I GSK 1605/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-02-27
Skład orzekający: Michał Kowalski, Małgorzata Grzelak, Grzegorz Dudar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej płatność rolnośrodowiskową, złożony po wielu latach od wydania decyzji, może skutecznie podważyć ustalenia faktyczne organu dotyczące terminu rozpoczęcia zobowiązania i braku złożenia wymaganych dokumentów, zwłaszcza gdy strona nie odwołała się od pierwotnej decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie służy ponownemu rozpatrywaniu sprawy co do jej istoty ani kwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Skoro strona nie skorzystała z możliwości odwołania od pierwotnej decyzji przyznającej płatność rolnośrodowiskową, a wniosek o stwierdzenie nieważności nie wykazał rażącego naruszenia prawa lub wydania decyzji bez podstawy prawnej, nie można było skutecznie podważyć ustaleń organu dotyczących terminu rozpoczęcia zobowiązania i braku złożenia wymaganych dokumentów.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 2012 r. przyznającej jej płatność rolnośrodowiskową, zarzucając rażące naruszenie prawa i błędne ustalenie terminu rozpoczęcia zobowiązania. Organ odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując na brak podstaw do takiej kwalifikacji i brak złożenia przez skarżącą wymaganych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od K. S. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1175/20 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 kwietnia 2020 r. nr 14/2020 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. oddala skargą kasacyjną; 2. zasądza od K. S. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 stycznia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1175/20 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę K. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 kwietnia 2020 r. nr 14/2020 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżąca wnioskiem z dnia 14 maja 2012 r. zwróciła się o przyznanie płatności jednolitej, uzupełniającej płatności podstawowej oraz płatności rolnośrodowiskowej w ramach programu PROW 2007-2013 obowiązującego w dacie złożenia wniosku na 2012 r.
W deklaracji pakietów dołączonej do wniosku zaznaczono czas trwania zobowiązania na lata 2011-2016, wniosek określono jako "kontynuacyjny". Jednocześnie skarżąca nie dołączyła do wniosku ani formularza oświadczenia o przejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego, ani żadnych dokumentów dotyczących kontynuacji zobowiązania.
Decyzją z dnia 3 grudnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową w łącznej kwocie 8 200,00 zł. W treści decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień 15 marca 2012 r. Skarżąca nie odwołała się od tego rozstrzygnięcia.
Skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r. (5 rok zobowiązania) wskutek czego została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w związku z zaprzestaniem realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Dnia 18 listopada 2019 r. do Biura Powiatowego w Sandomierzu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, z którego treści wynikało, że stanowi odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z dnia 17 października 2019 r. Do pisma dołączono kopię wniosku skarżącej datowanego na dzień 25 września 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 3 grudnia 2012 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. Kopia wniosku została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika skarżącej z datą 12 listopada 2019 r.
Pismem z dnia 4 grudnia 2019 r. organ zawiadomił skarżącą o wszczęciu na jej wniosek postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu z dnia 3 grudnia 2012 r.
Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 24 stycznia 2020 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu z dnia 3 grudnia 2012 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Wskazał, że na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie ma podstaw do stwierdzenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które z kolei pociągałoby za sobą konieczność stwierdzenia jej nieważności w trybie określonym w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Strona składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 dołączyła deklarację pakietów rolnośrodowiskowych (...), w której zaznaczyła co prawda, że składa wniosek kontynuacyjny, ale do wniosku tego nie dołączyła dokumentów świadczących o przejęciu zobowiązania.
Skarżąca w odwołaniu od opisanej decyzji wskazała, że została ona wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 35 § 1 i 2 K.p.a. Zarzuciła kwestionowanej decyzji z dnia 3 grudnia 2012 r. rażące naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. i błędne określenie terminu rozpoczęcia zobowiązania.
