II SA/Gl 1476/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi H. Z. i A. Z. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie okna i drzwi w budynku mieszkalnym oddala skargę. H. i P. K. pismem z dnia [...] r. wystąpili do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z wnioskiem o ustalenie legalności wybudowania okien i drzwi w budynku mieszkalnym położonym w R. przy ul. [...]. W ramach prowadzonego postępowania organ przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości. W ich trakcie jej właściciel, A. Z. przedłożył pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...] r., w którego wynika, w ocenie organu, że budynek został wzniesiony legalnie. Dokonano również analizy dziennika budowy. W wyniku powyższych ustaleń, działając na podstawie art. 61a k.p.a. PINB w C. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Na skutek zażalenia wnioskodawców sprawę rozpatrywał Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, który zaskarżonym postanowieniem uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazał, że PINB w C. przeprowadzając oględziny wszczął już de facto postępowanie. Organ odwoławczy omówił w uzasadnieniu różnicę pomiędzy czynnościami kontrolnymi a oględzinami. Te pierwsze można prowadzić również poza toczącym się postępowaniem administracyjnym, np. przed jego wszczęciem a ich przeprowadzenie nie skutkuje wszczęciem postępowania, podczas gdy oględziny można zarządzić tylko w ramach już wszczętego postępowania, zaś ich przeprowadzenie, jeśli jest pierwszą czynnością w sprawie, oznacza faktyczne wszczęcie postępowania - jak w niniejszym przypadku. Stąd zastosowanie rozwiązania przewidzianego w art. 61a k.p.a. było niedopuszczalne. Skargę na to postanowienie złożyli H. Z. i A. Z. , właściciele nieruchomości położonej w R. przy ul. [...]. Wyrazili oni niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Domagając się uchylenia postanowienia i umorzenie postępowania. Podnieśli, że dom został wybudowany "w odległości od granicy 4,67 m". Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Na początku Sąd wskazuje, iż rozstrzygając skargę na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie będzie odnosił się do kwestii zasadności umorzenia/odmowy wszczęcia postępowania w sprawie legalności wybudowania okien i drzwi w budynku mieszkalnym położonym w R. przy ul. [...]. Przedmiotem rozstrzygnięcia organu II instancji jest bowiem podstawa prawna działania PINB w C. Inaczej mówiąc ustalenie, czy w sprawie powinno dojść do odmowy wszczęcia postępowania, czy też jego umorzenia (jeśli zostało wszczęte). Jak wynika z akt administracyjnych, po wpłynięciu pisma wnioskujących organ nadzoru budowlanego przeprowadził oględziny spornej nieruchomości. Zostały one poprzedzone zawiadomieniem stron (z dnia 1 sierpnia 2018 r.) wystosowanym na podstawie art. 79 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem "Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem". Należy więc uznać, iż w sprawie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, skoro ustalono jego strony oraz zawiadomiono o czynności organu. W konsekwencji organ pierwszej instancji jeśli uznał, że przedmiotowe postępowanie nie powinno się dalej toczyć (na przykład ze względu na bezprzedmiotowość) powinien je umorzyć. Zastosowanie w sprawie rozwiązania przewidzianego w art. 61a (odmowa wszczęcia postępowania) było spóźnione. Zatem zasadnie ŚWINB uchylił postanowienie PINB w C. , przy czym należy to wyraźnie podkreślić, uczynił to z przyczyn formalnych a nie materialnych. Zarzut skargi odnosi się do meritum sprawy, zatem w niniejszym postępowaniu przed Sądem nie mógł zostać uwzględniony. Podniesiona przez skarżących okoliczność (po ustaleniu przez organ, że jest zgodna ze stanem faktycznym) winna zostać uwzględniona przez PINB w C. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.