IV SA/Po 1091/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego oddala skargę. Prezydent Miasta [...], decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2018r. ustalił, że w okresie od [...] lipca 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. J. N. (zwana dalej "skarżącą") pobrała nienależnie świadczenie rodzicielskie w łącznej kwocie [...]zł. na syna A. N. przyznane decyzją ostateczną Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] września 2017 r. w kwocie po [...] zł. miesięcznie i uznał to świadczenie jako nienależnie pobrane. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 27 ust.5 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Skarżąca decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie od [...].01.2016 r. do [...].02.2028 r. na rzecz córki W. P.. Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] września 2017 r., a decyzją z dnia [...] października 2018 r. odmówiono przyznania świadczenia rodzicielskiego w związku z wychowywaniem A. N.. W związku z tym od [...].07.2017 r. do [...].12.2017 r. skarżąca nie była uprawniona do otrzymywania świadczenia rodzicielskiego na rzecz syna. Skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu I instancji wnosząc od niej odwołanie, w którym wskazała, że nie będzie odpowiadała za błędnie wydaną decyzję, niczego nie ukrywała i nie zataiła, a organ miał wszystkie dokumenty związane z córką W. P.. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium najpierw przedstawiło przebieg zdarzeń poprzedzających wydanie przez organ I instancji zakwestionowanej powyższym odwołaniem decyzji. Nadto organ przytoczył treść art.30 ust.2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który znalazł zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Organ podniósł, że prowadząc postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia, jest zobowiązany do ustalenia tylko tych okoliczności faktycznych, które mają bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie końcowe sprawy. Dla zaistnienia podstawy prawnej przewidzianej w art.30 ust.2 pkt 4 ustawy, decydujące znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy w sprawie wydano rozstrzygnięcie stwierdzające w oparciu o art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważność decyzji przyznającej świadczenie. Ustawodawca nie przewidział żadnych dodatkowych przesłanek, w tym nie uzależnił zastosowania przepisu od braku winy po stronie osoby zobowiązanej. Tak więc bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje kwestia ewentualnego przyczynienia się strony do sytuacji nieważności decyzji przyznającej świadczenie. Skargę na powyższą decyzję wniosła J. N. podnosząc w niej zarzuty tożsame co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 914 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzicielskiego. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi powyżej kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ponieważ w świetle wniesionej skargi stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny, a kwestionowana jest jego ocena, to Sąd po szczegółowym zbadaniu akt administracyjnych poczynione ustalenia dotyczące stanu faktycznego poczytuje jako własne. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2017.1952). W myśl art. 30 ust. 1 u.ś.r. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z ust. 2 pkt 4 powyższego przepisu, Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W przedmiotowej sprawie Skarżąca decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. otrzymała świadczenie pielęgnacyjne na córkę w wys.[...] zł miesięcznie na okres do [...].02.2023 r. Z kolei decyzją z dnia [...] września 2017 r. przyznano Skarżącej świadczenie rodzicielskie na syna A.. W myśl art. 27 ust. 5 u.ś.r. W przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zatem Samorządowe Kolegium odwoławcze prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2017 r. przyznającej świadczenie rodzicielskie na syna A.. W konsekwencji stosownie do art. 30 ust 2 pkt 4 u.ś.r. organ zobowiązany był orzec o nienależnie pobranym świadczeniu. Przepis artykułu 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r., przewiduje oczywisty skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim opisanych ma niejako charakter związany. Oznacza to, że każde świadczenie wypłacone w warunkach opisanych w cytowanym przepisie należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie. Dla zaistnienia podstawy prawnej przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy, decydujące znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy w sprawie wydano rozstrzygnięcie stwierdzające, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważność decyzji przyznającej świadczenie, albo decyzję, którą po wznowieniu postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 k.p.a., uchylono dotychczasową decyzję o przyznaniu świadczenia i orzeczono o odmowie jego udzielenia. Od organu nie wymaga się wykazania winy strony, co oznacza, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane dochodzi w każdym przypadku, o którym mowa powyżej, także wówczas, jeżeli strona nie zawiniła w uzyskaniu świadczenia, które jej w istocie nie przysługiwało. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie można skutecznie zarzucić organom administracji obu instancji naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty podniesione w skardze nie mogą być uznane za zasadne. Organy orzekające w sprawie ustaliły wszystkie istotne okoliczności i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji. Ponadto w zaskarżonej decyzji Kolegium w sposób prawidłowy odniosło się do zarzutów odwołania, przy czym zarzuty skargi są co do zasady z nimi zbieżne. Sąd również z urzędu nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.