Decyzją z dnia 9 kwietnia 2020 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję z dnia 24 stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 3 grudnia 2102 r. przyznającej skarżącej płatność rolnośrodowiskową w łącznej kwocie 8 200,00 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że przedmiotem postępowania była odmowa stwierdzenia nieważności decyzji. Organy obu instancji uznały, że decyzja z dnia 3 grudnia 2012 r. wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej nie zawiera wad powodujących jej nieważności z mocy samego prawa.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji prawidłowe jest stanowisko organu, że żądanie skarżącej w istocie jest skierowane na podważenie dokonanych przez organ w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. ustaleń faktycznych, a w konsekwencji ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem następczo dołączonych dokumentów związanych z przejęciem zobowiązania rolnośrodowiskowego. Nawet, gdyby uznać, że doszło do błędów w postępowaniu dowodowym, co nie miało miejsca w sprawie, nie byłoby dopuszczalne wyprowadzenie wniosku o rażącym naruszeniu prawa.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2009 r. rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Sąd stwierdził, że organ wydając decyzję pierwotną z dnia 3 grudnia 2012 r. był uprawniony do stwierdzenia, że ustalenie tego terminu oparte jest o stan faktyczny ustalony dla danej sprawy, który nie podlega ponownej ocenie w postępowaniu nadzwyczajnym.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył również, że kwestia charakteru terminu na złożenie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i co za tym idzie, płatności rolnośrodowiskowej była już rozważana w ramach skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W wyroku z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. I SA/Ke 157/19 Sąd ten prawomocnie oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku rolnośrodowiskowego na 2012 r. poprzez złożenie dokumentów potwierdzających przejęcie zobowiązania po poprzednim posiadaczu gospodarstwa rolnego.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.):
1) art. 3 § 1 i § 2 pkt 1,134 § 1 oraz art. 141 § 4 i art. 145 §1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.:
a. w zw. z art. 156 §1 pkt. 2 k.p.a. oraz art. 61 §1 k.p.a., art. 64 §2 k.p.a., art. 63 §2 k.p.a., a także art. 8 §1 k.p.a., art. 12 §1 k.p.a. i art. 10 ust. 1, art. 25 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1936 z późn. zm., dalej: "ustawa PROW") poprzez niewłaściwą kontrolę zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 kwietnia 2020 r. i oddalenie skargi pomimo wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że w przy wydaniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sandomierzu z dnia 3 grudnia 2012 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa ani, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sandomierzu z dnia 3 grudnia 2012 r. nie została wydana bez podstawy prawnej, w sytuacji, gdy:
- Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu pozostawał związany żądaniem wniosku wszczynającego postępowanie tj. określeniem przez wnioskodawczynię wniosku jako "kontynuacyjnego" oraz czasu trwania zobowiązania jako 2011-2016, tym bardziej, że wniosek sporządzony był przez wykwalifikowany podmiot - pracownika Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Sandomierzu, zaś w dacie wydawania decyzji obowiązujące przepisy nie dawały podstaw do samodzielnego precyzowania przez organ treści żądania i rozpoznania wniosku w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów (nie obowiązywał bowiem art. 23 ust. 2 Ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312]), a nadto dokumenty wymagane do uzupełnienia wniosku kontynuacyjnego (w tym oświadczenie wnioskodawczym o podjęciu samodzielnie prowadzenia gospodarstwa rolnego nr 0-1/144 oraz umowa z dnia 6 lutego 2012 r. Rep. A 1318/2012 o przekazaniu gospodarstwa rolnego) były w dacie złożenia jej wniosku w posiadaniu organu - jako załączone do wniosku K. S. z dnia 14 lutego 2012 r.;
- niezależnie od załączenia do wniosku K. S. z dnia 14 lutego 2012 r. dokumentów wymaganych do uzupełnienia wniosku kontynuacyjnego, braki we wniosku kontynuacyjnym podlegały uzupełnieniu na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. bowiem stanowiły część składową treści żądania, którego jasne sformułowanie jest elementem formalny podania wszczynającego postępowanie, zaś Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu w miejsce zastosowania przepisów regulujących powyższe kwestie dokonał nieuprawnionego samodzielnego ustalania woli strony, co doprowadziło do zmiany żądania wbrew intencji wnioskodawczym i rozpoznanie wniosku o odmiennej treści niż ten przez wnioskodawczynię złożony;
b. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 21 ust. 1 ustawy PROW w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 z późn. zm, dalej: "u.p.r.s.w.b.") oraz art. 23 ust. 1 akapit 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (dalej także: "Rozporządzenie nr 1122/2009") poprzez niewłaściwą kontrolę zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z dnia 9 kwietnia 2020 r. i oddalenie skargi pomimo wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że w przy wydaniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu z dnia 3 grudnia 2012 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, w sytuacji, gdy naruszone przepisy określając szczególne zasady działania organów w postępowaniach w sprawach o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych nie zwalniał organu z obowiązku stosowania art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braków w zakresie żądania sformułowanego we wniosku;
c. w zw. z art. 7,77 §1 i 80 k.p.a. oraz art. 25 ust. 1 i 2 ustawy PROW w zw. z § 21 ust. 1, § 22 ust. 1 i § 23 ust. 2-5, § 25 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm., dalej: "Rozporządzenie PRŚ") i art. 156 §1 pkt. 2 k.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z dnia 9 kwietnia 2020 r. i oddalenie skargi pomimo wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, przedstawienia w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym podzielając ustalenia organów administracji I i II instancji, polegające na przyjęciu, że wniosek K. S. z dnia 14 maja 2012 r. był wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, podczas, gdy w analizowanym stanie faktycznym za wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej uznać należało wniosek S. S. dotyczący roku 2011 r., a zgodnie z żądaniem skarżącej, jej zamiarem było jedynie wstąpienie do toczącego się postępowania i kontynuacja zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez jej poprzednika prawnego; zaś w konsekwencji powyższych błędnych ustaleń, także wadliwa ocena organów administracji I i II instancji, że przy wydaniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Sandomierzu z dnia 3 grudnia 2012 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa.
d. w zw. z art. 156 §1 pkt. 2 k.p.a., art. 58 §1 k.p.a. oraz art. 61 §1 k.p.a., art. 64 §2 k.p.a., art. 63 § 2 k.p.a. przez nadanie nieuprawnionego znaczenia okoliczności, że termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wyznaczony w oparciu o przepisy art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie podlega przywróceniu, bowiem ma on charakter materialnoprawny i przyjęcie, że sam charakter tego terminu uniemożliwiał uzupełnienie wniosku przed upływem terminu i zwalniał organ rozpoznający wniosek zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. zwłaszcza w sytuacji, gdy wniosek złożony został przez K. S. w dniu 14 maja 2012 r. a więc ze znacznym wyprzedzeniem terminu na jego złożenie ustalonego na podstawie przepisów (tj. 11 czerwca 2012 r.), a do którego uzupełnienia doprowadziłoby zastosowanie trybu określonego w art. 64 § 2 k.p.a. tym bardziej, że brakujące dokumenty (oświadczenie wnioskodawczym o podjęciu samodzielnie prowadzenia gospodarstwa rolnego nr 0-1/144 oraz umowa z dnia 6 lutego 2012 r. o przekazaniu gospodarstwa rolnego) były na dzień 14 maja 2012 r. w posiadaniu organu - jako załączone do wniosku K. S. z dnia 14 lutego 2012 r.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest to, czy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu z dnia 3 grudnia 2012 r. przyznająca skarżącej płatności rolnośrodowiskową w łącznej kwocie 8 200,00 zł. nie zawiera kwalifikowanej wady prawnej prowadzącej do konieczności stwierdzenia jej nieważności w trybie przepisów postępowania administracyjnego.
Odnosząc się merytorycznie do tej kwestii należy stwierdzić, że celem nadzwyczajnego postępowania jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad prawnych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., a organ orzekający o nieważności nie rozpoznaje sprawy co do jej istoty, co zostało prawidłowo ocenione w ramach zaskarżonego wyroku. Zakres zawartego we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej żądania strony skierowanego do organu stanowi materialny element sprawy administracyjnej. Dotyczy to także ewentualnego kontynuowania zobowiązania podjętego przez innego rolnika. Co do zasady zobowiązanie rolnośrodowiskowe realizowane jest przez rolnika, który je podjął i nie podlega zmianom. Ustawodawca wyjątkowo dopuścił jednak możliwość przejęcia tego zobowiązania w przypadku przejęcia gospodarstwa rolnego. Jednakże nie może to nastąpić z urzędu, a jedynie na wniosek nowego posiadacza gospodarstwa rolnego. Skarżąca kasacyjnie zaś takiego wniosku w sensie materialnym nie złożyła. Należy zatem uznać, że przepis art. 64 § 2 k.p.a. w ogóle nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie o przyznanie płatności na 2012 r.
Należy podkreślić, że żądanie skarżącej kasacyjnie skierowane jest w istocie na podważenie dokonanych przez organ w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. ustaleń faktycznych, a w konsekwencji ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem następczo dołączonych dokumentów związanych z przejęciem zobowiązania rolnośrodowiskowego. Należy wyjaśnić, że nawet gdyby uznać, że doszło do błędów w postępowaniu dowodowym, co nie miało miejsca w sprawie, nie byłoby dopuszczalne wyprowadzenie wniosku o rażącym naruszeniu prawa. Należy bowiem podkreślić, że tego rodzaju wady mogłyby być kwestionowane w postępowaniu zwykłym. Natomiast skarżąca nie złożyła odwołania od decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy można by rozważać w sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń, gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Jak wskazano błędne ustalenia stanu sprawy należy oceniać jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalnością, ale w trybie zwykłym. Z § 21 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2009 r. wynika, że rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Sąd stwierdza, że organ wydając decyzje pierwotną w dniu 3 grudnia 2012 r. był uprawniony do stwierdzenia, że ustalenie tego terminu oparte jest o stan faktyczny ustalony dla danej sprawy, który nie podlega ponownej ocenie w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji. Z tego względu pozbawiony uzasadnionej podstawy jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie nie doszło także do naruszenia uregulowanej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania obywateli do organów państwa. Z zasady tej wynika obowiązek praworządnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez organ i wydania decyzji. W szczególności uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z argumentacją organu i powodami wydanej decyzji. Nie można wywodzić naruszenia zasady zaufania z faktu, że wydane przez organ rozstrzygnięcie nie jest zgodne z oczekiwaniem strony. Skarżąca nie kwestionowała rozstrzygnięcia w toku postępowania zwykłego, uznając za przekonujące zarówno rozstrzygnięcie, jak i argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.
Co warte podkreślenia w ramach postępowania zwykłego zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sandomierzu z dnia 3 grudnia 2012 r. przyznająca skarżącej płatności rolnośrodowiskową w łącznej kwocie 8 200,00 zł skarżąca nie przedstawił do wniosku oświadczenia o przejęciu zobowiązania ani dokumentów, z których wynikałby zamiar kontynuowania zobowiązania po poprzednim posiadaczu gospodarstwa.
Poza powyższym należy podkreślić, że zagadnienie charakteru terminu na złożenie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i co za tym idzie, płatności rolnośrodowiskowej, była już rozważana w ramach skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W wyroku z 27 czerwca 2019 r. sygn. I SA/Ke 157/19 Sąd ten prawomocnie oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku rolnośrodowiskowego na 2012 r. poprzez złożenie dokumentów potwierdzających przejęcie zobowiązania po poprzednim posiadaczu gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał wprost, że termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności jest terminem prawa materialnego, co wynika z art. 11 ust. 2 i art. 23 pst. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, z późn. zm.) Sąd wyjaśnił również, że zgodnie z tym przepisem skutki złożenia wniosku po ostatecznym terminie należy odnosić do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności przedmiotowej pomocy. Zdaniem Sądu nie było podstaw, aby inaczej traktować wymóg zachowania terminów do złożenia dokumentów, oświadczeń stanowiących o kwalifikowalności wniosku w przypadku złożenia go przez beneficjenta a inaczej przez następcę. Zatem także w przypadku następcy prawnego beneficjenta składającego wniosek kontynuacyjny termin do złożenia dokumentów i oświadczeń wymaganych dla przyznania płatności, jako termin prawa materialnego, nie podlega przywróceniu.
W tym stanie rzeczy za pozbawione uzasadnionej podstawy należało uznać zarówno zarzuty naruszenia przepisów procesowych w postaci art. 3 § 1 i § 2 pkt 1,134 § 1 oraz art. 141 § 4 i art. 145 §1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., art. 156 § 1 pkt. 2, art. 61 §1, art. 64 §2, art. 63 §2, art. 8 § 1, art. 12 § 1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 10 ust. 1, art. 25 ustawy PROW, art. 18 ust. 2 u.p.r.s.w.b., § 21 ust. 1, § 22 ust. 1 i § 23 ust. 2-5, § 25 ust. 1-3 Rozporządzenie PRŚ.
Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło