III SAB/Wr 4/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi Y. Z. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności, a bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa; II. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.000 (tysiąc tysiące) złotych; IV. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca (Y. Z.), wniosła skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody D. (dalej: Wojewoda, organ), w związku ze sprawą z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i prace, złożonego 10.10.2018 r. Działając na podstawie art. 50 § 1 w związku z art. 52 § 1 i 2, art. 54 § 1 i art. 3 § 2 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zarzuciła naruszenie: art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 10 § 1, art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 i 2 oraz art. 37 § 4 k.p.a.), poprzez prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy oraz poprzez niezałatwienie sprawy w terminach i w sposób określony w art. 35 i 36 k.p.a., a także przez nieprzekazanie ponaglenia organowi wyższego stopnia zgodnie z terminem, o którym mowa w art. 37 § 4 k.p.a. W związku z powyższym wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości, która ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 4.000 zł. Wnioskodawczyni wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Reprezentując skarżącą profesjonalny pełnomocnik uzasadnił wnioski i zaprezentował stanowisko procesowe w sprawie. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, opisując podejmowane w sprawie czynności oraz wskazując na typowe przyczyny opóźnienia procedowania w tego rodzaju sprawach. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 3.01.2020 r. rozdzielono skargi celem odrębnego rozpatrzenia skargi na bezczynność (sygn. akt III SAB/Wr 4/20) oraz skargi na przewlekłość (sygn. akt III SAB/Wr 5/20). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę okazała się uzasadniona. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 10.10.2018 r. do Wojewody wpłynął wniosek skarżącej w przedmiotowej sprawie. W dniu 18.03.2019 r. skarżąca uzupełniła powyższy wniosek - bez wezwania organu - o kolejne dokumenty. Pomimo złożenia ponaglenia w dniu 26.08.2019 r., organ nie podjął jakichkolwiek czynność w sprawie. Dopiero 30.12.2019 r. poinformował skarżącą o przewidywanym terminie zakończenia postępowania w sprawie na 31.01.2020 r. oraz zwrócił się od wskazanych organów i służb o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt skarżącej na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Opisane wyżej zachowanie organu narusza art. 35 § 3 k.p.a. Przedstawiona charakterystyka prowadzonego w sprawie postępowania (w właściwie jego braku) nie pozostawia wątpliwości co do tego, że organ naruszył zasady i terminy określone w art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 10 § 1, art. 12 § 1 i 2, art. 36 § 1 i 2 oraz art. 37 § 4 k.p.a. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, która miała charakter rażący (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I wyroku. Należy w tym kontekście wskazać, że jakkolwiek w orzecznictwie administracyjnym podkreśla się, że samo przekroczenie terminu do załatwienia sprawy nie stanowi dostatecznej przesłanki do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, to jednocześnie w wyrokach sądowych zwraca się uwagę, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy przekroczenie terminu załatwienia sprawy pozbawione jest racjonalnego uzasadnienia. W ocenie Sądu, z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności związane z dużą ilością wniosków składanych przez cudzoziemców oraz problemami kadrowymi nie stanowią okoliczności, które uwalniałyby organ od odpowiedzialności w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego przy poszanowaniu zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Należy w tym kontekście podnieść, że tego rodzaju argumenty Wojewoda D. powołuje w toku postępowań sądowych od kilku lat, a z urzędu Sądowi wiadomym jest, że sprawność postępowań prowadzonych w sprawach tego rodzaju nie ulega znaczącej poprawie. Dlatego też dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, Sąd wziął pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Jednocześnie akta sprawy nie dają żadnej podstawy do stwierdzenia, że do tak znaczącej zwłoki przyczyniła się skarżąca. Sytuacja, w której skarżąca czeka wiele miesięcy, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu w rozpoznawanej sprawie w sposób rażący podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie czternastu dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt II wyroku). Działając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1.000 zł (pkt III wyroku) uznając, że kwota ta w sposób dostateczny zrekompensuje dolegliwości związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku. Na wysokość przyznanej sumy pieniężnej wpłynął czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku, a także, utrwalona w Sądzie praktyka przyznawania wysokości sum pieniężnych w podobnych sprawach. Należy dodać, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 27.11.2019 r., sygn. akt II SAB/Go 188/19). Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13.11.2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 207/19). Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że o przyznaniu sumy pieniężnej Sąd może orzec z urzędu lub na wniosek strony. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).