II SA/Gd 750/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2020 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Regionalnego Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Regionalny Oddział A. (dalej jako "Towarzystwo") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt [..], którą uchylono decyzję Wójta Gminy z dnia 29 kwietnia 2019 r., nr [..], i umorzono postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 14 stycznia 2019 r. Towarzystwo wskazało, że złożyło wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego działek nr [..]-[..], obr. [..], w związku z czym wnosi o jego niezwłoczne rozpoznanie. W piśmie wyjaśniono, że wniosek złożony przez użytkownika wieczystego tych nieruchomości został ponowiony w dniu 1 lutego 2002 r., lecz żądanie nie zostało rozpatrzone. Pismem z dnia 28 marca 2019 r. strona wyjaśniła ponadto, że już pismem z dnia 25 marca 1992 roku [..] zwróciło się do Zarządu Gminy z wnioskiem o oddanie w użytkowanie wieczyste przedmiotowych działek, a potwierdzeniem tego był wniosek złożony w dniu 1 lutego 2002 roku. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2019 r. Wójt Gminy odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do określonych we wniosku nieruchomości wyjaśniając, że nie posiada ani w archiwach, ani w aktach dokumentu przedstawionego przez wnioskodawcę. Brak jest również odniesień do tego dokumentu w posiadanej korespondencji, jak również rejestru, który mógłby potwierdzić powyższe. W ocenie organu administracyjnego wniosek, na który powołuje się wnioskodawca albo nie został nigdy złożony albo jeśli został złożony, wnioskodawca musiał otrzymać odpowiedź, bowiem upłynęło 27 lat od daty jego złożenia. Na skutek rozpoznania odwołania Kolegium decyzją z dnia 16 lipca 2019 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie prowadzone przed tym organem. W uzasadnieniu stwierdzono, że wniosek odwołującego z dnia 14 stycznia 2019 r. dotyczył w istocie stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego działek położonych G., znajdujących się w użytkowaniu odwołującego, a nie wydania rozstrzygnięcia w toczącej się od 27 lat sprawie administracyjnej w tym zakresie. W okolicznościach sprawy brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że wniosek z dnia 25 marca 1992 r. faktycznie został złożony. Na przedstawionej przez odwołującego kserokopii tego wniosku, brak jest jakiegokolwiek dowodu jego złożenia w organie administracyjnym (np. pieczęci potwierdzającej wpływ korespondencji do organu administracyjnego), brak jest również dowodu nadania tego pisma w placówce operatora pocztowego. Ponadto, za brakiem wniesienia żądania w zakresie stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przemawia także okoliczność, iż odwołujący jedynie raz, jak twierdzi - w ciągu 27 lat od jego wniesienia - zainteresował się biegiem tej sprawy, poprzez "ponowienie" owego wniosku w 2002 r. (także jednak na tę okoliczność brak jest jakiegokolwiek dowodu). Rozpoznając zaś sprawę stwierdzenia nabycia użytkowania Kolegium wskazało, że wnioskodawca do dnia dzisiejszego jest użytkownikiem przedmiotowych nieruchomości, zaś zgodnie z art. 204 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.), dalej jako u.g.n., roszczenia osób prawnych, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były użytkownikami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków, innych urządzeń i lokali wygasły, jeżeli wnioski w tej sprawie nie zostały złożone do dnia 31 grudnia 1996 r. Tym samym, wobec wygaśnięcia ww. roszczeń przed 23 laty, oczywistym jest istnienie przeszkody w postaci braku podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania odwołującego. W konsekwencji organ pierwszej instancji winien wydać postanowienie w oparciu o treść art. 61a k.p.a., a nie decyzję merytoryczną, odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. Okoliczność ta skutkuje zaś koniecznością uchylenia kontrolowanej decyzji i umorzeniem postępowania w sprawie. W skardze do sądu Towarzystwo domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzuciło organowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7- art.11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 , art. 107 § 3 oraz art. 139 k.p.a., poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie, także naruszenie przepisu art. 204 ust. 1 oraz ust. 5 u.g.n. poprzez uznanie, iż stronie nie przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania z powodu jego wygaśnięcia wobec niezłożenia wniosku w zakreślonym przepisami terminie. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przy jednoczesnym odmówieniu wiarygodności twierdzeniem strony, że wniosek w sprawie ustanowienia użytkowania został złożony w terminie i braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Podjęcie tych działań miało natomiast istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy wobec wątpliwości, co do faktycznego uprzedniego złożenia przez stronę wniosku. W szczególności zawiadomienie skarżącego w trybie art. 10 k.p.a. pozwoliłoby mu uzyskać informację, jakie dokładnie zbory czy archiwa zbadał organ by ustalić, że nie posiada wniosku złożonego w roku 2002 r. i złożyć wyjaśnienia w tym zakresie, m.in. o tym, że prowadzone były oficjalne rozmowy z władzami Gminy w sprawie wniosku o nabycie użytkowania wieczystego. Tymczasem skarżące Towarzystwo nie zostało poinformowane, że w aktach i archiwach brak jest wnioski strony z dnia 25 marca 1992 r. W konsekwencji tego błędnie uznano, że wniosek nie został złożony w przewidzianym prawem terminie. Ponadto, organ odwoławczy wobec uznania, że wniosek w sprawie został złożony po terminie, to winien wydać decyzję merytoryczną o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania, a nie umarzać postępowanie. Takie działanie organu, zdaniem skarżącego, stanowi niedopuszczalne orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019, poz. 2325), zwaną dalej: "p.p.s.a."), sąd stwierdza, że w działaniu organu nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak w procesie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja SKO uchylająca decyzję pierwszoinstancyjną organu i umarzająca postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [..]-[.] w obr. G., gm. S. Badaniu Sądu będzie zatem podlegało to, czy w sprawie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania, która dawałaby organowi odwoławczemu podstawę do jego umorzenia. Skuteczne bowiem podważenie podstaw umorzenia stanowiłoby o wadliwości wydanej decyzji. W pierwszym rzędzie Sąd odniesie się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, które zdaniem skarżącego Towarzystwa miały miejsce w niniejszej sprawie. Dopiero bowiem prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego oraz ustalenie stanu faktycznego przez organ daje podstawy do stwierdzenia, czy właściwie zastosowane są normy prawa materialnego. Powyższe zastrzeżenie na tle niniejszej sprawy jest jednak o tyle trudne do zrealizowania, że w istocie sformułowane przez stronę zarzuty prawa procesowego przeplatają się i nawiązują wprost do treści przepisów prawa materialnego. Niemniej jednak Sąd przyjmie powyższą kolejność rozpoznawania zarzutów, także z uwagi na taką sekwencję ich sformułowania przez stronę w skardze. Strona zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 9, 10, 11, 7, 75 § 1, 80, 107 § 3 oraz 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji orzekającej o uchyleniu decyzji organu I w całości i umorzeniu postępowania w całości, zakończonego wydaniem decyzji odmownej w I instancji, pomimo tego, że nie został zebrany cały materiał dowodowy, odmówiono wiarygodności twierdzeniom skarżącego, niedostatecznie wyjaśniono podstawy i przesłanki rozstrzygnięcia organu odwoławczego, niezapewniono skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie oraz orzeczenie organu odwoławczego zostało wydane na niekorzyść strony odwołującej. Zdaniem Sądu zarzuty te są niezasadne. Sięgając w tym miejscu do przepisu prawa materialnego, znajdującego zastosowanie w sprawie, a zatem art. 204 ust. 1 oraz ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ulega wątpliwości, że postępowanie w tej sprawie mogłoby się toczyć tylko jeśli skarżące Towarzystwo złożyłoby wniosek oparty na tym przepisie, z którego wynikałoby, że domaga się ustanowienia użytkowania wieczystego na użytkowanych działkach. Bowiem przepis art. 204 ust. 1 stanowi, że spółdzielni, związkowi spółdzielczemu oraz innym osobom prawnym, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były użytkownikami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków, innych urządzeń i lokali. Przepis ust. 5 ustanawia ramy czasowe, do kiedy skutecznie takie roszczenie można było złożyć, mianowicie stanowi, że roszczenia, o których mowa w ust. 1, wygasły, jeżeli wnioski w tej sprawie nie zostały złożone do dnia 31 grudnia 1996 r. I z akt sprawy wynika bezspornie dla Sądu, że skarżące towarzystwo takiego wniosku nie złożyło do dnia 31 grudnia 1996 r. Przeprowadzając kwerendę posiadanych akt organ I instancji nie natrafił na ślad takiego wniosku, także skarżące Towarzystwo nie przedstawiło żadnego dokumentu ani innego dowodu mogącego prowadzić do jakichkolwiek wątpliwości co do rzetelności ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Twierdzenia skarżącego pozostały gołosłowne w toku całego toku postępowania. Zasadne jest przyjęcie, że Regionalny Oddział A. nigdy nie wystąpił z wnioskiem o ustanowienie użytkowania wieczystego na użytkowanych gruntach. Brak jest dokumentu dowodzącego prawdziwości twierdzenia skarżącego o złożeniu takiego wniosku 25 marca 1992 r. [..]. Skoro skarżące wywodzi skutki ze złożenia wniosku podając datę jego złożenia i L.dz. to znaczy, że dysponuje takim dokumentem dowodzącym o faktycznym złożeniu wniosku, tymczasem nie okazało go w toku postępowania. Zasadnie zatem orzekające organy przyjęły, że nie istnieje dowód potwierdzający twierdzenia strony skarżącej. Brak zatem podstaw do prowadzenia postępowania i wydawania orzeczenia co do istoty, bowiem do tego konieczny jest wniosek strony zainteresowanej, brak jest podstaw w świetle brzmienia ust. 5 art. 204 u.g.n. do orzekania z urzędu. Zasadnie zatem Kolegium orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do działek pozostających w użytkowaniu skarżącego w obrębie G. Także słusznie przyjęło, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w kierunku rozstrzygania o nabyciu przez skarżące Towarzystwo prawa użytkowania wieczystego w sytuacji braku wniosku w tym zakresie i zasadnie umorzył organ odwoławczy postępowanie w tym zakresie. Stan sprawy jest dla sądu bezsporny i jednoznaczny, zarzuty podniesione w skardze nie zdołały tego zakwestionować. Zarzuty naruszenia prawa procesowego sprowadzają się w istocie w całości do kwestionowania przyjęcia, że wniosek nie został nigdy złożony, co w sytuacji podzielenia przez sąd tego ustalenie prowadzić musi do uznania ich za chybione. Bezpodstawnie twierdzi skarżące o naruszeniu przez organ art. 139 k.p.a., gdyż uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania nie może być w rozpatrywanej sytuacji uznane za orzeczenie na niekorzyść strony skoro decyzja organu I instancji była decyzją odmowną. W istocie sytuacja procesowa skarżącego nie uległa zmianie. Organ I instancji uznał o braku podstaw do przyznania nabycia prawa użytkowania wieczystego, natomiast organ odwoławczy przyjął, że brak jest podstaw do procedowania z uwagi na brak wniosku z tym zakresie. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. polegającym na pozbawieniu strony czynnego udziału na etapie postępowania odwoławczego i uniemożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że organ odwoławczy nie naruszył ww. przepisu, gdyż nie prowadził żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego. Natomiast wydana decyzja jest spójna i logiczna w swojej treści, wynikają z niej jednoznacznie motywy podjętego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym należało uznać, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest zgodna z prawem, a zarzuty skargi – niezasadne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.