II SA/Ke 278/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi G. N. na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 28 stycznia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 stycznia 2020 r. znak: [...] Wojewoda Świętokrzyski stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania wywiedzionego przez G. N. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia 24 grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ drugiej instancji podniósł, że dnia 17 stycznia 2020 r. G. N. wniósł odwołanie od decyzji Wójta Gminy R. znak: [...] z dnia 24 grudnia 2019 r. w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony, która została wysłana na adres do korespondencji - ul. W. [...] wraz z załączonym potwierdzeniem odbioru, zgodnie z dyspozycją art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako “k.p.a."). Decyzja ta zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru została odebrana w dniu 2 stycznia 2020 r. przez dorosłego domownika P. K. W takich okolicznościach Wojewoda Świętokrzyski stwierdził ww. doręczenie za dokonane w dniu 2 stycznia 2020 r. Od tej daty, zdaniem organu odwoławczego, biegł termin do złożenia odwołania od decyzji, który w niniejszej sprawie upłynął w dniu 16 stycznia 2020 r. Na podstawie art. 127 § 1 i 2 oraz art. 129 § 1 i 2 k.p.a. strona została prawidłowo pouczona o przysługującym jej prawie odwołania w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia na podstawie art. 134 k.p.a. nakazuje organowi odwoławczemu stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ drugiej instancji stwierdził nadto, że błędne określenie organu pierwszej instancji, iż odwołanie wniesione zostało w terminie, wobec przedstawionych dowodów (koperta wraz ze stemplem pocztowym), nie rodzi skutków prawnych i organ drugiej instancji nie rozstrzyga, czy mogło wynikać z błędnej interpretacji pracownika. Z akt sprawy wynika, że na wyraźny wniosek strony korespondencja Wójta Gminy R. w prowadzonym postępowaniu administracyjnym była wysyłana na adres ul. W. [...] i była odbierana w terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach G. N. powyższemu postanowieniu Wojewody Świętokrzyskiego zarzucił naruszenie art. 43 k.p.a. Skarżący podniósł, że Wojewoda Świętokrzyski bezzasadnie uznał, iż decyzja Wójta Gminy w R. została mu skutecznie doręczona, ponieważ wskazany przez stronę adres: ul. W. [...] dotyczył lokalu użytkowego, w którym wraz z P.K. prowadzi działalność gospodarczą w branży usługowo-handlowej na podstawie wpisów w CEIDG. Skarżący podniósł, że - jak wynika z art. 43 k.p.a. - w razie nieobecności adresata można dokonać doręczenia zastępczego do rąk dorosłego domownika. Jednak P. K. nie jest i nie był domownikiem, a tylko wspólnikiem w interesach. Nie mógł on zatem odebrać przesyłki zawierającej decyzję Wójta Gminy w R. Ponadto przesyłka ta nie zawierała decyzji związanej z prowadzoną przez skarżącego i wspólnika działalnością, lecz dotyczącą wyłącznie osoby skarżącego, bez związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W tej sytuacji przepis art. 43 k.p.a. nie miał zastosowania, a dokonane doręczenie było bezskuteczne. W konsekwencji nie upłynął termin do wniesienia przez stronę odwołania. G. N. wniósł w związku z powyższym o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 20 marca 2020 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i podniósł, rozszerzając argumentację skargi, że doręczenie pisma osobie fizycznej w jej miejscu pracy może być dokonane wyłącznie adresatowi w myśl art. 42 § 1 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje norma zawarta w przepisie art. 72 § 2 p.p.s.a., że jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism. Norma taka w postępowaniu administracyjnym została bowiem zawężona do przypadku, w którym doręczenia dokonuje się jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym (art. 45 k.p.a.). W niniejszej sprawie doręczenie powinno nastąpić do rąk G. N. jako osoby fizycznej, ponieważ sprawa nałożenia na niego obowiązku świadczeń osobistych na rzecz obrony nie jest sprawą dotyczącą jego działalności gospodarczej, ani tym bardziej spółki cywilnej, w której uczestniczy. W konsekwencji odbiór przesyłki adresowanej do skarżącego przez drugiego wspólnika, niebędącego domownikiem, był nieskuteczny. Przepisy o doręczeniach, jak wyjaśnił autor pisma, muszą być jako normy prawa publicznego stosowane ściśle, zwłaszcza niedopuszczalne jest ich stosowane na niekorzyść obywatela, gdyż taka interpretacja odbiega od zasady pierwszeństwa wykładni językowej takich przepisów znajdującej oparcie w zasadzie demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji, w szczególności zasadzie zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, z której wynika zasada określoności przepisów prawa, a także w zasadzie praworządności określonej w art. 7 Konstytucji. Organ administracji publicznej ponosi odpowiedzialność za czynności doręczyciela pocztowego, którym posługuje się przy dokonywaniu doręczeń, w tym za doręczenie przesyłki osobie nieupoważnionej do odbioru. Nie nastąpiło zatem uchybienie terminu wniesienia odwołania, zatem zaskarżone postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego nie było prawidłowe. Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej "p.p.s.a." sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co nastepuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga G. N. nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Norma z art. 134 k.p.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Z jej dyspozycji wynika, że wydanie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, bądź postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie zależy od uznania organu i organ jest zobligowany do wydania postanowienia w przypadku niedopuszczalności odwołania albo uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania mamy do czynienia w sytuacji, gdy taki środek zaskarżenia zostanie złożony po upływie terminu do jego wniesienia. Termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji (art. 129 § 2 k.p.a.) i jest to termin zawity, który nie podlega skróceniu, ani przedłużeniu. Uchybienie terminu, bez względu na przyczynę, jest zatem obiektywną okolicznością faktyczną i nie podlega ocenom. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy i z jaką datą została skarżącemu doręczona decyzja Wójta Gminy R. z dnia 24 grudnia 2019r. nr 8/2019 w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony. Wojewoda Świętokrzyski, wydając postanowienie w trybie art. 134 k.p.a., uznał bowiem, że ww. decyzję doręczono G. N. skutecznie w dniu 2 stycznia 2020 r. na adres: ul. W. [...]. Przesyłkę zawierającą decyzję znak: [...] w dniu 2 stycznia 2020r. odebrał pod ww. adresem P. K., co wynika z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych tj. potwierdzenia odbioru przesyłki. Należy zaznaczyć, że w toku postępowania administracyjnego toczonego w pierwszej instancji przez Wójta Gminy R. w sprawie przeznaczenia G. N. do wykonania świadczeń osobistych na rzecz Sił Zbrojnych RP, skarżący w dniu 7 października 2019 r. złożył w Urzędzie Gminy R. wniosek o kierowanie wszelkiej korespondencji w ww. sprawie na adres ul. W. [...]. Zgodnie więc z żądaniem strony organ pierwszej instancji decyzję z dnia 24 grudnia 2019 r. doręczył G. N. na adres wskazany osobiście na piśmie przez stronę. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego na ww. adres została skarżącemu doręczona przesyłka zawierająca zawiadomienie o zakończeniu przez organ pierwszej instancji zbierania materiału dowodowego. Przesyłkę tę również w dniu 26 listopada 2019 r. odebrał P. K. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W postępowaniu administracyjnym zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji dokonywały doręczenia przesyłek G. N. jako osobie fizycznej. Z treści skargi wynika, że skarżący pod ww. adresem do korespondencji prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, co jednak nie zmienia faktu, że przesyłkę doręczono w trybie art. 42 § 1 k.p.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać tak jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1-3 k.p.a., a w związku z doręczeniem w takim trybie zastosowanie znajdują także art. 43 i art. 44 § 1-4 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2364/15, lex nr 2333733, wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2663/17, lex nr 2494131). W świetle twierdzeń zawartych w skardze i załączonych do pisemnych stanowisk strony skarżącej wydruków z CEDiG wynika, że niewątpliwie pod adresem ul. W. [...] znajduje się zorganizowane przez skarżącego miejsce pracy, a jednocześnie jest to siedziba prowadzonego przez skarżącego przedsiębiorstwa. Doręczenie przesyłki do siedziby prowadzonego przez osobę fizyczną przedsiębiorstwa, które jest jednocześnie jej zorganizowanym miejscem pracy, powinno nastąpić, jeżeli nie do rąk adresata - właściciela tego przedsiębiorstwa, to do rąk osoby przez niego upoważnionej (por. ww. wyrok NSA sygn. II OSK 2364/15, czy wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., sygn. II GSK 594/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że niezależnie od tego, czy doręczenie następuje na podstawie art. 42 § 1 k.p.a. dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na adres siedziby prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, czy na podstawie art. 45 k.p.a. jednostce organizacyjnej, osoba odbierająca przesyłkę musi być w obu przypadkach upoważniona do takiego działania. Gdyby przyjąć bowiem, że w siedzibie firmy należącej do osoby fizycznej - jej miejscu pracy - doręczenia zgodnie z art. 42 k.p.a., mogą dokonywać się wyłącznie do rąk adresata, nie byłby rzadkim przypadkiem stan braku możliwości doręczenia pisma w ogóle. Jak wskazuje się nadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które podziela Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie, pojęcie osoby "upoważnionej do odbioru pism" jest pojęciem szerszym niż pojęcie "pełnomocnika" czy "reprezentacji". Przez osobę upoważnioną, o której mowa w art. 45 k.p.a. należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję, została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej. Podobnie rzecz się ma w przypadku dokonywania odbioru pism dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w miejscu siedziby prowadzonej firmy, które jest jednocześnie miejscem pracy przedsiębiorcy (zob. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2000 r., sygn. akt V SA 1953/99, ww. wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2364/15 i wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2663/17 i powołane tam wyroki NSA z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09; z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2364/15; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2014r., sygn. akt II OSK 587/14). Wobec powyższego doręczenie P. K. przesyłki zawierającej decyzję Wójta Gminy R. z dnia 24 grudnia 2019 r. [...] w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony należy uznać za skuteczne z dniem 2 stycznia 2020 r. To oznacza zaś, że odwołanie złożone przez G. N. w dniu 17 stycznia 2020 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają te zarzuty skargi, w których strona przekonuje, że P. K. nie jest domownikiem, któremu można było doręczyć przesyłkę w trybie art. 43 k.p.a., skoro doręczenia dokonano w miejscu pracy skarżącego. Adnotacja "Dorosły domownik" P. K. dokonana przy potwierdzaniu odbioru przesyłki w dniu 2 stycznia 2020 r. nie zmieniła bowiem trybu doręczenia ww. decyzji tj. doręczenia decyzji osobie fizycznej w miejscu pracy. Nieskuteczny także jest argument strony, że przesyłka zawierała decyzję wydaną w sprawie nałożenia na skarżącego obowiązku świadczeń osobistych na rzecz obrony stanowiła korespondencję prywatną, której nie mógł podjąć wspólnik. Po pierwsze, ani osoba doręczająca tę przesyłkę ani też osoba ją odbierająca nie mogły obiektywnie posiadać wiedzy co do zawartości przesyłki, a nadawcą był urząd gminy, co też nie mogło jednoznacznie stanowić o wyłączeniu możliwości odbioru takiej korespondencji. Po drugie, G. N. osobiście wskazał ww. adres do doręczeń dokonywanych w toczącym się postępowaniu w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony. Po trzecie, P. K. odbierał wcześniej przesyłki kierowane do skarżącego nadawane z Urzędu Gminy w R. we wskazanym wyżej postępowaniu i to doręczenie nie było przez stronę kwestionowane. Gdyby wolą skarżącego było ograniczenie zakresu odbieranej przez P.K. korespondencji, to takiego uzgodnienia, zastrzeżenia powinien on dokonać już po dniu 26 listopada 2019 r., kiedy P. K. odebrał przesyłkę adresowaną do G.N. w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Równocześnie z oświadczenia złożonego wraz ze skargą z dnia 4 lutego 2020 r. podpisanego przez P. K. wynika, że jest on osobą upoważnioną przez G. N. do odbioru przesyłek dotyczących tej działalności z racji wspólnej działalności gospodarczej prowadzonej pod ww. adresem, co w świetle przedstawionych rozważań Sądu wskazuje, że doręczenie przesyłki w dniu 2 stycznia 2020 r. do jego rąk było skuteczne. Twierdzeniu strony o naruszeniu na skutek wydania zaskarżonego postanowienia zasad konstytucyjnych wyrażonych w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP należy przeciwstawić ocenę Sądu, że organ drugiej instancji w tej sprawie działał w oparciu i zgodnie z przepisami prawa, w każdym razie nie uchybił tym przepisom w stopniu skutkującym wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Naruszenia prawa nie sposób dostrzegać tylko z tej przyczyny, że subiektywnie w odczuciu strony wynik sprawy jest dla niej krzywdzący. Z przywołanych norm konstytucyjnych nie wynika obowiązek dokonywania wykładni przepisów prawa przez organ administracji publicznej tak, aby jej wynik był korzystny dla strony postępowania. Z tych powodów Sąd, nie stwierdzając podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia skargi, na zasadzie art.151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.