I GZ 318/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 171/21 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] lutego 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 171/21 odrzucił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 5 maja 2021 r. w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] lutego 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. Odpis wyroku WSA w Białymstoku z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 171/21 z uzasadnieniem został skutecznie doręczony pełnomocnikowi organu na elektroniczną skrzynkę podawczą organu w dniu 18 maja 2021 r. (k. 41 akt sądowych). Odpis prawomocnego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi dotyczącymi zaskarżonej decyzji zostały skutecznie doręczone organowi 14 lipca 2021 r. (k. 48). W dniu 3 sierpnia 2021 r. do WSA w Białymstoku wpłynęła skarga kasacyjna organu od powyższego wyroku. WSA w Białymstoku zaskarżonym postanowieniem na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") odrzucił skargę kasacyjną. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zatem wynoszący 30 dni termin do wniesienia skargi kasacyjnej, z uwagi na doręczenie pełnomocnikowi organu odpisu wyroku z uzasadnieniem w dniu 18 maja 2021 r., upłynął jednak z dniem 17 czerwca 2021 r., zatem skargę kasacyjną złożono po terminie. Sąd I instancji stwierdził, że nie może przy tym ostać się argumentacja autora skargi kasacyjnej, jakoby w sprawie nie było podstaw do doręczenia pełnomocnikowi organu odpisu wyroku z uzasadnieniem drogą elektroniczną, gdyż nie zostały spełnione przesłanki z art. 74a § 1 p.p.s.a., a tym samym doręczenie to było nieskuteczne, a organ nie był obowiązany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, przyjmując jako datę doręczenia mu orzeczenia z uzasadnieniem dzień 14 lipca 2021 r. (wyrażona w uzasadnieniu do zarzutu naruszenia art. 139 § 4, art. 142 § 1 w zw. z art. 74a § 1 i § 3 p.p.s.a.). Jak zostało wyżej wskazane, w tym dniu do organu wpłynął odpis prawomocnego wyroku z 5 maja 2021 r. wraz z aktami administracyjnymi. Sąd I instancji wskazał, że podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (art. 16 ust. 1a). Z powołanych przepisów (art. 74a ust. 10 p.p.s.a. i art. 16 ust. 1 i 1a ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne) wynika, że po pierwsze, sąd wysyła korespondencję elektroniczną do organu publicznego na jego ESP, po drugie, organ publiczny ma zapewnić "gotowość" przyjmowania korespondencji na ESP od adresatów, czyli także od sądu. Sąd I instancji nie miał więc wątpliwości co do tego, że wyrok z uzasadnieniem został organowi doręczony skutecznie, zaś skarga kasacyjna wniesiona została po terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 8 września 2021 r. wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2021r. oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, według norm przepisanych. Zażalenie oparł na naruszeniu przepisów postępowania: art. 177 § 1 w zw. z art. 173 § 1 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarga kasacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 03 sierpnia 2021r., złożona do Sądu w dniu 03 sierpnia 2021r. w sprawie M.P. , została złożona po terminie, w sytuacji gdy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2021r. doręczony został skutecznie Organowi w dniu 14 lipca 2021r. art. 139 § 4, art. 142 § 1 w zw. z art. 74a § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie wynikające z przyjęcia, iż organ wyraził zgodę na doręczanie pism przez Sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskazał Sądowi adres elektroniczny do doręczeń, w sytuacji gdy zgoda taka nie została wyrażona. Zakład nie wystąpił też o doręczenia pism sądowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, nie wniósł też pisma w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu. Sąd nie wypełnił też obowiązku z art. 74a § 3 p.p.s.a. tj. uprzedniego przesłania zawiadomienia przewidzianego na adres elektroniczny adresata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do przepisu art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do przepisów art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyroku lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jednocześnie w myśl art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W rozpoznawanej sprawie odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony na elektroniczną skrzynkę podawczą ZUS - pełnomocnikowi organu - r.pr. K. M. w dniu 18 maja 2021 r. co wynika z urzędowego poświadczenia doręczenia. Istotne w tym miejscu jest określenie zasad komunikacji elektronicznej, realizowanej pomiędzy sądami administracyjnymi a organami publicznymi. I tak w myśl art. 74a § 10 p.p.s.a. w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru. Co istotne, przepis ten nie dotyczy innych uczestników postępowania, którzy nie mają obowiązku udostępniać elektronicznej skrzynki podawczej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powyższy przepis stanowi, że sąd, przesyłając organowi dokument w postaci elektronicznej, czyni to na jego elektroniczną skrzynkę podawczą (dalej jako ESP). Przy określeniu zasady doręczania pism przez sąd organom, trzeba mieć również na względzie art. 16 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, podmiot publiczny, organizując przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym, jest obowiązany zapewnić możliwość przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informatyczne nośniki danych lub środki komunikacji elektronicznej. Podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (art. 16 ust. 1a). Z powołanych przepisów (art. 74a ust. 10 p.p.s.a. i art. 16 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne) wynika, że po pierwsze, sąd wysyła korespondencję elektroniczną do organu publicznego na jego ESP, po drugie, organ publiczny ma zapewnić "gotowość" przyjmowania korespondencji na ESP od adresatów, czyli także od sądu. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego relacji pomiędzy art. 74a § 1 a i art. 74a § 10 p.p.s.a. należy stwierdzić, że przepis 74a § 10 reguluje coś więcej niż techniczny sposób dostawy pism do podmiotów w nim wymienionych i stanowi wyjątek od zasady doręczania pism drogą elektroniczną wyłącznie po uzyskaniu akceptacji adresata. Sąd podmiotom wymienionym w art. 74a § 10 p.p.s.a. każdorazowo doręcza pisma bezpośrednio do ich elektronicznych skrzynek podawczych. Nie ma w tym przypadku znaczenia oświadczenie takiego podmiotu o akceptacji takiego kanału komunikacyjnego. Ponadto z przepisu art. 74a § 10 p.p.s.a. wynika, że zastosowanie go jest obowiązkiem, a nie tylko uprawnieniem sądu. Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Ustanowiony pełnomocnik organu nie wskazał swojego indywidualnego adresu elektronicznego zatem Sąd I instancji wykonując dyspozycję art. 74a § 10 p.p.s.a. prawidłowo doręczył odpis wyroku z dnia 5 maja 2021 r. wraz uzasadnieniem pełnomocnikowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - r.pr. K. M. na elektroniczną skrzynkę podawczą organu. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg 19 maja 2021 r. i upływał w dniu 17 czerwca 2021 r. Natomiast skarga kasacyjna organu wpłynęła do Sądu I instancji w dniu 3 sierpnia 2021 r., z uchybieniem terminu. W związku z powyższym, zdaniem NSA, w niniejszej sprawie brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, które – w świetle omówionych przepisów – odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.