VII SAB/Wa 153/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi T. R. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu dla osoby nieznanej z miejsca pobytu oddala skargę Pismem z [...] sierpnia 2019 r. T. R. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na przewlekłość i bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego ustanowionego postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...], kuratorem dla reprezentowania nieznanego z miejsca pobytu M. K. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym, o przyznanie wynagrodzenia. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Sąd Rejonowy w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił skarżącego kuratorem dla reprezentowania nieznanego z miejsca pobytu M. K., celem reprezentowania go w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 13 maja 2016 roku o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz.U. z 2018 roku, poz. 405) w zakresie doręczania pism Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości skierowanych do M. K.. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem [...] czerwca 2019 r., a zostało doręczone organowi w dniu [...] lipca 2019 r. Po zapoznaniu się ze sprawą skarżący skierował wniosek do Ministra Sprawiedliwości o zwrócenie się do właściwego organu administracji publicznej w [...] (w [...]) z zapytaniem o miejsce pobytu M. K., a także o przyznanie wynagrodzenia. W związku z brakiem odpowiedzi na wniosek skarżący pismem z [...] maja 2019 r. złożył ponaglenie na bezczynność organu. Wskazał w nim, że pomimo upływu ustawowego terminu na rozpoznanie wniosku, Minister Sprawiedliwości pozostaje w bezczynności. Z kolei pismem z dnia [...] czerwca 2019 r., Komisariat Policji [...] - [...] poinformował organ, że w toku czynności wyjaśniających został ustalony adres M. K.. Równocześnie pismem z dnia [...] lipca 2019 r. organ poinformował M. K. o fakcie zamieszczenia jego danych w Rejestrze Sprawców na Tle Seksualnym. Pismo to zostało prawidłowo doręczone w dniu [...] lipca 2019 r. W odpowiedzi na ponaglenie, pismem z [...] lipca 2019 r. Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego zwróciło się do skarżącego o informację, jakie koszty zostały przez niego poniesione podczas podjęcia próby komunikacji ze sprawcą na portalu Facebook. Jednocześnie wskazało, że pismem z [...] lipca 2019 r. przesłano powiadomienie o zmieszczeniu danych M. K. na adres, który został ustalony przez Komisariat Policji [...]- [...] w [...]. Pismo to zostało wysłane do wiadomości skarżącego. Skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. R., wnosząc o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekle prowadził postępowanie wywołane wnioskiem kuratora o przyznanie wynagrodzenia a występująca w sprawie przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie sumy pieniężnej kuratorowi od organu w kwocie 500 zł, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia w terminie 3 dni, a także zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, Organowi skarżący zarzucił naruszenie: - art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. poprzez brak wydania orzeczenia do czasu wniesienia skargi w przedmiocie wniosku kuratora o przyznanie wynagrodzenia, - art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności przez brak wydania postanowienia o zwolnieniu kuratora z pełnionej funkcji wobec ustalenia adresu zamieszkania sprawcy, jak i brak rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia kuratora. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w piśmie z [...] lipca 2019 r. organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2019 r. przesłał powiadomienie o zamieszczeniu danych sprawcy na adres w [...]. Jednakże skarżący wyjaśnił, że powiadomienia, na które powołuje się organ z [...] lipca 2019 r. nie otrzymał. Ponadto skarżący podniósł, że pomimo obszernych wyjaśnień skarżącego w piśmie z [...] maja 2019 r., wskazujących na to, że koszty wynagrodzenia kuratora powinny zostać przyznane ze środków Skarbu Państwa - Ministra Sprawiedliwości wedle stosowanych odpowiednio przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, organ nie zajął żadnego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Wymóg ten, został przez skarżącego spełniony, ponieważ wniósł on ponaglenie ( datowane na [...] maja 2019 r.), które wpłynęło do organu w dniu [...] lipca 2019 r. W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłość organu w zakresie wydania innego niż decyzja lub postanowienie aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a mianowicie przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi nieobecnej strony postępowania administracyjnego, ustanowionemu na wniosek organu administracyjnego, zgłoszony w oparciu o art. 34 § 1 k.p.a. Tytułem wstępu, wskazać należy, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego, ustanowionego na wniosek organu administracji, zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego ( por. uchwała Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, publ. OSNC 1990/1/11, LEX nr 3514). Skarżący postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...], ustanowiony został na wniosek Ministra Sprawiedliwości kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu, celem reprezentowania go w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. z 2018 r. , poz. 405) w zakresie doręczania pism Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości. Zgodnie z art. 4 ust. 2 wspomnianej ustawy, Rejestr prowadzi Minister Sprawiedliwości, zaś realizację zadań związanych z prowadzeniem Rejestru, zapewnia wchodzące w skład Ministerstwa Sprawiedliwości Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego, zwane dalej "biurem informacyjnym". W konsekwencji, organem właściwym do ustalenia i wypłaty wynagrodzenia, jest organ administracji, prowadzący postępowanie zasadnicze, a więc w rozpoznawanej sprawie Minister Sprawiedliwości. Stosunek prawny pomiędzy organem administracji a przedstawicielem dla nieobecnej strony, opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego i wiąże się z obowiązkiem wykonania przez kuratora niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej. Z tym z kolei, wiąże się prawo do uzyskania wynagrodzenia za czynności w obronie interesów strony podjęte w toku postępowania administracyjnego. Jakkolwiek przepisy k.p.a. ani inne przepisy szczególne, nie określają ani wysokości wynagrodzenia ani zasad i trybu jego przyznawania, to nie oznacza to, że takie wynagrodzenie nie przysługuje przedstawicielowi. Odmienne stanowisko, nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą państwa prawa ( art. 2 Konstytucji RP). Nie jest bowiem tak, by w rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. wpisany był element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r. , sygn. akt I OSK 2636/12. LEX nr 1529034). Przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a., stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2108/13. LEX nr 1528998 ). Zarówno obowiązek przyznania kuratorowi wynagrodzenia, jak też forma prawna, w jakiej to następuje, nie jest w rozpoznawanej sprawie kwestią sporną. Zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia przez Sąd, jest kwestia czy organ dopuścił się przewlekłości lub bezczynności w rozpatrywaniu wniosku kuratora o przyznanie mu wynagrodzenia. W art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wskazano definicję bezczynności, przez którą rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. O bezczynności organu administracji można zatem mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu ani nie podejmuje innej stosownej czynności. Z kolei pojęcie przewlekłości postępowania administracyjnego, do którego nawiązuje art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., odnosić należy do takiego jego stanu, w którym organ nie podejmuje koniecznych działań procesowych, ewentualnie je podejmuje, niemniej działa w sposób nieskuteczny, co sprawia, że sprawa, która mogłaby zostać załatwiona w terminie wcześniejszym, w terminie tym nadal pozostaje nierozstrzygnięta. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie, żadna z opisanych wyżej sytuacji nie zachodzi. Sprawa wynagrodzenia kuratora uwidacznia się po zakończeniu postępowania, w którym kurator został ustanowiony ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 192/18, LEX nr 2493482 ). Będące przedmiotem sprawy postępowanie administracyjne w sprawie doręczenia osobie informacji o zamieszczeniu jej danych w Rejestrze Sprawców na Tle Seksualnym, kończy się z dniem doręczenia zawiadomienia o ich zamieszczeniu. W rozpoznawanej sprawie doręczenie wspomnianego zawiadomienia nastąpiło w dniu [...] lipca 2019 r., zaś zwrotne potwierdzenie odbioru dotarło do Ministerstwa w dniu [...] sierpnia 2019 r. ( vide potwierdzenie odbioru znajdujące się na k.51 akt administracyjnych). Dopiero zatem z dniem [...] sierpnia 2019 r. zaktualizował się po stronie organu obowiązek rozpatrzenia wniosku kuratora o przyznanie wynagrodzenia. Chronologia podjętych w sprawie czynności oraz zapadłych w toku postępowania rozstrzygnięć, prowadzi w ocenie Sądu do wniosku o niezasadności skargi. Należy bowiem przypomnieć, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. Sąd Rejonowy w [...], postanowieniem wydanym w sprawie o sygn. akt [...], ustanowił skarżącego kuratorem dla reprezentowania nieznanego z miejsca pobytu M. K. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia [...].05.2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu ww. postanowienia ( k. 46 akt administracyjnych), uprawomocniło się ono w dniu [...] czerwca 2019 r., zaś organowi doręczone w dniu [...] lipca 2019 r. ( k. 47 akt administracyjnych). Natomiast skarżący już w dniu [...] maja 2019 r. pismem doręczonym organowi w dniu [...]maja 2019 r. (k. 27 akt administracyjnych) wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu wynagrodzenia. Skarżący zarzucając w skardze organowi brak jakiegokolwiek działania na skutek powyższego pisma, pomija okoliczność, że w tej dacie, nie było nawet prawomocne postanowienie o ustanowieniu go kuratorem, nie mówiąc już o zakończeniu postępowania administracyjnego. W dacie [...] maja 2019 r. wobec nieprawomocności postanowienia Sądu Rejonowego w [...], brak było podstawy do podejmowania przez skarżącego działań w ramach obowiązków kuratora, domaganie się zatem przez skarżącego wynagrodzenia, było nieuzasadnione. Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] (k. 44 akt administracyjnych) Komisariat Policji [...], poinformował Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości, że w toku czynności wyjaśniających został ustalony adres M.K. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] (k. 49 akt administracyjnych), Ministerstwo poinformowało M. K. o zamieszczeniu jego danych w Rejestrze. Informacja o zamieszczeniu danych w rejestrze doręczona została M.K. w dniu [...] lipca 2019 r., zaś zwrotne potwierdzenie odbioru dotarło do Ministerstwa w dniu [...] sierpnia 2019 r. ( k.51 akt administracyjnych). Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. (k.59), a więc jeszcze przez zakończeniem postępowania, organ zwrócił się do skarżącego o wskazanie wydatków jakie poniósł w związku z użyciem aplikacji facebook do próby ustalenia miejsca pobytu M. K. oraz poinformował skarżącego o ustaleniu miejsca pobytu poszukiwanego. Jednocześnie pismem dnia [...] sierpnia 2019 r. pełnomocnik M. K.złożył w Sądzie Rejonowym w [...] w sprawie, sygn. akt [...] informację o jego aktualnym adresie zamieszkania, który jest tożsamy z adresem ustalonym wcześniej przez Policję. Sąd Rejonowy w [...] doręczył organowi ww. informację w dniu [...] sierpnia 2019 r. W dniu [...] sierpnia 2019 r. organ złożył wniosek o zwolnienie skarżącego z funkcji kuratora, który Sąd Rejonowy w [...], postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., uwzględnił. Podsumowując należy stwierdzić, że wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2019 r. o przyznanie wynagrodzenia, był przedwczesny z uwagi na nieuprawomocnienie się postanowienia Sądu Rejonowego o ustanowieniu skarżącego kuratorem. W dacie wniesienia ponaglenia ([...] lipca 2019 r., k. 57), organ z uwagi na niezakończenie postępowania administracyjnego, również nie miał obowiązku rozpatrywania wniosku skarżącego o przyznanie wynagrodzenia. Nie można także zarzucić organowi bezczynności oraz przewlekłości w dacie złożenia skargi. Nastąpiło to bowiem następnego dnia po [...] sierpnia 2019 r. - dacie zakończenia stanowiącej datę zakończenia postępowania, zaś organ oczekiwał od skarżącego odpowiedzi na pismo z dnia [...] lipca 2019 r. Ponadto obowiązujące przepisy, nie wskazują terminu, w jakim ma być rozpoznany przez organ wniosek o przyznanie wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego w oparciu o art. 34 k.p.a. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.