I OSK 782/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 2 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 386/19 w sprawie ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 18 lipca 2019r., sygn. akt II SA/Kr 386/19, oddalił skargę S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wójt Gminy K. – L. decyzją z [...] marca 2012 Nr [...] zatwierdził projekt podziału dz. nr [...] i [...] położonej w M., gm. K. – L. Pismem z 30 września 2016 r. S. M. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie. Wniosek wpłynął do organu (złożony osobiście) w dniu 4 października 2016 r. Podał, że nie otrzymał zawiadomienia o wszczęciu postępowania przez co nie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu. Wójt Gminy K. – L. decyzją z [...] maja 2018 r. umorzył postępowanie o wznowienie postępowania, wskazując, że wnioskodawca dowiedział się o wydanej decyzji kilka lat wcześniej. Na podstawie art. 148 § 1 k.p.a., organ stwierdził, że nie został dochowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Na skutek złożonego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. (znak [...]), Wójt Gminy K. – L. orzekł o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2012r. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności: protokołu z 28 maja 2018 r. oraz kopii wyroków sądowych wydawanych w sprawie przedmiotowej nieruchomości wynika, iż S. M. o przedmiotowej decyzji dowiedział się podczas rozprawy sądowej, a było to kilka lat wcześniej. Wniosek o wznowienie postępowania został więc złożony po upływie terminu określonego w art. 148 k.p.a. Na to postanowienie zażalenie wniósł S. M., zarzucając mu naruszenie art. 5 K.c. oraz art. 7, 8 i 77 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w aktach postępowania istnieją dowody, które pozwalają w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzić, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z przekroczeniem terminu, określonego w art. 148 § 2 k.p.a. W ocenie Kolegium bezsporna w niniejszym postępowaniu jest okoliczność, że przed Sądem Rejonowym dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie, Wydział I Cywilny (sygn. akt I C 777/13/N) toczyło się postępowanie w przedmiocie zwolnienia nieruchomości położonej w M., stanowiącej działkę nr [...], powstałą w wyniku podziału nieruchomości oznaczonej numerem [...]. Postępowanie to zostało zainicjowane pozwem z dnia 5 kwietnia 2013 r. Pozwanym w przedmiotowym procesie był S. M. Wskazano, że w toku postępowania administracyjnego strona – S. M. – przedłożył do akt sprawy, za pismem z dnia 22 czerwca 2016 r., kserokopię wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie, Wydział I Cywilny z 12 kwietnia 2014 r., sygn. akt I C 777/13/N oraz kserokopię pozwu z 5 kwietnia 2013 r. Z treści tego pozwu wynika, że m.in. załącznikiem do niego jest kopia decyzji Wójta Gminy Nr [...] z dnia [...] marca 2012 w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału dz. nr [...] i [...], położonej w M., gm. K. – L. Z uzasadnienia wskazanego wyroku z 12 kwietnia 2014 r. wynika dodatkowo, że Sąd dokonał ustaleń stanu faktycznego m.in. w oparciu o treść decyzji Wójta Gminy Nr [...] z dnia [...] marca 2012r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału dz. nr [...] i [...] r., której kopia – jak wskazał Sąd – znajduje się w aktach przedmiotowego postępowania sądowego. Organ zaznaczył, że powyżej ustalone okoliczności pozostają spójne z oświadczeniem strony, złożonym do protokołu z dnia 28 maja 2018 r. W ocenie organu odwoławczego strona o decyzji wiedziała, najpóźniej w kwietniu 2014 r. (moment zakończenia postępowania sądowego przed sądem I instancji do sygn. akt I C 777/13/N), a więc ponad dwa lata przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania. Na w/w postanowienie S. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając mu naruszenie art. 5 k.c., art. 7, 8 i 77 k.p.a. oraz art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wznowienie postępowania oraz stwierdzenie, że miał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy K. – L. z [...] marca 2012 r., Nr [...] i tym samym ma legitymację do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Podkreślił, że organ "nie udowodnił" mu, że wiedział o decyzjach wydanych w latach wcześniejszych. Ponadto podkreślił, że został wprowadzony w błąd w dniu 28 maja 2018 r. i dlatego protokół z tej daty nie powinien być brany pod uwagę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo w piśmie procesowym z 17 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły, kiedy skarżący dowiedział się o konkretnej decyzji, podczas gdy wydano wiele decyzji dotyczących różnych podziałów geodezyjnych. W jego ocenie nie ma znaczenia oświadczenie zawarte w protokole z dnia 28 maja 2018 r., bowiem nie wiadomo której dokładnie decyzji podziałowej ono dotyczy. Również dokumenty pochodzące ze sprawy cywilnej tj. pozew z 5 kwietnia 2013 r., ani też wyrok wydany w sprawie sygn. I C 777/13/N nie operują konkretną sygnaturą sprawy [...]. Powołanym na wstępie wyrokiem z 18 lipca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd wskazał, że odmowa wznowienia postępowania była motywowana faktem, iż S. M. złożył wniosek o wznowienie po upływie terminu wskazanego w art. 148 k.p.a. Wobec tego, w pierwszej kolejności należało ustalić, kiedy S. M. dowiedział się o decyzji Wójta Gminy K. – L. z [...] marca 2012 r. Nr [...]. W ocenie Sądu prawidłowo ustalono, że wiedzę taką skarżący posiadał najpóźniej w kwietniu 2014 r. tj. w dacie zakończenia postępowania sądowego przed sądem I instancji w sprawie sygn. akt I C 777/13/N. Sąd podał, że przedmiotem postępowania zakończonego w/w wyrokiem było zwolnienie nieruchomości ze służebności. W wyroku orzeczono o zwolnieniu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (która powstała właśnie na mocy decyzji Wójta Gminy K. – L. z [...] marca 2012 r. Nr [...]) ze służebności osobistej i prawa użytkowania przysługujących S. M. Sąd podał, że decyzja, w sprawie której skarżący domaga się wznowienia postępowania została przez Sąd Rejonowy wprost wymieniona, z podaniem jej daty, organu wydającego oraz treści rozstrzygnięcia. Nie można więc – w ocenie Sądu – zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym przez skarżącego w piśmie z 17 lipca 2019 r., iż w świetle pozostających w obrocie licznych decyzji podziałowych nie sposób ustalić, kiedy skarżący dowiedział się konkretnie o tej decyzji, która jest przedmiotem sprawy. Sąd przyznał, że prawdą jest, iż w powołanym wyżej wyroku nie wskazano numeru decyzji, jednakże data jej wydania, wskazanie organu, od którego pochodzi oraz treść rozstrzygnięcia (jakie działki wydzielono na jej podstawie) wystarczająco szczegółowo identyfikują przedmiotową decyzję, aby uznać, że S. M. dowiedział się o niej w kwietniu 2014 r. Sąd I instancji wskazał, że od wyroku wydanego w sprawie sygn. IC 777/13/N S. M. wniósł apelację, która została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z 5 listopada 2014 r., sygn. II CA 1423/14, a zatem niewątpliwie przed tą datą zapoznał się z uzasadnieniem wyroku Sądu I instancji, a tym samym dowiedział o decyzji Wójta Gminy K. – L. z [...] marca 2012 r. Zdaniem Sądu powyższe ustalenia organów obu instancji były prawidłowe i nie budziły wątpliwości. Wynika z nich również jednoznacznie, że wniosek o wznowienie postępowania złożony 4 października 2016 r. został wniesiony z uchybieniem terminu. Zdaniem Sądu nie można zgodzić się ze skarżącym, iż organy "nie udowodniły mu", że wiedział o decyzjach w latach wcześniejszych. Fakt posiadania takiej wiedzy wynika bowiem jednoznacznie z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a wymienionych powyżej. Sąd nie stwierdził też naruszeń przepisów wskazywanych przez skarżącego. Sąd wskazał, że do żądania przyznania skarżącemu uprawnień strony w postępowaniu podziałowym Sąd nie mógł się odnieść, bowiem wobec złożenia wniosku o wznowienie z przekroczeniem ustawowego terminu brak było podstaw prawnych do badania legitymacji skarżącego. Od powyższego wyroku skarżący, reprezentowany przez adwokata z urzędu, złożył skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług VAT. Oświadczono, że opłaty za udzieloną w niniejszej sprawie pomoc prawną – w zakresie postępowania przed NSA – nie zostały uiszczone ani w całości ani też w części. Wniesiono o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z oryginalnych akt Sądu Rejonowego dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie I C 777/13/N w sytuacji, gdy było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych w sprawie wątpliwości i nie powodowało nadmiernego przedłużenia postępowania w niniejszej sprawie; i nadto wskutek powyższego: 2) naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy w sprawie administracyjnej doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mających istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności i dowodów; powyższe poprzez orzekanie bez uzyskania wglądu w akta sprawy cywilnej, przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie, Wydziałem I Cywilnym pod sygn. akt I C 777/13/N. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skoro WSA w Krakowie oparł swoje orzeczenie na "dokumentach znajdujących się w aktach sprawy" – w tym także (jak należy rozumieć) na wyroku wydanym w sprawie I C 777/13/N, to niezbędnym było sięgnięcie po akta sprawy cywilnej, albowiem jedynie zapoznanie się z nimi pozwalałoby na poczynienie nie budzących w sprawie ustaleń co do tego, kiedy S. M. dowiedział się o przedmiotowej decyzji podziałowej. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, fakt, że niniejsze postępowanie przed WSA w Krakowie toczyło się w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a., nie wyłączał powinności zastosowania przez tenże Sąd art. 106 § 3 p.p.s.a., albowiem dopiero zbadanie akt sprawy sygn. I C 777/13/N pozwoliłoby na zweryfikowanie, czy w toku tamtej sprawy (przed sądem powszechnym) skarżący miał możliwość powziąć wiedzę o sygnaturze, dacie, treści i organie wydającym decyzję podziałową, co do której obecnie ubiega się o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej oparto wyłącznie na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a., czyli naruszeniu przepisów postępowania. Według skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art.106 § 3 p.p.s.a., gdyż "nie przeprowadził dowodu z oryginalnych akt Sądu Rejonowego dla Krakowa – Nowej Huty I C 777/13/N ." Zacząć zatem należy od przypomnienia, że zgodnie z art.106 § 3 p.p.s.a.: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." Z przytoczonego przepisu wynika, że: po pierwsze - powyższy przepis stwarza sądowi jedynie możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego, a nie nakłada na niego takiego obowiązku, po drugie - przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podstawowym zatem warunkiem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania, o którym mowa w art.106 § 3 p.p.s.a. jest niezbędność dowodu z dokumentu dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że do wniosku z 30 września 2016 r. (4 października 2016 r. wpływ do organu) skarżący załączył pozwy i wnioski oraz wyroki sądu powszechnego wraz z uzasadnieniami, dotyczące nieruchomości objętych decyzjami podziałowymi, w tym wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa Nowej Huty w Krakowie z 12 marca 2014 r. o zwolnienie nieruchomości od służebności (sygn. I C 777/13/N). Do wniosku w sprawie o zwolnienie od służebności zostały załączone decyzje podziałowe: z [...] kwietnia 2011 r., z [...] grudnia 2012 r., z [...] marca 2012 r. wraz z mapami i projektami podziału nieruchomości. Z uzasadnienia wydanego wyroku w sprawie sygn. I C 777/13/N wynika, że Sąd cywilny dokładnie opisał decyzje podziałowe (str.2 i 3 uzasadnienia), a ponadto że decyzje te załączono do akt sądowych, skoro Sąd wskazał k.14 - 16 akt, w których te decyzje się znajdują. Decyzja, wydana w sprawie, w której skarżący domaga się wznowienia postępowania została przez Sąd Rejonowy szczegółowo opisana z podaniem jej daty i treści rozstrzygnięcia. Zatem najpóźniej w kwietniu 2014 r. (data doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wyroku wraz z uzasadnieniem 3 kwietnia 2014 r., co wynika z apelacji skarżącego) skarżący posiadał wiedzę o treści decyzji podziałowej. Skoro do wniosku skarżącego w sprawie o zwolnienie od służebności zostały załączone decyzje podziałowe: z [...] kwietnia 2011 r., z [...] grudnia 2012 r., z [...] marca 2012 r. wraz z mapami i projektami podziału nieruchomości, to oznacza, że już w toku postępowania cywilnego sygn. I C 777/13/N skarżący posiadał wiedzę o istnieniu decyzji podziałowych i ich treści. Koresponduje to z oświadczeniem skarżącego złożonym w toku postępowania administracyjnego do protokołu w dniu 28 maja 2018 r., gdy stwierdził, że "o decyzjach z 2011 r. i 2012 r. dowiedziałem się podczas rozprawy sądowej, nie pamiętam dokładnie, w którym to było roku, ale było to kilka lat temu" (k.68, tom 7). W tych okolicznościach sprawy nie było potrzeby, jak uważa skarżący kasacyjnie, "przeprowadzania dowodu z oryginalnych akt Sądu Rejonowego dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie I C 777/13/N". Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej z załączonych do akt sprawy przez samego skarżącego dokumentów wynika, w jakiej dacie S. M. uzyskał wiedzę o istnieniu decyzji podziałowej, której wzruszenia się domaga. Trafnie Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przytoczył fragment uzasadnienia wyroku w sprawie I C 773/13/N, z którego wynika jednoznacznie, że o treści decyzji Wójta Gminy K. – L. z dnia [...] marca 2012 r. dowiedział się najpóźniej w kwietniu 2014 r., kiedy zakończyło się w I instancji postępowanie w sprawie sygn. I C 777/13/N. Nie zachodziły zatem "istotne wątpliwości" w sprawie, nie było tym samym niezbędne przeprowadzenie dowodu z akt sądowych sygn. I C 777/13/N. Nadmienić też należy w toku postępowania skarżący nie wnioskował o załączenie akt I C 777/13/N. Nie może też, w świetle ustaleń organów prowadzących postępowanie, budzić wątpliwości, że miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 k.p.a., został przez skarżącego przekroczony. Jak wynika z treści wskazanego przepisu podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§1) Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§2). Chybione i nieuzasadnione są tym samym zarzuty naruszenia art.7, 77§1 i 107 §3 k.p.a., które, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autor wiąże z nieprzeprowadzeniem dowodu z "oryginalnych akt sprawy cywilnej I C 777/13/N". Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. w zw. z art.182§2 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny ( art. 254 p.p.s.a.).