III OSK 4554/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-03

Skład orzekający: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, sędzia NSA Piotr Korzeniowski, sędzia del. WSA Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opłata stała za pobór wód podziemnych za okres do 31 grudnia 2021 r. powinna być ustalana na podstawie art. 561 Prawa wodnego, a nie § 15 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, które zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że opłata stała za pobór wód podziemnych za okres do 31 grudnia 2021 r. powinna być ustalana na podstawie art. 561 Prawa wodnego, który stanowi przepis przejściowy. Sąd stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, iż § 15 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej i nie może mieć zastosowania. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia zasady "korzystający płaci" oraz przepisów przejściowych.
Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. została poinformowana o ustaleniu opłaty stałej za pobór wód podziemnych za 2020 r. w wysokości 763 zł. Po wniesieniu reklamacji, Dyrektor Zarządu Zlewni w Gryficach decyzją z 13 marca 2020 r. utrzymał tę opłatę. Spółka zaskarżyła decyzję do WSA w Szczecinie, który uchylił decyzję organu, uznając, że § 15 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, na podstawie którego ustalono opłatę, został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł skargę kasacyjną do NSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Zasądził od A. sp. z o.o. na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni w Gryficach kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Maciej Kobak protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Zarządu Zlewni w Gryficach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 385/20 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gryficach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 13 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2. zasądza od A. sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni w Gryficach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 19 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: spółka) uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gryficach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 13 marca 2020 r. w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że informacją z 12 lutego 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Gryficach ustalił spółce opłatę stałą za pobór wód podziemnych, w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Gryficach decyzją z 8 czerwca 2018 r., za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 763 zł. Opłata stała została obliczona na podstawie art. 271 ust. 2 z ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 – dalej: Prawo wodne), jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 zł na dobę za 1 m3/s czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i maksymalnej ilości wód podziemnych, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Wysokość jednostkowej stawki opłaty stałej została określona w § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502). Spółka wniosła reklamację w związku z powyższą informacją. Decyzją z 13 marca 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Gryficach ustalił spółce opłatę stałą za pobór wód podziemnych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 763 zł. Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że zasady ustalania wysokości opłaty stałej określa art. 271 ust. 2 Prawa wodnego. Z kolei górne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne ustawodawca określił w art. 274 tej ustawy, przy czym w obowiązującym w dacie wydania decyzji stanie prawnym norma ta rozpoczynała się od pkt 2 i odnosiła się do stawek za pobór wód w formie opłaty zmiennej (pkt 2, 3, 4), stawek za odprowadzanie do wód – wód w formie opłaty stałej i zmiennej (pkt 5), stawek za zmniejszenie naturalnej retencji (pkt 6), stawek za wprowadzanie ścieków do wód (pkt 7,8,9), stawek za wprowadzanie do wód - wód pochodzących z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni (pkt 10) oraz stawek za wydobywanie z wód powierzchniowych kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, a także wycinanie roślin z wód lub brzegu (pkt 11). Jednostkowe stawki opłat za usługi wodne określone zostały w rozporządzeniu w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Delegację ustawową do wydania tego rozporządzenia zawiera art. 277 Prawa wodnego. Norma art. 274 Prawa wodnego, która następnie stała się elementem dyspozycji art. 277 tej ustawy (delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia), w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2022 r., nie określa górnych stawek za pobór wód w formie opłaty stałej. Oznacza to, że "delimitacja rozporządzenia wydanego na podstawie art. 277 ustawy Prawo wodne ograniczenie to musi uwzględniać". Rozporządzenie wydane w wyniku realizacji delegacji ustawowej z art. 277 cytowanej ustawy, nie może więc określać stawek za pobór wód w formie opłaty stałej, a jeśli określa, to obowiązywać one mogą dopiero od 1 stycznia 2022 r. Dyspozycja delegacji ustawowej precyzuje jej przedmiot, którym są jednostkowe stawki opłat, o których stanowi art. 274 oraz w art. 275 ust. 20-24 Prawa wodnego (ten ostatni nie ma w sprawie zastosowania). Regulacje rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, które określają jednostkowe stawki za usługi wodne w formie opłaty stałej – za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych - § 2, § 3 –obowiązują dopiero od 1 stycznia 2022 r. Z dniem 1 stycznia 2022 r. norma art. 274 Prawa wodnego uległa zmianie przez dodanie pkt 1, który określa górne jednostkowe stawki opłat za pobór wód podziemnych, wód powierzchniowych oraz za pobór wód do celów wytwarzania energii. Ponadto Sąd I instancji dokonał oceny zgodności § 15 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek z art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne, także w sytuacji gdyby dyspozycja normy art. 274 pkt 1 tej ustawy obowiązywała. Zgodnie z § 15 pkt 1 rozporządzenia, do 31 grudnia 2021 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą za pobór wód podziemnych - 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód. Z delegacji ustawowej wynika, że "Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, jednostkowe stawki opłat, o których mowa w art. 274 (...), uwzględniając czynniki, o których mowa w art. 277 ust. 2 ustawy Prawo wodne, jak np. wielkość zasobów wodnych możliwych do wykorzystania w poszczególnych dorzeczach oraz koszt uzyskania wód z tych zasobów, dostępność zasobów środowiska, wymogi ochrony środowiska i stopień degradacji poszczególnych obszarów i zasobów, wynikające z dotychczasowych form korzystania ze środowiska". W ocenie Sądu I instancji, § 15 rozporządzenia wskazuje arbitralnie stawki, bez uwzględnienia np. wielkości zasobów wodnych, o których stanowi w art. 277 ust. 2 Prawa wodnego, a które mają bezpośredni wpływ na określenie opłaty i w konsekwencji - proporcji, o której stanowi art. 271 ust. 2 tej ustawy. Oznacza to, że § 15 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, wydany został z przekroczeniem delegacji ustawowej i nie może mieć zastosowania jako podstawa ustalenia opłaty za pobór wód w formie opłaty stałej. Zdaniem Sądu I instancji, bez znaczenia jest treść art. 561 Prawa wodnego, gdzie określone zostały górne stawki jednostkowe opłat za pobór wód w formie opłaty stałej, które w wypadku wód podziemnych wynoszą 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wody. Stawki te mają obowiązywać do 31 grudnia 2021 r. Z przepisu tego nie wynika bowiem, że do tej daty stosowane miałyby być w każdym wypadku właśnie tak określone górne stawki. Ponadto nadal obowiązywał art. 271 ust. 2 Prawa wodnego, wskazujący na konieczność uwzględnienia przy określaniu wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych - stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, do dostępnych zasobów wód podziemnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ. W pierwszej kolejności organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania. Po pierwsze, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Po drugie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 561 pkt 1 Prawa wodnego przez dokonanie błędnej wykładni art. 561 prawa wodnego, a w konsekwencji uznanie, że z tego przepisu nie wynika, że do dnia 31 grudnia 2021 r. ma on stanowić podstawą ustalania wysokości opłaty stałej. Ponadto organ zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Po pierwsze, art. 271 ust. 2 Prawa wodnego przez dokonanie błędnej wykładni i w konsekwencji uznanie, że organ naruszył ten przepis. Po drugie, art. 561 pkt 1 Prawa wodnego przez dokonanie błędnej wykładni i uznanie, że przepis ten nie może mieć ma zastosowania do ustalenia wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych, w sytuacji, gdy ta regulacja powinna stanowić podstawę wyliczenia przedmiotowej opłaty stałej. Organ wniósł o uwzględnienie niniejszej skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny jako, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a opłata stała za pobór wód podziemnych została należycie ustalona. Alternatywnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Organ wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzuty naruszenia prawa procesowego zostały błędnie sformułowane. Przepis art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy i określa zakres kognicji sądów administracyjnych. W tej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest w istocie kwestionowane, że wojewódzki sąd administracyjny w ramach swojej właściwości dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Natomiast zarzutem naruszenia powołanych przepisów ustrojowych nie można kwestionować oceny prawnej wyrażonej przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, o ile ocena ta mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, co w tej sprawie niewątpliwie miało miejsce. Ponadto, zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie te elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowe wyjaśnienie powodów, dla których Sąd I instancji uwzględnił skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej, chociaż Naczelny Sąd Administracyjny tego stanowiska nie podziela z przyczyn przedstawionych w dalszej części uzasadnienia. Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować oceny prawnej wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto, w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. także został błędnie sformułowany. Powołane normy są normami o charakterze procesowym i mogą być powołane wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie strony zostały błędnie zastosowane lub błędnie zinterpretowane przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Ponadto, normy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ są normami o charakterze wynikowym i określają wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku Sądu I instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym. W szczególności zarzut naruszenia tego przepisu, nie może służyć podważeniu oceny Sądu I instancji wyrażonej w zaskarżonym wyroku. Tego rodzaju powiązania zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. organ dokonał w drugim zarzucie naruszenia prawa procesowego, wskazując, że naruszenie powołanych norm wynikowych miało miejsce w związku z art. 561 pkt 1 Prawa wodnego. Jest to jednak w istocie zarzut naruszenia prawa materialnego podnoszący błędną wykładnię art. 561 Prawa wodnego. Jednocześnie nieprawidłowe jest powiązanie zarzutu naruszenia prawa materialnego, jakim jest art. 561 Prawa wodnego, z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który stanowi podstawę uwzględniania przez Sąd I instancji skargi na decyzję lub postanowienie, w przypadku naruszenia przez organ przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega przy tym, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nieprawidłowo powołał w podstawie prawnej rozstrzygnięcia zarówno art. 145 § 1 pkt § lit. a) jak i lit. c) p.p.s.a., pomimo, że podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji stanowiły wyłączenia stwierdzone przez Sąd I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego. W świetle powyższych rozważań istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, której granice zostały zakreślone podstawami kasacyjnym, są zarzuty naruszenia art. 271 ust. 2 oraz art. 561 pkt 1 Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że kwestia stosowania powołanych przepisów wywołała rozbieżność w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, zgodnie z którym okoliczność, że art. 274 pkt 1 Prawa wodnego, określający górną granicę stawek, wchodził w życie dopiero 1 stycznia 2022 r., nie miało istotnego znaczenia w tych sprawach. Organ zastosował bowiem stawkę wymaganą dla obliczenia opłaty stałej uregulowaną w art. 561 pkt. 1 Prawa wodnego oraz w rozporządzeniu w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Treść art. 561 pkt. 1 Prawa wodnego odnosi się bezpośrednio do ustalania opłat do 31 grudnia 2021 r. Przepis ten reguluje więc górne stawki opłat za pobór wód do końca 2021 r. Norma art. 561 pkt 1 Prawa wodnego jest normą o charakterze przejściowym i dostosowującym, co potwierdza jej treść oraz systematyka (norma ta znajduje się w rozdziale 2 zatytułowanym "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe"). Wśród tych norm znalazła się również norma 574 pkt 4 Prawa wodnego, z której wynika, że art. 274 pkt 1 Prawa wodnego, określający górne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód podziemnych i pobór wód powierzchniowych, wchodził w życie dopiero 1 stycznia 2022 r. Normy te należy odczytywać łącznie – ustawodawca z jednej strony odroczył wejście w życie art. 274 pkt 1 Prawa wodnego, a jednocześnie przewidział