II SA/Gd 121/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić B. M. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 26 listopada 2019 r., sygn. akt SKO Gd/4100/19. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga B.M. na dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego: z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z 15 lipca 2019 r., nr [...] (na zarządzenie Przewodniczącej skargę zarejestrowano pod sygn. II SA/Gd 120/20) oraz na decyzję z 26 listopada 2019 r., sygn. akt [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z 15 lipca 2019 r., nr [...] (na zarządzenie Przewodniczącej skargę zarejestrowano pod sygn. II SA/Gd 121/20). Zaskarżone decyzje ustalały B. i A.M. opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w związku ze sprzedażą działek. Zaskarżone decyzje wysłano w dniu 11 grudnia 2019 r. i doręczono pełnomocnikowi skarżącej, radcy prawnemu R.O., w dniu 18 grudnia 2018 r. na podstawie oświadczenia pełnomocnika z 13 sierpnia 2018 r. o wstąpieniu do sprawy w związku z pełnomocnictwem udzielonym przez strony postępowania. Skarga B.M., zatytułowana "odwołanie", została wysłana 18 stycznia 2020 r., zatem z przekroczeniem 30-dniowego terminu do jej złożenia. W konsekwencji postanowieniem z 3 marca 2020 r. sygn. II SA/Gd 120/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, natomiast postanowieniem z 28 sierpnia 2020 r. sygn. II OZ 513/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na ww. postanowienie sądu I instancji. W treści zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi zawarto wniosek o przywrócenie terminu na "wniesienie odwołania od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego". W uzasadnieniu wyjaśniono, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż (uczestnik postępowania) są starszymi i schorowanymi osobami. Mąż skarżącej przebywa w zakładzie opiekuńczym. Podniesiono, że z uwagi na stan zdrowia, który czasami uniemożliwia skarżącej poruszanie się korespondencja jest kierowana na adres kancelarii, która następnie przekazuje je synowi skarżącej mieszkającemu na stałe za granicą. Skarżąca wyjaśniła, że mieszka sama, poza synem nie ma innej rodziny. Według oświadczenia skarżącej jej syn otrzymał pismo z kancelarii w dniu 20 grudnia 2019 r. drogą elektroniczną. Będąc pewnym, że skarżąca otrzymała pismo dopiero w rozmowie telefonicznej 17 stycznia 2020 r. zapytał, czy wniesiono już skargę od decyzji Kolegium, jednakże dopiero wówczas skarżąca dowiedziała się o decyzji. Wyjaśniła także, iż korespondencję z Urzędu Gminy, pomimo że była ona wysyłana do kancelarii, wysyłano także bezpośrednio do skarżącej. Poinformowano, że radca prawny, na którego adres dostarczono decyzję, nie jest pełnomocnikiem skarżącej a wszelkie pisma miały być kierowane zarówno do kancelarii, jak i do skarżącej. Postępowano w taki sposób z uwagi na fakt, że w miejscu zamieszkania skarżącej nie ma urzędu pocztowego a stan zdrowia skarżącej nie zawsze umożliwia jej na samodzielne wyjście z domu. Skarżąca wskazała, że właśnie z powodu stanu jej zdrowia syn przyjechał do Polski i niezwłocznie wysłał "odwołanie" w dniu 18 stycznia 2020 r. Wobec tego skarżąca wniosła o przywrócenie terminu, ponieważ jej nagła choroba nie pozwoliła wysłać pisma 17 stycznia 2020 r., tj. w dniu jego sporządzenia. Wskazano wreszcie, że Kolegium nie miało żadnego pełnomocnictwa w aktach sprawy a wszystkie pisma były podpisywane przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej jako p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Jak wynika z akt administracyjnych organu pierwszej instancji, tj. Wójta Gminy, od początku postępowania korespondencja była kierowana bezpośrednio do B.M. i A.M. (vide: zwrotne poświadczenia odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania, zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego, korespondencji w sprawie uwag do operatu szacunkowego). Następnie w aktach znajduje się pismo z 29 czerwca 2018 r. z prośbą o kierowanie pism do A.M. na adres jego syna D. zamieszkałego pod wskazanym adresem w N. Pismem z 13 sierpnia 2018 r. radca prawny R.O. poinformował o wstąpieniu do sprawy, powołując się na pełnomocnictwo udzielone mu przez D.M. w dniu 8 sierpnia 2018 r. i jednocześnie stwierdzając, że D.M. jest pełnomocnikiem A.M. (na podstawie pełnomocnictwa z 8 października 2013 r.) oraz B.M. (na podstawie pełnomocnictwa z 27 lipca 2018 r.). Kopie trzech wskazanych pełnomocnictw poświadczonych przez radcę prawnego za zgodność z oryginałem znajdują się w aktach sprawy. W konsekwencji, ponowne zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego oraz decyzja Wójta z 15 lipca 2019 r. zostały doręczone na adres kancelarii radcy prawnego (vide: zwrotne poświadczenia odbioru wymienionych pism znajdujące się w aktach sprawy). Odwołanie z 1 sierpnia 2019 r. B.M. i A.M. wnieśli w imieniu własnym, wskazując jednak, że adresem do doręczeń jest adres kancelarii radcy prawnego R.O. (vide: odwołanie w aktach administracyjnych organu drugiej instancji). W związku z tym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 26 listopada 2019 r. doręczono na adres kancelarii prawnej, a nie na adres odwołujących się. Przesyłkę doręczono w dniu 18 grudnia 2019 r. (vide: zwrotne poświadczenie odbioru, k. 13 akt). Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, a w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Natomiast w myśl art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Biorąc pod uwagę powyższe fakty, mające potwierdzenie w aktach administracyjnych organów obu instancji, zauważyć należy, że prawidłowo Kolegium doręczyło decyzję na wskazany przez odwołujących się adres do doręczeń, który nie był ich adresem zamieszkania. Przy czym, poza zakresem rozważań pozostaje to, czy radca prawny reprezentujący skarżących przed organem miał umocowanie do reprezentowania ich również przed organem odwoławczym. W niniejszej sprawie istotne jest, że sami odwołujący się wskazali adres kancelarii jako adres do doręczeń i, jak wynika z akt sprawy, okoliczności tej nie kwestionowała osoba pozostająca pod tym adresem, skoro informowała syna skarżącej o przychodzącej korespondencji. Odnosząc powyższe ustalenia do przytoczonego powyżej art. 87 p.p.s.a. wskazać trzeba, że złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi w niniejszej sprawie został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz że została dopełniona czynność, dla której określony był termin, jednakże skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Wskazując adres kancelarii jako swój adres do doręczeń strony dokonały czynności wywołującej skutki prawne, godząc się jednocześnie na związane z tym konsekwencje, takie jak np. konieczność pozostawania z osobą pozostająca pod adresem do doręczeń w stałym kontakcie, umożliwiającym uzyskanie wiedzy na temat przychodzącej korespondencji. Nie było zarazem przeszkód, by organ doręczał pisma stronom pod ich adresem zamieszkania, jednakże strony o to nie wniosły, wskazując adres do doręczeń, inny niż adres zamieszkania. W niniejszej sprawie strony zostały prawidłowe poinformowane o wszczęciu postępowania przed organem pierwszej instancji, a dopiero w jego toku ujawnił się ich pełnomocnik. Następnie – pomimo faktu, że decyzję Wójta skierowano na adres kancelarii – strony osobiście wniosły odwołanie, wskazując w nim adres do doręczeń, na który wysłano decyzję organu odwoławczego, będący adresem pełnomocnika (byłego). Zatem, w ocenie sądu, nie można zarzucić Kolegium naruszenia przepisów postępowania dotyczących doręczeń pism, bowiem prawidłowo wysłało ono decyzję na adres do doręczeń, wskazany przez stronę. W istocie zatem, to brak komunikacji pomiędzy skarżącą a jej synem i osobą pozostającą pod adresem do doręczeń doprowadził do uchybienia terminowi wniesienia skargi w okolicznościach niniejszej sprawy. W ocenie sądu zaś, opisane okoliczności nie pozwalając uznać, że nie można było tego uniknąć przy zachowaniu należytej staranności. Skarżąca miała świadomość toczących się postępowań administracyjnych i bez wątpienia sama mogła wykazać się inicjatywą w uzyskiwaniu informacji na temat jego przebiegu od osoby pozostającej pod adresem do doręczeń, czy też swojego syna, co mogło nastąpić przy pomocy środków porozumiewania się na odległość (telefon, mail). Tymczasem, co zresztą wynika z treści jej wniosku, pozostawała bierną w tym zakresie, oczekując przekazywania informacji przez inne osoby. W takiej postawie, w ocenie sądu, przejawia się niedbalstwo skarżącej, co ostatecznie doprowadziło do uchybienia terminowi do złożenia skargi. Jednocześnie zaś, fakt niedbalstwa przesądza o zawinieniu skarżącej w uchybieniu terminowi, co z kolei wyklucza możliwość jego przywrócenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą łącznie wszystkie przesłanki, wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkujące przywrócenie uchybionego terminu i w oparciu o wskazany przepis – odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 26 listopada 2019 r.