IV SA/Wa 1868/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-10
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Agnieszka Wąsikowska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o warunkach zabudowy wydana dla części działki ewidencyjnej, która częściowo stanowi użytek leśny, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, jeśli teren inwestycji (część działki) nie obejmuje gruntów leśnych i nie wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o warunkach zabudowy wydana dla części działki ewidencyjnej, która nie obejmuje gruntów leśnych, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, nawet jeśli część działki ewidencyjnej jest użytkiem leśnym. Prawo do zabudowy nieruchomości jest zasadą, a wyjątki od niej powinny być interpretowane ściśle. Skoro teren inwestycji został jednoznacznie wyodrębniony i nie obejmuje gruntów leśnych, nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującej w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy J. ustalającej warunki zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]. SKO uznało, że decyzja Wójta była obarczona rażącym naruszeniem prawa, ponieważ działka zawierała grunty leśne, a nie uzyskano zgody na zmianę ich przeznaczenia. Skarżący J. S. zarzucił, że teren inwestycji (część działki) nie obejmuje gruntów leśnych, a zatem nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję tego Kolegium i zasądził od SKO na rzecz J. S. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] maja 2018r. Nr [...] po rozpoznaniu wniosku Pana J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. sygn. [...] z dnia [...] maja 2017r., w której na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stwierdzono nieważność decyzji Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2016r. Wójt Gminy J. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działek nr [...] we wsi S., gm. J..
W dniu [...] października 2016 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek H. T. o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano m.in., że zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów na działce nr [...] występuje użytek leśny - LsV o pow. [...] m2, a tym samym nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Po przeprowadzeniu postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją [...] z dnia [...] maja 2017 r., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...].
W uzasadnieniu Kolegium wskazało. iż decyzja Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 r. znak: [...]. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Z treści art. 61 ust. 1 tej ustawy wynika wprost, że niespełnienie któregokolwiek z warunków, określonych w pkt. 1-5 wyklucza możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy. Jeśli w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy organ stwierdzi, że zamierzenie będące przedmiotem postępowania nie spełnia wszystkich warunków ustalonych w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku, postępowanie musi być zakończone odmową ustalenia warunków zabudowy.
Przeznaczenie gruntu na cele nieleśne to - zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn.: Dz.U. 2004 roku Nr 121 poz. 1266 ze zm.) - ustalenie innego niż leśny sposobu użytkowania gruntu leśnego. W myśl art. 7 ust. 1 powołanej ustawy przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w 'przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kolegium wskazało, iż nie jest możliwa zmiana przeznaczenia terenu przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy. Jednym z warunków wydania takiej decyzji jest uprzednia zmiana przeznaczenia, mająca miejsce przy sporządzaniu poprzednio obowiązującego miejscowego planu, lub też sytuacja, w której nie jest wymagana zmiana przeznaczenia (art. 61 ust. l pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W niniejszej sprawie kwestionowana decyzja Wójta Gminy J. z [...] września 2016 r. znak: [...], o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, obejmuje teren działki nr [...] we wsi S., gm. J.. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] stanowi w części użytek Ł VI o pow. [...] ha, a w części użytek leśny LsV o pow. [...] ha. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy J. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 1994 r. Nr [...], poz. [...] ze zm.), który utracił moc z dniem [...] grudnia 2003 r., nieruchomość położona była w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem R - tereny rolne, co potwierdza znajdujący się w aktach wypis miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy J.. W ocenie składu orzekającego powyższa okoliczność przesądza, że teren ten nie był objęty zgodą na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Skład orzekający uznał zatem, iż decyzja Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 r. znak: [...], wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie przepisu art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co skutkuje koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium wskazało, że wprawdzie projekt decyzji obejmował grunty leśne, to uzyskał on pozytywną opinię Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...]. Jednak jak wynika z art. 61 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy jednym z warunków koniecznych do uzyskania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy jest by teren planowanej inwestycji nie wymagał uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów - rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo był objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1. Celem przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań była ochrona gruntów rolnych i leśnych przed nadmiernym zainwestowaniem poprzez ograniczenie zabudowy tych gruntów.
Organ wskazał także, iż zgodnie z mi. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. z 2015 r. Dz. U. poz. 909) przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przeznaczenie na cele nieleśne gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa - wymaga uzyskania zgody Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa'" lub upoważnionej przez niego osoby, a pozostałych gruntów leśnych zgody marszałka wojewodzina wyrażanej po uzyskaniu opinii izby rolniczej.
Z brzmienia przytoczonego powyżej art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika, iż zasadą jest określenie przeznaczenia, jak i zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tak więc w odniesieniu do gruntów leśnych powołany powyżej przepis wprowadza zasadę, zgodnie z którą zmiana przeznaczeniu gruntu leśnego na cele nieleśne może być dokonana wyłącznie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Zatem, aby został spełniony warunek, określony w art. 61 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, konieczne jest by teren planowanej inwestycji w uprzednio obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego posiadał zgodę Wojewody (obecnie Marszałka Województwa) na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne wyrażoną w formie decyzji administracyjnej, a wydawaną w toku procedury planistycznej poprzedzającej uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego. Wynika to wprost z brzmienia art. 61 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, zgodnie z którym, dla spełnienia warunku, konieczne jest istnienie ,,zgody uzyskanej przy sporządzaniu miejscowych planów".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że teren inwestycji, obejmuje działkę nr [...] we wsi S., przy czym część działki oznaczonej jako teren inwestycji stanowią grunty leśne oznaczone symbolem LsV o pow. [...] m2. Tym samym, przedmiotowa część działki ewidencyjnej jako grunty leśne, w myśl art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne.
Zatem, w powyższej sprawie dopuszczanie zabudowy na gruntach leśnych byłoby możliwe, gdyby były one objęte zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1, albowiem tylko wówczas doszłoby do spełnienia warunku określonego art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Tym samym, kluczowe dla rozstrzygnięcia będą ustalenia zagospodarowania przestrzennego w tym przypadku planu zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy J. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 1994r. Nr [...], poz. [...] ze zm.), który utracił moc z dniem [...] grudnia 2003 r. Wedle ustaleń planu nieruchomość położona była w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem R - tereny rolne, co potwierdza znajdujący się w aktach wypis miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy J., a zatem teren ten nie był objęty zgodą na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne.
Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] stanowi w części użytek L VI o pow. [...]ha, a w części użytek leśny Ls V o pow. [...] ha, zaś jako teren inwestycji wskazano całą działkę ewidencyjną. Wprawdzie żaden z przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie określa co należy rozumieć jako teren inwestycji, jednakże ustawodawca w mi. 2 ust. 12 powołanej ustawy wprowadza jedynie pojęcie "działki budowlanej" przez którą należy rozumieć nieruchomość gruntową lub działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. Do definicji "działki budowlanej" nawiązuje także § 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588), zgodnie, z którym przy wyznaczeniu obszaru analizowanego, przyjmuje się szerokość frontu działki jako jednostkę służąca do określenia wielkości obszaru analizowanego, w którym zostanie przeprowadzona analiza, a następnie zostaną ustalone parametry inwestycji. Ustawa nie wprowadza również pojęcia inwestycji, pozostawiając jej określenie w zakresie przedmiotu zabudowy, jak również parametrów, osobie ubiegającej się o ustalenie warunków zabudowy. Podkreślić również należy, iż obowiązujące przepisy nie wprowadzają obowiązku by teren inwestycji pokrywał się z granicami ewidencyjnymi działki, co oznacza iż inwestor w złożonym wniosku określając teren inwestycji może oznaczyć go jako część działki ewidencyjnej, a także jako kilka, powiązanych obszarowo działek ewidencyjnych. Jeżeli zatem, określony przez inwestora teren inwestycji, obejmuje także grunty leśne i nie były one objęte zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. l, to z uwagi na okoliczność, iż teren inwestycji nie spełnia warunku, o który mowa w art. 61 ust. 1 pkt 4 cyt. powyżej ustawy, organ jest zobligowany do wydanie decyzji orzekającej o odmowie ustalenia warunków zabudowy.