na ten czas przepis przejściowy jakim jest art. 561 pkt 1 i 2 Prawa wodnego. Należy mieć także na uwadze, że uchwalenie i wejście w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. ustawy Prawo wodne było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, ze zm., Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, s. 275; dalej: Ramowa Dyrektywa Wodna). Z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Zasadę tę wprowadza także art. 86 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.), zgodnie z którym każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie oraz art. 7 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973, obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.) zgodnie z którym, kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego naruszenia. Podstawową zasadą ustawy Prawo wodne jest zatem, że korzystający płaci. Zasada ta ma na celu ochronę wód i ograniczenie działań powodujących negatywne dla tych wód skutki. Celem Ramowej Dyrektywy Wodnej jest bowiem zachowanie, ochrona i poprawa jakości środowiska poprzez rozsądne i racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych, oparte na zasadzie ostrożności oraz na zasadach, na jakich mają być podejmowane działania zapobiegawcze. Priorytetem powinno być, aby szkody wyrządzone w środowisku były naprawiane u źródła, a zanieczyszczający powinien płacić. Celem jest utrzymanie i poprawa środowiska wodnego. W przepisie art. 267 ustawy Prawo wodne wymieniono katalog instrumentów finansowych służących gospodarowaniu wodami, w tym opłaty za usługi wodne (art. 267 pkt 1 Prawa wodnego). Opłaty za usługi wodne uiszcza się między innymi za pobór wód podziemnych (art. 268 ust. 1 pkt 1) Prawa wodnego). Natomiast stanowisko Sądu I instancji wykluczające możliwość określenia tego rodzaju opłaty stałej w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2021 r. jest sprzeczne z ratio legis Prawa wodnego, uwzględniając, że w tym okresie przejściowym obowiązywał art. 561 Prawa wodnego, mający niwelować skutki wydłużonego vacatio legis art. 274 pkt 1 Prawa wodnego. Nie można również podzielić stanowiska Sądu I instancji, że § 15 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, został przyjęty z przekroczeniem delegacji ustawowej. Norma z art. 277 ust. 1 Prawa wodnego stanowiła delegację ustawową do określenia, w drodze rozporządzenia, jednostkowych stawek opłat, o których stanowi art. 274 Prawa wodnego. W dacie uchwalenia rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne norma z art. 274 pkt 1 Prawa wodnego jeszcze nie obowiązywała, ale została uchwalona. Ustawodawca celowo użył odesłania do art. 274 Prawa wodnego, a nie jego poszczególnych punktów, bowiem na podstawie delegacji ustawowej z art. 277 ust. 1 Prawa wodnego możliwe było określenie w drodze rozporządzenia stawek opłat stałych za pobór wód podziemnych i powierzchniowych, przy założeniu, że również rozporządzenie w tej części wejdzie w życie 1 stycznia 2022 r., co wynika wprost z § 16 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Akt ten jest zatem spójny z przepisami ustawy Prawo wodne, również w zakresie § 15, który stanowi nawiązanie do normy przejściowej z art. 561 Prawa wodnego. Podstawę ustalenia stawki za pobór wód podziemnych stanowił zatem ten właśnie przepis przejściowy art. 561 Prawa wodnego, a więc przepis rangi ustawowej. Jego powtórzenie w rozporządzeniu w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne i zastosowanie w związku z tym § 15 rozporządzenia, nie miało zasadniczego znaczenia dla określenia wysokości opłaty stałej na podstawie art. 271 ust. 2 Prawa wodnego. W okresie do 31 grudnia 2021 r. jednostkowa stawka opłaty, o której stanowi ten przepis, została uregulowana w art. 561 Prawa wodnego. Powyższe oznacza, że zarzuty kasacyjne podnoszące naruszenie prawa materialnego zasługiwały na uwzględnienie, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uznać, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, ponieważ zarówno Sąd I instancji, jak i organ w skardze kasacyjnej nie odnosił się do zasadniczego zarzutu spółki podnoszącego, że nie zastosowano prawidłowo dyspozycji wynikającej z art. 271 ust. 2 Prawa wodnego. Zdaniem spółki, cytowany przepis nakazuje uwzględnić przy obliczeniu opłaty stosunek ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. Kwestia ta będzie przedmiotem oceny Sądu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w tym zakresie w innych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w podobnych sprawach dotyczących ustalenia opłat stałych za pobór wód podziemnych na rzecz spółki. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło