II SA/Gl 950/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Spółdzielni "A" w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Prezydent Miasta R. decyzją z [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 6 i art. 7 ust. 6a ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 139) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił dla Spółdzielni A w R. (dalej jako strona lub skarżąca) opłatę w wysokości 897,77 zł tytułem przekształcenia udziału wynoszącego 7690/10000 części w nieruchomości obejmującej działkę nr 1 zapisanej w księdze wieczystej[...] , oraz opłatę w wysokości 1507,38 zł tytułem przekształcenia udziału wynoszącego 1/1 części w nieruchomości obejmującej działkę nr 1 i 2 zapisanej w księdze wieczystej [...]. Wskazano, że przedmiotowe opłaty należy uiszczać przez okres 99 lat począwszy od roku 2020 oraz w latach następnych w terminie do 31 marca każdego roku. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że wydane zostały zaświadczenia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wskazanych powyżej nieruchomości. W dalszej części przedstawiono działania strony oraz organu zmierzające do ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia i w tym zakresie przywołano przepisy prawa normujące tę problematykę. Podkreślono, że opłaty ustalone zostały proporcjonalnie do wysokości udziału w nieruchomości wspólnej, związanej z własnością lokalu. Podkreślono, że ustalona wysokość opłat przekształceniowych związanych z powyższymi lokalami została ustalona w wysokości dotychczasowych opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym podniosła naruszenie art. 7 ust. 6a ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez jego błędne zastosowanie; naruszenie art. 7 ust. 6 wyżej wymienionej ustawy poprzez jego niezastosowanie oraz podniesiono naruszenie art. 6 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji w sposób podważający zaufanie obywateli do organów władzy i z naruszeniem przepisów prawa. W motywach odwołania podniesiono, że strona potraktowana została jak przedsiębiorca i z tego powodu ustalono wysokość opłaty rocznej z tytułu przekształcenia w prawo własności użytkowania wieczystego gruntu przez 99 lat. Zdaniem odwołującej się w stosunku do niej winna zostać ustalona opłata na okres 20 lat, ponieważ przedmiotowa inwestycja była realizacją celu działania strony. Podniesiono, że rozdysponowanie poszczególnych lokali odbyło się zgodnie z zasadami obowiązującymi spółdzielnie mieszkaniowe. W odwołaniu tym podniesiono, że przepisy o pomocy publicznej nie mają zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych. W końcowej części tego pisma zwrócono uwagę na fakt, że poszczególni najemcy lokali będą mogli w przyszłości występować o przekształcenie swojego prawa w prawo własności zajmowanego lokalu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, w szczególności zwrócono uwagę na fakt, że strona po otrzymaniu zaświadczeń o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wystąpiła do organu pierwszej instancji o wydanie stosownej decyzji. W dalszej części przywołano przepisy prawa normujące problematykę przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jak również przybliżono podstawowe mechanizmy obowiązujące w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego istota sporu i niezadowolenia sprowadza się do uznania strony za podmiot wskazany w art. 7 ust. 6a przedmiotowej ustawy, a nie za podmiot objęty normą zamieszczoną w art. 7 ust. 6 przywoływanego aktu. Organ ten odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I CSK 386/17 podzielił stanowisko organu pierwszej instancji sprowadzające się do zaliczenia strony do kategorii przedsiębiorców. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że działania podejmowane przez organ pierwszej instancji są prawidłowe i zasługują na akceptację, ponieważ wysokość opłaty za przekształcenie ustalona została na poziomie dotychczasowych opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i powieliła zarzuty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a zatem naruszenie art. 7 ust. 6a ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez jego błędne zastosowanie; naruszenie art. 7 ust. 6 wyżej wymienionej ustawy poprzez jego niezastosowanie oraz podniesiono naruszenie art. 6 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji w sposób podważający zaufanie obywateli do organów władzy i z naruszeniem przepisów prawa. W motywach skargi wpierw odniesiono się do terminowości jej wniesienia i podkreślono, że wniesiona została ona w terminie. Odnosząc się do rozstrzygnięć organów administracji skarżąca Spółdzielnia podniosła, że nie podziela stanowiska tych organów i w jej ocenie nie może być zaliczona do przedsiębiorców i na tą okoliczność przedłożyła liczne orzeczenia sądów administracyjnych i sądów powszechnych wspierających jej stanowisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 powyższej ustawy tejże kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami, wnioskami i powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga rozpoznana została w trybie przewidzianym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Przedmiotem postępowania poddanego sądowej kontroli jest decyzja administracyjna określająca wysokość opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Podstawą prawną kwestionowanej decyzji uczyniono art. 7 ust. 6a ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 2040). Odniesienie się do podnoszonych w skardze zarzutów wymaga odniesienia się do obowiązującego stanu normatywnego. Stosownie do postanowień art. 7 tej ustawy, z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. W przypadku ustanowienia lub przeniesienia użytkowania wieczystego w okresie od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która zgodnie z postanowieniami umowy obowiązywałaby od dnia 1 stycznia 2019 r. Opłatę wnosi się w terminie do dnia 31 marca każdego roku. Na wniosek złożony nie później niż 14 dni przed dniem upływu terminu płatności właściwy organ może rozłożyć opłatę na raty lub ustalić inny termin jej wniesienia, nieprzekraczający danego roku kalendarzowego. W przypadkach, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy, właściciel gruntu wnosi opłatę za rok, w którym nastąpiło przekształcenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia przez właściwy organ zaświadczenia. Jeżeli za rok, w którym nastąpiło przekształcenie, została wniesiona opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, opłatę wnosi się do dnia 31 marca roku następującego po roku, w którym nastąpiło przekształcenie. Opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r., poz. 424 i 1086), z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres: 99 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1%, albo 50 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 2%, albo 33 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 3%, albo w którym suma opłat nie przekroczy wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2 - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, jest wyższa niż 3%. Właściciel gruntu będący przedsiębiorcą w okresie pozostałym do wnoszenia opłaty w każdym czasie, z uwzględnieniem art. 14, może złożyć nowe oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty stosownie do ust. 6 albo 6a, z uwzględnieniem dotychczas wniesionych opłat. Właściwy organ wydaje zaświadczenie potwierdzające wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty w terminie 30 dni od dnia złożenia nowego oświadczenia. Do zaświadczenia potwierdzającego wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty stosuje się odpowiednio przepis art. 11 ust. 2. W przypadku gdy właściciel gruntu będący przedsiębiorcą nie złożył oświadczenia w terminie, o którym mowa w art. 7 ust. 6a tej ustawy, właściwy organ wydaje zaświadczenie i informuje o obowiązku wnoszenia opłaty odpowiednio przez okres, o którym mowa w ust. 6a. Oświadczenie złożone po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6a, ale przed doręczeniem zaświadczenia uznaje się za skuteczne. Właściciel gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty może zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty (opłata jednorazowa). Wysokość opłaty jednorazowej odpowiada iloczynowi wysokości opłaty obowiązującej w roku, w którym zgłoszono zamiar wniesienia opłaty jednorazowej, oraz liczby lat pozostałych do upływu okresu, o którym mowa w art. 7 ust. 6 albo 6a przedmiotowej ustawy. Z postanowień przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwa mechanizmy ustalania tej opłaty, a mianowicie jeden dla przedsiębiorców, a drugi dla pozostałych podmiotów, w tym dla osób fizycznych. W rozpoznawanej sprawie istota sporu między organami administracji publicznej a skarżącą Spółdzielnią sprowadza się do jednego zagadnienia, a mianowicie do tego, czy w stosunku do skarżącej Spółdzielni zastosowanie posiadają przepisy odnoszące się do przedsiębiorców czy te, które stosuje się wobec pozostałych podmiotów. Organy administracji uznały, że w stosunku do skarżącej Spółdzielni zastosowanie posiadają przepisy dotyczące przedsiębiorców, natomiast skarżąca utrzymuje odmiennie. W tej sytuacji niezbędnym jest przytoczenie przepisów, które w tym zakresie mogą mieć zastosowanie. W pierwszej kolejności przywołać należy regulacje dotyczące spółdzielni mieszkaniowych. Stosownie do postanowień art. 1 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1465), celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu, przy czym spółdzielnia mieszkaniowa nie może odnosić korzyści majątkowych kosztem swoich członków, w szczególności z tytułu przekształceń praw do lokali. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu przedmiotem działalności spółdzielni może być: budowanie lub nabywanie budynków w celu ustanowienia na rzecz członków spółdzielczych lokatorskich praw do znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych; budowanie lub nabywanie budynków w celu ustanowienia na rzecz członków odrębnej własności znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych lub lokali o innym przeznaczeniu, a także ułamkowego udziału we współwłasności w garażach wielostanowiskowych; budowanie lub nabywanie domów jednorodzinnych w celu przeniesienia na rzecz członków własności tych domów; udzielanie pomocy członkom w budowie przez nich budynków mieszkalnych lub domów jednorodzinnych; budowanie lub nabywanie budynków w celu wynajmowania lub sprzedaży znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych lub lokali o innym przeznaczeniu. Po myśli ust. 6 tego przepisu spółdzielnia może prowadzić również inną działalność gospodarczą na zasadach określonych w odrębnych przepisach i w statucie, jeżeli działalność ta związana jest bezpośrednio z realizacją celu, o którym mowa w ust. 1 powyższej ustawy. Treść przywołanych regulacji prawnych jak się wydaje jest czytelna i wynika z nich, że spółdzielnie mieszkaniowe w zakresie objętym regulacjami wynikającymi z tej ustawy prowadzą działalność gospodarczą, a zakres tej działalności może być przez spółdzielnię rozszerzony, jeżeli wynikać to będzie z postanowień odrębnych przepisów lub z postanowień statutu takiej spółdzielni. Powyższe ustalenia pozwalają uznać, że organy administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie w sposób prawidłowy uznały, że skarżąca Spółdzielnia musi być traktowana jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą i w tym zakresie nie dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca Spółdzielnia podniosła naruszenie art. 7 ust. 6a ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez jego błędne zastosowanie. Tak sformułowany zarzut w kontekście przeprowadzonych powyżej rozważań nie może zostać uznany za zasadny i dający podstawę dla uwzględnienia wniesionej skargi. Kolejny zarzut sformułowany w skardze związany jest z naruszeniem art. 7 ust. 6 wyżej wymienionej ustawy poprzez jego niezastosowanie. Tak zbudowany zarzut w sposób bezpośredni odnosi się do powyżej rozpoznanego i analogicznie jak wcześniejszy nie był zasadny, także i ten zarzut nie jest trafny, a wynika to z tego, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej zasadnie przepisu tego nie zastosowały i nie podjęły rozstrzygnięcia w oparciu o jego postanowienia. Ostatnim zarzutem w skardze uczyniono naruszenie art. 6 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji w sposób podważający zaufanie obywateli do organów władzy i z naruszeniem przepisów prawa. Tak sformułowany zarzut nie może być uwzględniony, ponieważ nie jest on trafny. Organy administracji publicznej prowadzące przedmiotowe postępowanie i wypowiadające się w formie decyzji administracyjnych w sposób prawidłowy zastosowały przepisy prawa materialnego oraz nie dopuściły się naruszenia postanowień przepisów postępowania administracyjnego, a tym samym nie mogły dopuścić się naruszenia postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem zasady legalności, jak również nie dopuściły się naruszenia zasady zaufania obywateli do organów państwa, ponieważ dokonały prawidłowej wykładni obowiązujących przepisów, a w toku prowadzonego postępowania nie naruszyły regulacji procesowych w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. mr