Mając na względzie powyższe SKO ponownie rozpoznając sprawę, nie znalazło podstaw do uwzględnienia stanowiska strony skarżącej i z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu niniejszej decyzji, działając na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. sygn. [...] z dnia [...] maja 2017r.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Sądu Pan J. S.. Zarzucił w niej:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że teren inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego obejmuje grunty leśne znajdujące się na działce o numerze ewidencyjnym [...] położonej we wsi S. i wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, w myśl art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych, podczas gdy zakres wskazanej inwestycji (teren zabudowy) nie obejmuje swym zasięgiem gruntów leśnych, co wynika z treści decyzji Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 roku (znak: [...]), a w szczególności z jej części graficznej;
2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 13 8 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez bezpodstawne uznanie, że decyzja Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 roku (znak: [...]) została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Podnosząc powyższe zarzuty, w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2017 roku, sygn. [...], jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła argumentację mającą uzasadniać podniesione zarzuty. Wskazując, że w ocenie skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. błędnie stwierdziło, iż decyzja nr [...] z dnia [...] września 2016 roku (znak: [...]) Wójta Gminy J. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że działka o numerze ewidencyjnym [...] położona w miejscowości S. o powierzchni [...] m2, stanowi grunt leśny LsV o powierzchni [...] m2, zaś pozostała część działki stanowi użytek rolny Ł VI o powierzchni [...] m2. W taki sposób teren ten określony jest w rejestrze gruntów. Bezsporne jest także, iż przedmiotowa inwestycja - polegająca na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie ma charakteru rolniczego, czy też leśnego. Wskazać w tym miejscu należy, iż teren zabudowy (inwestycja polegająca na budowie budynku jednorodzinnego) na działce [...] obejmuje jedynie grunty rolne, a nie grunty leśne, co wynika z treści decyzji Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 roku (znak: [...]), a w szczególności z jej części graficznej. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. niezasadnie uznało, że nie została spełniona przesłanka określona wart. art 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż w ogóle nie była wymagana zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nierolnicze i nieleśne ponieważ inwestycja polegająca na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdowała się poza obszarem gruntów leśnych. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymując decyzję z dnia [...] maja 2017 roku błędnie uznało, iż decyzja Wójta Gminy J. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło zatem art 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 138 § l pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, skargę za zasadą. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w trybie nieważnościowym. Wskazać należy zatem, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94, Wyrok NSA IV SA 905/2002 z dnia 27.10.2003 r. Wyrok NSA w Warszawie V SA 2998/99 z dnia 26.09.2000 r. Wyrok NSA w Warszawie III SA 1935/99 z dnia 11.08.2000 r. ) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne - skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. A zatem reasumując z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 Kpa powołanego przepisu mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny.
Działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 k.p.a wymaga zatem od organu innego podejścia do sprawy niż w zwykłym postępowaniu administracyjnym, gdy organ ten orzeka w I instancji lub jako organ odwoławczy. Organ staje tu wobec kwestii czysto prawnych. W doktrynie stwierdza się bowiem, iż art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a zawierający pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności dotyczy dwóch rodzajów wadliwości decyzji, a mianowicie wadliwości polegającej na rażącym naruszeniu prawa oraz wadliwości polegającej na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej.
W rozpoznawanej sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy J. nr [...] z dnia [...] września 2016 roku (znak: [...]). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało bowiem, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym warunkiem koniecznym do uzyskania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy jest by teren planowanej inwestycji nie wymagał uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów - rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo był objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie teren inwestycji obejmował m.in. grunty leśne znajdujące się na działce o numerze ewidencyjnym [...] położonej we wsi S. i wymagał uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne stosownie do treści art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Rozpoznając przedmiotową sprawę należy wskazać, że z akt sprawy wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, iż teren inwestycji tj. działka o numerze ewidencyjnym [...] położona w miejscowości S. ma powierzchnię [...] m2, i stanowi grunt leśny LsV o powierzchni [...] m2, oraz użytek rolny Ł VI o powierzchni [...] m2. W taki sposób teren ten określony jest w rejestrze gruntów. Bezsporne jest także, iż kontrolowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją terenem zabudowy (inwestycja polegająca na budowie budynku jednorodzinnego) objęto jedynie grunty rolne, a nie grunty leśne, co wynika wprost z treści decyzji Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 roku (znak: [...]), tj. jej pkt IV .7 oraz a jej części graficznej.
Wskazać zatem należy, iż co do zasady Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie wskazało, że obowiązujące przepisy nie wprowadzają obowiązku by teren inwestycji pokrywał się z granicami ewidencyjnymi działki, co oznacza iż inwestor w złożonym wniosku określając teren inwestycji mógł oznaczyć go jako część działki ewidencyjnej.
