I OW 102/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Komendanta Powiatowego Policji w [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Komendantem Powiatowym Policji w [...] a Starostą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdu nieodebranego przez uprawnioną osobę oraz prowadzenia postępowania określonego w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym postanawia 1) odrzucić wniosek; 2) zwrócić Komendantowi Powiatowemu Policji w [...] ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku. Komendant Powiatowy Policji w [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdu nieodebranego przez uprawnioną osobę oraz prowadzenia postępowania określonego w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm., dalej w skrócie "P.r.d.") w zw. z art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018). W uzasadnieniu wniosku podał, że w związku z nowelizacją art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym, dokonaną ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym i innych ustaw, która, dodając w art. 130a – ust. 5f, wprowadziła usuwanie pojazdów z dróg i prowadzenie dla nich parkingów strzeżonych jako nowe zadanie własne powiatów realizowane przez starostę, przekazał Staroście [...] w celu dalszego prowadzenia akta postępowania dotyczącego usunięcia z drogi samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...] (umieszczonego na parkingu strzeżonym na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] KPP [...] w dniu 23 lipca 2008 r.) i czynności zmierzających do orzeczenia jego przepadku. Podstawą przekazania był art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej, nakazujący przekazanie niezakończonych spraw właściwemu staroście. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt. [...] oddalił wniosek Starosty [...] z dnia 12 października 2011 r. o orzeczenie przepadku w/w pojazdu, uzasadniając to faktem nieprzedstawienia potwierdzenia otrzymania przez właściciela pojazdu – obywatela [...] W.J. – powiadomienia o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania. Starosta [...] przy piśmie z dnia 4 czerwca 2014 r. zwrócił akta sprawy do Komendy Powiatowej Policji w [...], uzasadniając to jedynie faktem prawomocności negatywnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...]. Stanowisko to podtrzymał w piśmie z dnia 8 października 2015 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] pismem z dnia 26 października 2015 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] o wyznaczenie przedstawiciela dla wyżej wymienionego nieznanego z miejsca pobytu, lecz postanowieniem tego Sądu z dnia 26 marca 2018 r. sygn. akt [...] postępowanie to zostało umorzone. Starosta [...] pismem z dnia 8 grudnia 2018 r. odmówił uznania się za organ właściwy do prowadzenia postępowania. Stwierdził, że przepis art. 12 w/w ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. nowelizującej ustawę Prawo o ruchu drogowym nie wyłącza obowiązków Policji i dotyczy jedynie niezakończonych postępowań prowadzonych przez Naczelników Urzędów Skarbowych. W ocenie Komendanta Powiatowego Policji w [...], pogląd Starosty [...]ego jest błędny, albowiem ustawodawca, dodając do art. 130a ust. 5f P.r.d. – nowe zadanie własne samorządu powiatowego, powierzył temu organowi całość postępowania związanego z przejęciem i przechowywaniem pojazdów. Z tego powodu wskazanie w tej sprawie Starosty [...]ego, jako organu właściwego do prowadzenia postępowania, jest uzasadnione. Starosta [...] w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego odrzucenie, ewentualnie o wskazanie Komendanta Powiatowego Policji w [...] jako organu właściwego do doręczenia W.J., jako właścicielowi pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], powiadomienia o usunięciu pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania. W uzasadnieniu odpowiedzi wyjaśnił istotę sporu kompetencyjnego. Wskazał, że może mieć on miejsce tylko wtedy, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej (najczęściej w drodze decyzji administracyjnej). Oznacza to, że nie może być uznana za spór kompetencyjny sytuacja, w której nie istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej. Zauważył, że przedmiotowy spór kompetencyjny zdaniem wnioskodawcy – Komendanta Powiatowego Policji w [...] ma dotyczyć "załatwienia sprawy w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdu nieodebranego przez uprawnioną osobę oraz prowadzenia postępowania określonego w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym". Podał, że obecnie przepadek pojazdu usuniętego z drogi z przyczyn określonych w art. 130a P.r.d. po pierwsze, jest orzekany przez sąd powszechny, a po drugie, jest orzekany nie na rzecz Skarbu Państwa, lecz na rzecz powiatu. Stosowny wniosek w tej sprawie składa do sądu powszechnego właściwy starosta. Tego rodzaju sprawa nie jest sprawą administracyjną, lecz cywilną i z tej przyczyny przedmiotowy wniosek powinien zostać odrzucony. Ponadto Starosta [...] stwierdził, że nie kwestionuje swojej właściwości w przedmiocie wystąpienia z wnioskiem do sądu powszechnego o stwierdzenie przejęcia przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu [...]ego. W dniu 24 października 2011 r. w niniejszej sprawie wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Powiatu. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt. [...] oddalił wniosek, albowiem Starosta [...] nie wykazał faktu dysponowania dokumentem potwierdzającym otrzymanie przez właściciela pojazdu – W.J. powiadomienia o usunięciu pojazdu z drogi i pouczeniu go o skutkach jego nieodebrania. Starosta [...] wyjaśnił, że podejmowane przed wszczęciem postępowania sądowego oraz w jego trakcie próby doręczenia w/w powiadomienia W.J. za pośrednictwem Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...] okazały się bezskuteczne. Zgodnie z art. 523 Kodeksu postępowania cywilnego, prawomocne postępowanie oddalające wniosek sąd może zmienić jedynie w razie zmiany okoliczności sprawy. Aby doszło do zmiany okoliczności sprawy, właściciel pojazdu powinien być zatem prawidłowo powiadomiony. Następnie Starosta [...], powołując treść § 2 ust. 1 i 2 oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2285) wskazał, że organem właściwym do doręczenia powiadomienia jest Komendant Powiatowy Policji w [...], jako podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia przedmiotowego pojazdu. Z akt sprawy nie wynika, aby zaistniały nowe dowody lub okoliczności umożliwiające Staroście [...]emu ponowne wystąpienie z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. i art. 22 § 2 K.p.a., należy rozumieć sytuację, w której organ jednostki samorządu terytorialnego oraz organ administracji rządowej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu sprowadza się do wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy. Nie każdy jednak spór kompetencyjny, jaki zaistniał między w/w organami, może być rozstrzygnięty w trybie określonym w powołanym art. 22 § 2 K.p.a. Przepis ten ma zastosowanie w ścisłym powiązaniu z art. 1 pkt 1 K.p.a., określającym zakres przedmiotowy obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczący postępowania przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 22 § 2 K.p.a., może zatem powstać wyłącznie na gruncie indywidualnej sprawy administracyjnej o stanie faktycznym przedstawionym w piśmie skierowanym do organu, która podlega władczemu rozstrzygnięciu organów administracji publicznej, w szczególności w drodze decyzji administracyjnej. Spór taki zachodzi w przypadku, gdy istnieje materialnoprawna podstawa do wydania decyzji przez organy administracji rządowej lub samorządowej. Ma on na celu doprowadzenie do wskazania organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu jurysdykcyjnym (art. 1 pkt 1 i art. 22 § 2 K.p.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie, w związku z którym Komendant Powiatowy Policji w [...] wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego – przedstawionych powyżej elementów nie zawiera. We wniosku skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego określił on, że wnosi o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Komendantem Powiatowym Policji w [...] a Starostą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do prowadzenia postępowania na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 130a ust. 10 tej ustawy w brzmieniu określonym powołaną nowelizacją, starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Ustalenie podmiotu legitymowanego do złożenia wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu nie jest sporem kompetencyjnym, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. i art. 22 § 2 K.p.a. Nie stanowi ono rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie władczego działania na drodze administracyjnej przez organy administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt I OW 213/12). W związku z powyższym stwierdzić należy, że skoro spór kompetencyjny będący przedmiotem niniejszej sprawy nie jest sporem, o którym mowa w art. 22 § 2 K.p.a. i nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 P.p.s.a., to wniosek Komendanta Powiatowego Policji w [...], jako niedopuszczalny, podlega odrzuceniu. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).