II FSK 1448/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 474/17 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 29 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 25 stycznia 2018 r., sygn. I SA/Go 474/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił w całości postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 29 września 2017 r., nr [...], a także poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. z 30 maja 2017 r., wydane wobec "D." Sp. z o. o. w likwidacji w Z. (dalej: "Spółka") w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości Sąd uznał za zasadny zarzut Spółki, że przyjęta przez rzeczoznawcę porównawcza metoda wyceny nieruchomości jest wadliwa, bowiem przyjęte do porównania nieruchomości odbiegają zasadniczo i w sposób oczywisty od nieruchomości szacowanej. Zdaniem sądu, z przedmiotowego operatu szacunkowego nie wynika dlaczego rzeczoznawca uznał wybrane przez siebie nieruchomości za najbardziej podobne do nieruchomości szacowanej. Nie wynika też, czy przyjęte do porównania nieruchomości stanowią budynki jednokondygnacyjne czy wielokondygnacyjne i czy rzeczoznawca zastosował w związku z ww. różnicami jakieś współczynniki korekcyjne. Zdaniem sądu, także stosowana przez biegłego terminologia budzi wątpliwości, zaś złożone przez niego wyjaśnienia nie są pomocne przy analizie operatu. Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzecznia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze. Zaskarżonemu w całości wyrokowi postawione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w zw. z art. 110r i art. 16 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1210 z późn. zm., dalej jako: "u.p.e.a.") w zw. z art. 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm., dalej jako: "u.g.n."), poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. z 30 maja 2017 r. wskutek błędnego przyjęcia przez WSA, że organ może de facto dokonać merytorycznej weryfikacji operatu szacunkowego, skoro wątpliwości co do niego spółka powinna zgłosić organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, jako instytucji uprawnionej do dokonywania takiej oceny; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego postanowienia, podczas gdy działania organów w niniejszej sprawie były prawidłowe i nie stanowiły naruszenia prawa, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ egzekucyjny podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także dopuścił wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w tym – dopuścił prawidłowo sporządzoną opinię biegłego, a zatem nie zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu. W oparciu o te zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wielkopolskim, ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Spółka nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie. Istota powstałego w tej sprawie sporu, odzwierciedlona w zarzutach kasacyjnych, dotyczy zakresu dopuszczalnej oceny operatu szacunkowego, dokonywanej przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 110s § 1 u.p.e.a., do oszacowania wartości zajętej nieruchomości organ egzekucyjny wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami. W gruncie rzeczy, to właśnie art. 110s u.p.e.a., a nie przywołany przez autora skargi kasacyjnej art. 110r u.p.e.a., pozwala na odwołanie się do art. 157 ust. 1 u.g.n., z którego wynika, że oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia zawarcia umowy o dokonanie tej oceny (...). Trzeba jednak podkreślić, że regulacja zawarta w art. 157 ust. 1 u.g.n. nie wyłącza kompetencji organu egzekucyjnego, związanych z oceną operatu szacunkowego sporządzonego dla potrzeb postępowania egzekucyjnego. Powyższe wynika z art. 111u § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym uczestnicy postępowania egzekucyjnego mogą wnosić zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, a na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. Skoro ustawodawca dopuścił możliwość kwestionowania opisu i szacowania nieruchomości przed organem egzekucyjnym, to nie można twierdzić, że organ egzekucyjny nie posiada żadnych kompetencji do dokonywania oceny takiego operatu, i że w tym zakresie właściwa jest jedynie organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Organ egzekucyjny ma kompetencje do dokonania oceny przydatności operatu szacunkowego dla potrzeb postępowania egzekucyjnego, zaś odrębną rzeczą są granice tej oceny. Bez wątpienia sporządzenie opinii o wartości nieruchomości wymaga wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., dlatego zgodnie z art. 7 u.g.n., jej sporządzenie - w formie operatu szacunkowego - należy do rzeczoznawcy majątkowego. Z tego względu, operat ten może być w procedurze administracyjnej poddany ocenie organu orzekającego jedynie w zakresie jego wartości dowodowej, w myśl art. 80 k.p.a. Jeżeli więc strona postępowania administracyjnego kwestionuje założenia, ustalenia i oceny zawarte w operacie szacunkowym, organ orzekający zobowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, które ze zgłoszonych zarzutów może ocenić w ramach art. 80 k.p.a., a które z nich wymagają wiadomości specjalnych, aby w wyniku takiego ustalenia uzyskać stosowne wyjaśnienia autora operatu szacunkowego. Rzeczoznawca majątkowy występujący w postępowaniu administracyjnym w roli biegłego zobowiązany jest bowiem nie tylko do sporządzenia opinii o wartości nieruchomości, ale również do wyjaśnienia organowi prowadzącemu postępowanie wszystkich zarzutów i wątpliwości zgłoszonych w postępowaniu do tej opinii, o których wyjaśnienie organ wystąpi do rzeczoznawcy. Ocena operatu szacunkowego polegająca na zbadaniu, czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy jego treść zawiera wymagane przepisami prawa elementy, czy nie zawiera oczywistych wad czy niejasności, pomyłek, braków, które powinny być poprawione, sprostowane lub uzupełnione, tak aby dokument ten miał wartość dowodową, leży w zakresie kompetencji organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny jest władny do oceny operatu szacunkowego w zakresie jego oczywistych błędów, braków, nieścisłości, czy też sprzeczności. W tej sprawie na takie niejasności, które wymagają dodatkowego wyjaśnienia, wskazał sąd pierwszej instancji. Należy zgodzić się z sądem, że w tej sprawie brakuje wyjaśnienia dotyczącego przyjętych przez rzeczoznawcę majątkowego nieruchomości porównywanych, według parametru powierzchni zabudowy. Dodatkowych wyjaśnień wymaga też stosowana przez biegłego w operacie szacunkowym zamienna terminologia - raz wskazuje on na powierzchnię zabudowy, kolejny raz - na powierzchnię użytkową budynków. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, z przedmiotowego operatu szacunkowego nie wynika dlaczego rzeczoznawca uznał akurat wskazane nieruchomości za najbardziej podobne do nieruchomości szacowanej. Nie wynika też czy przyjęte do porównania nieruchomości stanowią budynki jednokondygnacyjne czy wielokondygnacyjne i czy rzeczoznawca zastosował w związku z ww. różnicami jakieś współczynniki korekcyjne. Trzeba przy tym podkreślić, że w przedmiotowej sprawie nie zostały zakwestionowane wiadomości specjalne rzeczoznawcy, lecz brak wyjaśnienia wątpliwości, które w tej sprawie powstały. Jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, zakaz merytorycznej weryfikacji operatu szacunkowego nie oznacza, że organy administracji publicznej mogą bezkrytycznie przyjąć każde opracowanie przedłożone przez rzeczoznawcę majątkowego. Organ nie może zaakceptować i oprzeć swojego postanowienia bądź też innego rozstrzygnięcia, na operacie szacunkowym, stanowiącym podstawowy dowód w sprawie, jeśli ustalenia w nim zawarte zawierają luki, w tym logiczne, lub braki pozostawiające wątpliwości. Z tych względów niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej i wobec tego na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu.