II SA/Gl 271/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Protokolant specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2020 r. sprawy ze skargi K.K. na czynność Prezydenta Miasta K. w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną czynność wpisu daty ważności uprawnienia kat. B1 oraz B w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy; 2) w pozostałym zakresie skargę oddala; 3) zasądza od Prezydenta Miasta K. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 8 maja 2018 r. K. K. (dalej zwany "stroną" lub "skarżącym") zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o wydanie prawa jazdy kat. A. Do tego wniosku załączył orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 25 kwietnia 2018 r., stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, w którym wskazano datę kolejnego badania – 25 kwietnia 2033 r. Natomiast wnioskiem z dnia 23 grudnia 2019 r. skarżący zwrócił się do tego organu z wnioskiem o wydanie wtórnika prawa jazdy kategorii B z powodu utraty wcześniej wydanego prawa jazdy tej kategorii. Prezydent Miasta K. w dniu 10 stycznia 2020 r. działając na podstawie art. 18 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami wydał stronie wtórnik prawa jazdy z uprawnieniami kat. AM, B1 i B, w którym w rubryce 11 (data ważności uprawnienia), odnośnie wszystkich tych kategorii wpisał datę ważności 25 kwietnia 2033 r. Pismem z dnia 5 lutego 2020 r. strona wniosła skargę na wskazaną powyżej czynność Prezydenta, polegającą na wydaniu wtórnika prawa jazdy, w którego treści wskazano datę końcową ważności prawa jazdy kategorii AM, B1 oraz B – 25 kwietnia 2033 r., podczas gdy skarżący posiada bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami tych kategorii. Skarżący domaga się stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności i uznania bezterminowych uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B oraz wnosi o wymianę prawa jazdy na koszt organu administracji. Zarzuca uchybienie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. z uwagi na brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, oraz stwierdzenie, że uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B są ograniczone w czasie. Ponadto zarzuca uchybienie art. 18 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz w związku z § 29 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami poprzez jego niezastosowanie i dokonanie wadliwej czynności materialnotechnicznej, a także rażące naruszenie prawa tj. naruszenie art. 6 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że skarżący w dniu 23 grudnia 2019 r. złożył wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy wraz z załącznikami. Wcześniej, decyzją z dnia [...] r. skarżący uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B, ważne do dnia 10 listopada 2008 r., a w dniu 28 października 2009 r. na wniosek skarżącego wydano mu wtórnik prawa jazdy kat. B, ważny bezterminowo. Dalej organ wskazał, że w dniu 23 grudnia 2019 r. strona, ubiegając się o rozszerzenie uprawnień do kierowania pojazdami, złożyła wniosek o wydanie prawa jazdy kat. A. Do wniosku dołączyła orzeczenie lekarskie z dnia 25 kwietnia 2018 r., nr [...], wydane przez uprawnionego lekarza, stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kat AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T oraz wskazujące termin następnego badania do 25 kwietnia 2033 r. Organ zaakcentował, że skarżący zgodził się z treścią ww. orzeczenia, gdyż nie złożył wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. Zatem orzeczenie to jest ostateczne i pozostaje w obrocie prawnym, a tym samym wiąże organ administracji publicznej w zakresie postępowania w sprawie wydania wtórnika prawa jazdy. Organ przywołał także rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. 2016 r poz. 231 z późn. zm.). Wskazał, że zgodnie z § 10 ust 1 pkt 2 lit. c tego rozporządzenia w celu wydania prawa jazdy należy przeprowadzić weryfikację złożonych dokumentów w zakresie zgodności danych z ujętymi w aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie m.in. orzeczeń lekarskich o istnieniu lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli osoba posiada wcześniej nadane uprawnienia. Natomiast zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 10 tego rozporządzenia wniosek oraz prawo jazdy wypełnia się w zakresie daty ważności uprawnienia - najwcześniejszą z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badan lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Jednocześnie stosownie do treści § 10 ust. 3 pkt 4 w związku z § 29 ust. 2 tego rozporządzenia data ważności prawa jazdy nie może być dłuższa niż 15 lat. Ponadto organ wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 6 pkt 1 lit. e ww. rozporządzenia, prawo jazdy w przypadkach, o których mowa w § 9, wydaje się odpowiednio w zakresie kategorii objętych pozytywnym wynikiem egzaminu państwowego oraz dodatkowo, wydając prawo jazdy w zakresie kategorii B, nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. AM i B1. Organ wyjaśnił także, że data ważności została określona na podstawie ostatniego orzeczenia lekarskiego z dnia 25 kwietnia 2018 r. nr 31/2018. Organ przywołał także treść Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. 2019 r. poz. 1659) akcentując, że zgodnie z załącznikiem nr 7 do tego rozporządzenia określone były 3 odrębne zakresy badań, w tym zakres obejmujący A1, A2, A określono odrębnie od zakresu AM, B, B1, B+E,T Jednak zostało to zmienione 31 grudnia 2015 r. i kategorie AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T zostały przypisane do jednego bloku. Organ zauważył także, że w kwestii wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieją rozbieżności. Według organu skarżący został zbadany w całym zakresie, a nie na konkretną kategorię, a lekarz wyznaczył termin następnego badania na dzień 5 kwietnia 2033 r. Zatem nieuwzględnienie tego zapisu byłoby sprzeczne z art. 13 ust. 4 i 5, art. 79 ust. 3 ustawy z dnia stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. W dodatkowym piśmie skarżący odniósł się krytycznie do powyższego stanowiska i przedstawił argumenty, będące polemiką z tezami organu, zawartymi w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnieniem, choć nie dotyczy to wszystkich żądań zgłoszonych w skardze. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem skargi jest czynność Prezydenta Miasta dotycząca wydania skarżącemu wtórnika prawa jazdy kategorii AM, B, B1. W kontrolowanej sprawie, bezspornym, że skarżący w dniu 23 grudnia 2019 r. złożył wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy. Natomiast złożenie wniosku w zakresie nowej kategorii A nastąpiło wcześniej tj. w dniu 8 maja 2018 r., a nie jak błędnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę – w dniu 23 grudnia 2019 r., przy czym wniosek ten według stanu z dnia odpowiedzi na skargę, nie doprowadził do wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii A, przy czym w przekazanych aktach sprawy brak jest informacji, czy po wygenerowaniu "profilu kandydata" w zakresie kategorii A skarżący uzyskał pozytywny wynik egzaminu. W odniesieniu do wniosku o wydanie wtórnika stwierdzić należy, że został on złożony poprzez wypełnienie i podpisanie przez skarżącego druku wniosku Zgodnie z zawartym w tym druku pouczeniem skarżący wypełnił część E wniosku, wpisując, że ubiega się o wydanie wtórnika z powodu utraty dokumentu. Ponadto wypełnił część F i G wniosku. Odnotować przy tym należy, że skarżący wypełnił także część C wniosku zaznaczając, że ubiega się o prawo jazdy kategorii B, przy czym z racji tego, że skarżący już takie uprawnienie posiadał przyjąć należy, że w tej części wniosek wypełniony został niezgodnie z zawartym w nim pouczeniem. Jednak fakt ten w realiach rozpoznawanej sprawy pozbawiony jest doniosłości prawnej. Natomiast organ, wypełniając przed wydaniem wtórnika powyższy druk, w jego części H dokonał skreślenia słów "Decyzja z dn. .... o wydaniu uprawnienia do kierowania pojazdami" wpisując w to miejsce: "art. 18" ustawy o kierujących pojazdami, poniżej zaś w odniesieniu do kategorii prawa jazdy AM, B1 i B wpisał datę ważności uprawnień - 25 kwietnia 2033 r. Data ta została następnie wpisana do wydanego skarżącemu dokumentu prawa jazdy w kolumnie jedenastej prawa jazdy, przy każdej ze wskazanych powyżej kategorii. Istota sporu sprowadza się właśnie do wpisów w kolumnie jedenastej dokumentu prawa jazdy. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie: t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 341 z późn. zm.) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 2 tej ustawy na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej: 1) wtórnik dokumentu pod warunkiem: a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, albo b) zwrotu zniszczonego dokumentu; 2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Osoba, która po uzyskaniu wtórnika odzyskała utracony dokument prawa jazdy, jest obowiązana zwrócić ten dokument staroście (art. 18 ust. 6 ustawy). W świetle przytoczonych przepisów, wtórnik prawa jazdy wydawany jest tylko w dwóch sytuacjach. Pierwsza to utrata dotychczasowego dokumentu; druga – zniszczenie dotychczasowego dokumentu w stopniu, powodującym jego nieczytelność. Natomiast w przypadku zmiany stanu faktycznego, wymagającej zmiany danych zawartych w dokumencie prawa jazdy, nie wydaje się wtórnika dokumentu, lecz nowy dokument prawa jazdy (art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy). Z tego względu, zdaniem Sądu, opierając się wyłącznie o przepisy ustawy o kierujących przyjąć należy, że treść wtórnika dokumentu prawa jazdy stanowi odtworzenie treści utraconego lub zniszczonego prawa jazdy. Tym samym pojęcie wtórnika dokumentu należy odnosić do duplikatu dokumentu. Natomiast dokument prawa jazdy, o którym mowa w art. 18 ust. 2 pkt. 2 zawiera nowe treści, wynikające ze zmiany stanu faktycznego. (por. wyrok WSA w Lublinie z 5 listopada 2013 r., sygn. III SA/Lu 449/13). Opierając się wyłącznie na treści art. 18 ust 1 i 2 ustawy o kierujących przyjąć należałoby ścisłe rozumienie pojęcia wtórnika, wykluczając jakiekolwiek zmiany w porównaniu do pierwotnego dokumentu prawa jazdy. Jednak pod uwagę wziąć należy także przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2018, poz. 231 z późn. zm.). W rozporządzeniu tym pojęciem wtórnika prawodawca posłużył się w § 9, wskazując w ust. 1 pkt 3, że prawo jazdy lub pozwolenie albo wtórnik tych dokumentów wydaje się w przypadku osoby ubiegającej się o wydanie wtórnika prawa jazdy lub pozwolenia po otrzymaniu od osoby: a) wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy lub pozwolenia, b) dowodu uiszczenia opłaty za wydanie prawa jazdy lub pozwolenia oraz opłaty ewidencyjnej, c) fotografii, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, d) dokumentów, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy; W świetle przytoczonego przepisu wydanie prawa jazdy nie może być w prosty sposób utożsamiane z wydaniem wtórnika prawa jazdy. Przywołując zaś dalsze przepisy rozporządzenia należy zwracać uwagę, czy dotyczą one obu tych sytuacji. W tym kontekście wskazać należy, że przywoływany przez organ § 10 ust. 1 Rozporządzenia stanowi, na wstępie: "W celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia należy...". Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, że nie dotyczy on wydania wtórnika. Przyjmując, wbrew literalnemu brzmieniu tego przepisu, że obejmuje on również wydanie wtórnika prawa jazdy, nie można pomijać wskazanego powyżej rozumienia pojęcia wtórnika, a to zdaniem Sądu oznacza, że orzeczeniem lekarskie o którym mowa w § 10 ust. 1 pkt. 2 lit c. Rozporządzenia nie może być orzeczenie, które skarżący uzyskał w związku z ubieganiem się o nadanie uprawnień kategorii A. Nie ma ono bowiem związku z ubieganiem się o wydania wtórnika, lecz związane jest z ubieganiem się o uzyskanie nowych uprawnień i znajdującym się w aktach sprawy organu wnioskiem skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii A. Tymczasem zaskarżona czynność w odniesieniu do wcześniej posiadanej kategorii B prawa jazdy, nie stanowi odpowiedzi na wniosek skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii A (wbrew temu co zdaje się sugerować organ w odpowiedzi na skargę, myląc przy okazji datę tego wniosku) lecz jest odpowiedzią na złożony później przez skarżącego wniosek o wydanie wtórnika. Ta sama uwaga dotyczy § 10 ust. 3 pkt. 10 Rozporządzenia. Z tego względu w realiach rozpoznawanej sprawy organ nie miał podstaw do tego, aby uwzględniając wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy w zakresie kategorii B, a więc kategorii już poprzednio uwidocznionej w dokumencie prawa jazdy, wpisać do prawa jazdy termin ważności, dotyczący uprawnień tej kategorii. We wtórniku prawa jazdy, wydanym w drodze zaskarżonej czynności, uwidoczniona została kategoria prawa jazdy AM i B1, nie uwzględniona w poprzednio wydanym dokumencie, który zaginął skarżącemu. Uwidocznienie tych kategorii organ uzasadnił treścią § 10 ust. 6 rozporządzenia. Zgodnie z § 10 ust. 6 pkt. 1 lit. e prawo jazdy w przypadkach, o których mowa w § 9, wydaje się odpowiednio w zakresie kategorii objętych pozytywnym wynikiem egzaminu państwowego oraz dodatkowo, wydając prawo jazdy w zakresie kategorii В, nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 i AM. Wpisanie tych kategorii do dokumentu prawa jazdy, wydawanego jako wtórnik, jest czynnością materialno-techniczną wykraczającą poza ramy wtórnika. Skarżący nie kwestionuje uwidocznienia w dokumencie prawa jazdy wskazanych powyżej kategorii, a jedynie sprzeciwia się wpisaniu terminu ważności tych uprawnień. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko skarżącego jedynie w odniesieniu do kategorii B1. Natomiast w odniesieniu do kategorii A1 Sąd stwierdził istnienie podstaw do tego, aby organ, uwidaczniając tę kategorię, uwzględnił datę następnego badania lekarskiego, wynikającą z zaświadczenia przedłożonego przez skarżącego przy ubieganiu się o kategorię A prawa jazdy. Przemawia za tym treść § 6 pkt. 1 lit c Rozporządzenia, z którego wynika, że wydając prawo jazdy kategorii A nadaje się odpowiednio uprawnienia m.in. w zakresie prawa jazdy kategorii AM. Kategoria AM jest więc tutaj pochodną od kategorii A. W aktach przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę znajduje się, przywoływany już poprzednio, wniosek skarżącego z dnia 8 maja 2018 r. o wydanie prawa jazdy kategorii A, a zaświadczenie lekarskie, zawierające datę następnego badania, zostało wydane w związku z ubieganiem się przez skarżącego o wydanie prawa jazdy właśnie kategorii A. Tym samym zaistniała podstawa do tego, aby uwidaczniając w dokumencie prawa jazdy kategorię AM, a zatem w świetle § 6 pkt. 1 lit c Rozporządzenia, kategorię pochodną od kategorii A, wziąć pod uwagę ograniczenie wynikające ze wskazanego powyżej badania lekarskiego. Uwzględniając skargę w powyższym zakresie Sąd nie mógł przychylić się do żądania skarżącego o wymianę prawa jazdy na koszt organu, gdyż przepisy p.p.s.a. nie dają podstaw do tego, aby w sentencji wyroku uwzględniającego skargę na czynność organu nałożyć na ten organ obowiązek dokonania określonej czynności na koszt organu. Oddalenie skargi w tym zakresie nie oznacza jednak, że skarżący będzie musiał ponosić dodatkowe koszty związane z ponownym wydaniem wtórnika, gdyż uchylenie wpisu daty ważności uprawnień w dokumencie prawa jazdy ma ten skutek, że w dalszym ciągu niezałatwionym pozostaje wniosek skarżącego z dnia 23 grudnia 2019 r. o wydanie wtórnika prawa jazdy. Organ zobligowany jest rozpatrzyć ten wniosek, uwzględniając skutki niniejszego wyroku oraz zawartą w nim ocenę prawną, przy czym rozpatrując wniosek o wydanie wtórnika powinien to uczynić w ramach uiszczonej przy wniosku z dnia 23 grudnia 2019 r. opłaty za wydanie wtórnika prawa jazdy. Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stosując odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.