III SA/Gd 652/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Asystent Sędziego Konrad Milczanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 2 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia stacjonarne 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego P.M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 20 stycznia 2020 r. (data złożenia w sekretariacie 27 stycznia 2020 r.) P. M. złożył wniosek o wznowienie studiów na 4 semestrze na kierunku finanse i rachunkowość (studia stacjonarne II stopnia). Wniosek opatrzony został opinią Prodziekana Wydziału Zarządzania [...]. Decyzją z dnia 28 stycznia 2020 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] odmówił przyjęcia P. M. na kierunek finanse i rachunkowość (semestr czwarty) studia stacjonarne drugiego stopnia prowadzone Wydziale Zarządzania Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020. W uzasadnieniu wskazano, że P. M. rozpoczął studia magisterskie na kierunku finanse i rachunkowość w 2014 r. Czterokrotnie był wpisany na 4 semestr studiów, a dwukrotnie urlopowany z powodu konieczności powtarzania czwartego semestru. Przepis art. 58 Regulaminu studiów [...] wskazuje, że "(...) za zgodą Rektora wyrażoną po zasięgnięciu opinii prodziekana, osoba skreślona z listy studentów drugiego lub kolejnych okresów rozliczeniowych może nie więcej niż dwukrotnie wznowić studia na semestrze nie wyższym niż ten, na którym nastąpiło skreślenie z listy studentów". P. M. wielokrotnie korzystał z możliwości studiowania na czwartym semestrze studiów ale brak zaangażowania spowodował kolejne skreślenia. Różnice programowe uniemożliwiają kolejne powtarzanie czwartego semestru. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zaskarżoną decyzją, Rektor Uniwersytetu [...] ponownie orzekł o odmowie przyjęcia P. M. na kierunek finanse i rachunkowość (semestr czwarty) studia stacjonarne drugiego stopnia prowadzone Wydziale Zarządzania Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020. Wyjaśniając motywy zapadłej decyzji organ uczelni wyższej powtórzył argumentację wyrażoną w pierwotnie wydanej decyzji. Wskazał także, że student nie może realizować programu, którego już nie ma w ofercie [...]. P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: 1. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie zbadania i wyjaśnienia rzeczywistej skali różnic programowych spowodowanych zmianą programu studiów, tj. przesłanki określonej w § 58 pkt 4 Regulaminu studiów [...], i w konsekwencji arbitralne oraz bezpodstawne uznanie, że zachodzące różnice "uniemożliwiają kolejne powtarzanie czwartego semestru", pozbawione oparcia w całokształcie materiału dowodowego, 2. art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji niezawierającej należytego uzasadnienia faktycznego, a w tym konkretnych ustaleń co do okoliczności określonych w § 58 Regulaminu studiów [...], w tym odniesienia się do opinii prodziekana, do poszczególnych przesłanek wskazanych w pkt 1-5 ww. przepisu, a zwłaszcza do skali różnic programowych, mającej uniemożliwiać skarżącemu kontynuowanie studiów. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skoro zasadniczym motywem odmowy wznowienia studiów (ponownego przyjęcia skarżącego na studia na czwarty semestr) było stwierdzenie różnic programowych znacznej skali (§ 58 pkt 4 Regulaminu studiów [...]), to obowiązkiem autora decyzji było ustalenie tych różnic, wykazanie na czym one polegają (jakich dotyczą przedmiotów, czy i jak zmieniła się podstawa programowa poszczególnych przedmiotów). Tymczasem, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek konkretnych informacji w tym przedmiocie, poza całkowicie ogólnikowym i arbitralnym stwierdzeniem, że zachodzą różnice uniemożliwiające kolejne powtarzanie czwartego semestru i że programu, który skarżący chciałby realizować, "nie ma już w ofercie [...]". Bezsporne jest, że [...] prowadzi studia stacjonarne na kierunku finanse i rachunkowość, a skarżący chciał realizować (wznowić) właśnie te studia i według aktualnego ich programu. Różnice programowe nie mogą natomiast dotyczyć przedmiotów, które byłyby przedmiotem nauczania w dalszym toku studiów po ich wznowieniu, a jedynie tych przedmiotów, które student już zaliczył. Różnice takie stwierdzić można tylko wówczas, gdy aktualny program przewiduje nauczanie na wcześniejszych semestrach dodatkowych przedmiotów bądź zmienioną podstawę programową tych samych przedmiotów. Poza tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala zweryfikować stanowiska organu, a tym samym ocenić zasadności tak umotywowanej decyzji. Wada taka uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji i skutkować musi jej uchyleniem. Tym bardziej, że w uzasadnieniu nie odniesiono się także do pozostałych przesłanek decyzji, a w tym w szczególności do opinii prodziekana wydanej zgodnie z § 58 Regulaminu studiów, która to opinia według wiedzy skarżącego była pozytywna. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu powołał się na wynikającą z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP autonomię szkół wyższych i wyjaśnił, że odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić minimum procedury, niezbędne do załatwienia spraw i zachowania proceduralnych uprawnień strony. Oznacza to, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 85 ze zm.) odmowa przyjęcia na studia następuje w drodze decyzji administracyjnej. Art. 107§3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie kwestionując konstytucyjnej zasady autonomii szkół wyższych należy wskazać, że w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym istniała zasada odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w indywidualnych sprawach studenckich (art. 207 ust. 1 ). Wokół interpretacji pojęcia odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. ukształtowało się szereg poglądów orzeczniczych i doktrynalnych, wskazujących na dopuszczalne odstępstwa od zasad postępowania administracyjnego w sprawach studenckich. Przejawami tego orzecznictwa są powołane w odpowiedzi na skargę wyroki sądów administracyjnych. Obecny jednak stan prawny nie przewiduje odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., a zatem w sprawach załatwianych w drodze decyzji administracyjnych przepisy k.p.a. powinny by stosowane wprost, choć oczywiście przy uwzględnieniu specyfiki działania uczelni wyższej, której główną misją jest działalność edukacyjna. Zatem przepis art. 107§3 k.p.a. powinien być stosowany wprost w odniesieniu do wydawanych przez organy uczelni wyższej decyzji administracyjnych. Uzasadnienie decyzji może być uznane za wystarczające, jeśli umożliwia kontrolę instancyjną i kontrolę sądowoadministracyjną. Zaskarżona decyzja nie spełnia tego wymogu. Skoro bowiem zasadniczą przyczyną uniemożliwiającą, zdaniem Rektora, przyjęcie na studia skarżącego są różnice programowe, to konieczne jest wskazanie o jakie konkretnie różnice chodzi i dlaczego ich uzupełnienie jest niemożliwe. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że skarżący dotychczas jeden raz korzystał z możliwości wznowienia studiów po uprzednim skreśleniu z listy studentów, a zatem nie znajduje wobec niego zastosowania zawarta w §58 ust. 1 Regulaminu Studiów [...] przesłanka negatywna więcej niż dwukrotnego wznowienia studiów. Skoro zatem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporawy Sąd orzekł na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jak w sentencji wyroku. Rzeczą organu, ponownie rozpatrującego sprawę będzie rozpoznanie wniosku skarżącego przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej oceny prawnej. O kosztach postępowania orzeczono, wobec uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.