwestii szczegółowo w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a szersze wyjaśnienie w tym przedmiocie znalazło się dopiero w odpowiedzi na skargę, jednak zauważyć trzeba, że okoliczności podniesione przez organ w tym zakresie znajdują potwierdzenie w materiale zgromadzonym w sprawie. Stąd też w ocenie Sądu naruszenie zasady wyjaśniania stronom przesłanek wydanego rozstrzygnięcia, określonej w art. 124 O.p., choć niewątpliwie miało w sprawie miejsce, nie może być jednak uznane za mające istotny wpływ na wynik sprawy. Organ prawidłowo bowiem stwierdził, że egzekwowany obowiązek nie uległ przedawnieniu, a zatem nie została spełniona jedna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Chodzi tu o okoliczności związane z przerwaniem biegu terminu przedawnienia należności dochodzonej od Skarżącego i jego małżonki. Wskazać tutaj trzeba, że zgodnie z treścią art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W niniejszej sprawie termin przedawnienia, zgodnie z przepisem art. 70 § 1 O.p., mijał z dniem 31.12.2014 r. (zobowiązanie dotyczyło podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r.) W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające fakt dokonania środków egzekucyjnych - zajęć wskazanych w odpowiedzi na skargę (zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] z dnia [...] i zawiadomienie o zajęciu świadczeń z ZUS z dnia [...]) oraz potwierdzenia ich odbioru przez Skarżącego i jego małżonkę. Z akt sprawy wynika również, że w dniu [...] dokonano zajęcia nieruchomości i powiadomiono o tym podatnika. Zastosowane środki egzekucyjne spowodowały zatem – jak słusznie podnosi organ – przerwanie biegu terminu przedawnienia egzekwowanej należności, przez co zasadna jest ocena organu, że nie została spełniona również i ta przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego. Okoliczności sprawy, w tym w szczególności te podnoszone przez Skarżącego, nie wskazują również na zaistnienie pozostałych przesłanek umorzenia tego postepowania określonych w art. 59 u.p.e.a. 3.7. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, a w konsekwencji skargę oddalił w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.