Zgodnie bowiem z art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy (w związku z art. 64 ust. 1 ustawy) wniosek o ustalenie warunków zabudowy powinien zawierać określenie granic terenu objętego wnioskiem, przedstawionych na kopii mapy zasadniczej lub, w przypadku jej braku, na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy, i obszaru, na który ta inwestycja będzie oddziaływać, w skali 1:500 lub 1:1000, a w stosunku do inwestycji liniowych również w skali 1:2000. Natomiast - w myśl art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy - przesłanką wydania decyzji o warunkach zabudowy jest to, że teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1. W przepisach tych jest więc mowa o "terenie", a nie o działce ewidencyjnej w rozumieniu prawa geodezyjnego i kartograficznego. Treść tych przepisów nie wyklucza zatem ustalenia warunków zabudowy dla terenu, który stanowi część działki ewidencyjnej. Wskazać również należy na treść art. 61 ust. 7 pkt 2 ustawy, z którego wynika, że minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w drodze rozporządzenia określi wymagania dotyczące m.in. ustalania wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu. Ustawodawca odróżnia więc pojęcia "teren" i "działka".
Podkreślenia wymaga, również iż jak słusznie wskazał skarżący- w myśl art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy - każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Jednym ze składników prawa własności nieruchomości jest prawo właściciela do jej zagospodarowania i zabudowy zgodnie z jego wolą (por. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz pod red. Z Niewiadomskiego, Warszawa 2015, s. 57- 58). Prawo to może być ograniczone postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz jego realizacja nie może naruszać chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich.
W świetle art. 52 ust. 2 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dopuszczalne jest więc wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, która nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, jeżeli teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji. Do decyzji o warunkach zabudowy zastosowanie mieć będzie art. 54 pkt 3 ustawy, który stanowi, iż w decyzji należy określić linie rozgraniczające teren inwestycji, wyznaczone na mapie w odpowiedniej skali. Zazwyczaj są to granice działki ewidencyjnej, ale za pomocą linii rozgraniczających inwestycję możliwe jest również wskazanie konkretnej części działki, na której może być ona realizowana. Jak wskazał NSA w wyroku z 24 maja 2018r. Sygn. akt II OSK 1634/16 "Nic nie stoi na przeszkodzie, aby określić warunki zabudowy dla wyodrębnionej liniami rozgraniczającymi części działki, bez przesądzania o konkretnym położeniu zabudowy".
Z taką sytuacją mamy do czynienie w rozpoznawanej sprawie, w kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji organ wyodrębnił wprost, przy pomocy linii rozgraniczających, obszar- część działki na którym dopuścił możliwość zabudowy, a co więcej jest to część działki ewidencyjnej, która nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.
Mając zatem na uwadze, że w niniejszej sprawie mamy do czynienie z postępowaniem prowadzonym nie w trybie zwyczajny, tylko nadzwyczajnym- nieważnościowym, w ocenie Sądu nie można w sposób nie budzący żadnych wątpliwości uznać, że decyzja Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] rażąco narusza art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodziła konieczność zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, bowiem część działki (wyodrębniony przez organ teren inwestycji) ogranicza się do gruntów niewymagających takiej zmiany. Nie można bowiem nie uwzględnić w sprawie, że zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi m.in. w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Przepis ten powiązany jest zaś ściśle z art. 140 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą". Prawo zabudowy nieruchomości jest jednym z podstawowych uprawnień właściciela, mieszczących się w prawie do korzystania z rzeczy (iusutendi), a pośrednio również w prawie do pobierania z niej pożytków (iusfruendi). Konstatacja o fundamentalnym znaczeniu prawa do zabudowy nieruchomości z punktu widzenia treści prawa własności ma znaczenie również w tym aspekcie, że własność nieruchomości jest prawem chronionym w Konstytucji RP, w tym w jej art. 21 ust. 1 oraz art. 64. Prawo do zabudowy nieruchomości zgodnie z wolą właściciela jest zasadą, od której wyjątki winny być interpretowane w sposób ścisły. Właściciel ma zatem prawo do korzystania, wedle własnego uznania, z całej lub tylko z części nieruchomości. Konsekwentnie należy uznać, że skoro z przywołanego na wstępie art. 52 ustawy nie wynika ograniczenie prawa własności poprzez wyłączenie możliwości zabudowy tylko części nieruchomości w sposób jednoznaczny, to w świetle art. 6 ust. 2 w sprawie nie można przyjąć, że skutki społeczne jakie wywołała ta decyzja , nie są możliwe do zaakceptowania.
Reasumując na gruncie rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu błędnie organ uznał, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] w oparciu o art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a
Tym samym działając na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit a oraz art. 135 p.p.s.a Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło