I OZ 1033/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 października 2020 r., sygn. akt II SAB/Bk 136/20 o odrzuceniu skargi H. N. na bezczynność Burmistrza Szczuczyna w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 1 października 2020 r., sygn. akt II SAB/Bk 136/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę H. N. na bezczynność Burmistrza Szczuczyna w przedmiocie informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że H. N. wniosła skargę na bezczynność Burmistrza Szczuczyna. Skargę przesłano drogą elektroniczną do organu przy piśmie ogólnym (przewodnim) z dnia 28 sierpnia 2020 r. zatytułowanym "Zawiadomienie Zawiadomienie o wniesieniu pozwu przeciwko UM w Szczuczynie", zaś skarga stanowiąca załącznik do tego pisma o nazwie pliku: "UM Szczuczyn. Pozew do WSA w Białymstoku, dnia 28.08.2020 r.odt." nie została opatrzona takim podpisem, a ponadto nie spełnia ona podstawowych wymogów pisma procesowego wymienionych w art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", tj. nie zostało oznaczone co do rodzaju, nie jest datowane, nie wskazano w nim adresata, ani tego kto wnosi skargę, ani też tego jakiego wniosku o udzielenie informacji skarga dotyczy. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 września 2020 r., wezwano skarżącą, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, do usunięcia braków formalnych skargi przez jej podpisanie, w terminie 7 dni pod rygorem, informując jednocześnie skarżącą o możliwych sposobach podpisania skargi. Wezwanie to doręczono skarżącej drogą elektroniczną dnia 16 września 2020 r. Tego samego dnia skarżąca nadała drogą elektroniczną do Sądu m.in. prawidłowo podpisane podpisem zaufanym pismo przewodnie zatytułowane: "Zawiadomienie sygn. akt SAB/Bk 136/20", jednakże treść skargi zawartej w załączniku do tego pisma o nazwie pliku: "UM Szczuczyn. Pozew do WSA w Białymstoku, dnia 28.08.2020 r.odt." nie została opatrzona takim podpisem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucając skargę przytoczył treść art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., wskazując że w dniu 16 września 2020 r. skarżąca nadała drogą elektroniczną pismo przewodnie zawierające załącznik stanowiący treść skargi o nazwie: "UM Szczuczyn. Pozew do WSA w Białymstoku, dnia 28.08.2020 r. odt.", jednakże wobec braku opatrzenia załącznika podpisem zaufanym, brak jest podstaw do uznania, że skarżąca uzupełniła ww. brak formalny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H. N., podnosząc że skarga została podpisana podpisem zaufanym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 P.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 46 § 2a P.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie, skarżąca wniosła skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego "Zawiadomienie Zawiadomienie o wniesieniu pozwu przeciwko UM w Szczuczynie", zaś podpis elektroniczny został złożony pod tym właśnie pismem przewodnim. Wobec tego, Sąd I instancji wezwał skarżącą do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi przez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła poprawnie braku formalnego skargi. W wykonaniu ww. zarządzenia Sądu, skarżąca podpisem zaufanym podpisała bowiem jedynie pismo przewodnie kierowane do Sądu, natomiast nie podpisała skargi stanowiącej załącznik do tego pisma. Wskazać w tym miejscu należy, że pismem w sprawie jest zarówno pismo przewodnie, jak i skarga. Ze względu zaś na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. nie można przyjmować, że samo opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. w niniejszej sprawie skargi będącej załącznikiem dokumentu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela stanowiska wyrażonego w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn. akt II OZ 275/20, z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I FZ 76/20, z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt II OZ 747/20 oraz z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt I OZ 815/20 i I OZ 816/20 i przywołanej w tych uzasadnieniach argumentacji dotyczącej zasad korzystania ze środków komunikacji elektronicznej, a w szczególności koncentrującej się na informacjach zawartych w "dokumencie pomocy" zamieszczonym na stronie internetowej www.epuap.gov.pl. Rozważania w ww. orzeczeniach pomijały bowiem okoliczność, że Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP) służąca do komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej w ujednolicony, standardowy sposób nie jest systemem sądowym ale systemem państwowym, na którego funkcjonowanie Sąd nie ma wpływu. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza natomiast możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenia do korespondencji. Nie ma bowiem przeszkód technicznych, aby strona podpisała skargę w formie podpisu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego. Platforma ePUAP nie pozwala technicznie na podpisywanie załączników do wysyłanej korespondencji. W tym celu należy skorzystać z zewnętrznego narzędzia (tzw. Podpisywarka), do którego odwołuje się sam ePUAP – użytkownik przed zalogowaniem dostaje dużą informację: czy chce zalogować się na swoje konto, czy też podpisać plik. W sensie informatycznym ePUAP posługuje się określonym formatem pisma (pismo ogólne - w realiach niniejszej sprawy odpowiednik pisma przewodniego). Użytkownik może w takim piśmie zawrzeć swoje stanowisko i z poziomu ePUAP podpisać to pismo podpisem zaufanym czy podpisem kwalifikowanym. W przypadku dodania do tego pisma załącznika, z poziomu platformy ePUAP nie da się tego załącznika podpisać – należy wcześniej skorzystać ze wskazanego rozwiązania, czyli Podpisywarki. Wystarczy prosta próba – jeżeli wyślemy pismo ogólne, do którego dołożymy załącznik (np. skarga) po czym podpiszemy to pismo ogólne to "wyciągnięcie" (wyodrębnienie) załącznika – np. poprzez jego zapisanie na dysku celem przesłania dalej – pokaże, że nie jest on podpisany. Stąd też ustawodawca w art. 46 § 2b P.p.s.a. nałożył obowiązek podpisywania załączników. Strona, składając skargę do organu, może wpisać jej treść w formularz pisma ogólnego (dokument w formacie xml) lub załączyć w postaci pliku (doc, pdf itp.) do tego formularza. Nie ma technicznej możliwości przesłania samego pliku – to zawsze będzie załącznik do formularza pisma ogólnego. Formularz jest kontenerem, który zawiera w sobie części składowe w postaci plików – załączniki. Podsumowując, platforma ePUAP jest pozbawiona technicznych możliwości nadesłania samego załącznika (bez jego uprzedniego "zapakowania" do formularza pisma ogólnego), jak również podpisania załącznika do formularza pisma ogólnego. O ile formularz pisma ogólnego można podpisać zarówno podpisem zaufanym, jak i kwalifikowanym, o tyle nie ma technicznej możliwości podpisania z poziomu ePUAP załącznika. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza w ogóle możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenie do korespondencji. Należy zwrócić także uwagę na to, że strona nie musi załączać żadnych dodatkowych plików – treść jej żądania może być zawarta w piśmie ogólnym, które można podpisać w wymagany sposób. Zauważyć również należy, że ustawodawca w art. 46 P.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a P.p.s.a. Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt I OZ 814/20, z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 884/20, z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 937/20, I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20 oraz z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt I OZ 1031/20, I OZ 1032/20 i I OZ 1034/20, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.