VIII SA/Wa 208/21

WyrokWSA w Warszawie2021-05-06

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Sławomir Fularski, Renata Nawrot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy upływ pięcioletniego terminu od doręczenia decyzji ostatecznej uniemożliwia jej uchylenie w trybie wznowienia postępowania, nawet jeśli została wydana z naruszeniem prawa, w tym z naruszeniem prawa do udziału strony w postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że upływ pięcioletniego terminu od doręczenia decyzji ostatecznej, określonego w art. 146 § 1 k.p.a., stanowi bezwzględną przeszkodę do jej uchylenia w trybie wznowienia postępowania, nawet jeśli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. Termin ten ma charakter materialny i jego upływ powoduje niemożność merytorycznego orzekania w sprawie uchylenia decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Miasta i Gminy L. z 2014 r. ustalającą warunki zabudowy. Wnioskodawczyni R. K. zarzuciła, że nie brała udziału w postępowaniu. Burmistrz wszczął postępowanie wznowieniowe, ale odmówił uchylenia decyzji, uznając brak podstaw z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza i stwierdziło wydanie decyzji z 2014 r. z naruszeniem prawa z powodu braku udziału stron oraz braku wymaganego stanowiska innego organu, jednakże uznało, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji z 2014 r. z powodu upływu pięciu lat od jej doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżących, podzielając stanowisko Kolegium co do upływu terminu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. K., M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę. Burmistrz Miasta i Gminy L. decyzją nr [...] z [...] lutego 2014 r., ustalił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na: budowie obiektów w zabudowie zagrodowej, zlokalizowanej na częściach działek [...] i [...], w miejscowości Ś., w gminie L., na rzecz inwestora M. D.. Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją wystąpiła R. K. w dniu [...] maja 2018 r., podając iż swoje żądanie opiera na treści art. 145 § 1 pkt 4 kpa, albowiem nie była stroną postepowania. Burmistrz Miasta i Gminy L. uznał, iż wniosek R. K. spełnia przesłanki z art. 148 § 1 kpa i wszczął postępowanie wznowieniowe. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z [...] października 2020 r. Nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy L. na podstawie art. 148 § 1, 145 § 1 pkt. 4, 145 § 1 pkt. 5 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej kpa) po wznowieniu na wniosek R. K., orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. nr [...] z [...].02.2014 r. wydanej dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie obiektów w zabudowie zagrodowej (budynek magazynowy - chłodnia owoców wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w tym stacja transformatorowa SN/nn o mocy dol,7 MW oraz przebudowa zjazdu indywidualnego z przyległej drogi krajowej na zjazd publiczny), zlokalizowanej na częściach działek o nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości Ś. na terenie gminy L.. Uzasadniając decyzję podał, iż nie znajduje przyczyn do uchylenia decyzji z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W jego ocenie błędna interpretacja załącznika graficznego nr [...] i [...] do decyzji nr [...] z dnia [...].02.2014 r., wynikająca z ich błędnego przygotowania przez urbanistę, nie znajdującego poparcia w materiale dowodowym sprawy o sygn. [...] nie może stanowić podstawy do uznania wnioskodawczyni za stronę w postępowaniu i uchylenia decyzji nr [...] z przesłanki art. 145 5 1 pkt. 4 kpa. Ponadto brak udokumentowanego zasięgu oddziaływania budynku magazynowego – chłodni owoców oraz infrastruktury towarzyszącej według zakresu decyzji nr [...] z dnia [...].02.2014r. na nieruchomości, które nie graniczą bezpośrednio (granica w granicę) z terenem inwestycji, również nie może stanowić przyczyny do uchyleniu decyzji nr [...] z powodu roszczeń ich właścicieli powołujących się na przesłanki z art. 145 § 1 pkt. 4 kpa. W konkluzji stwierdził, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie jest uzależnione od zgody właścicieli działek sąsiednich. Co do usytuowania budynku, stwierdził, iż Burmistrz nie mógł przesądzić ostatecznie o usytuowaniu planowanego budynku. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Burmistrza, R. K. i M. K. (dalej strona, skarżący) złożyli odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z [...] grudnia 2020 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 kpa stwierdziło, że: 1. decyzja Burmistrza Miasta i Gminy L. nr [...] z dnia [...].02.2014 r. znak: [...], ustalająca warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obiektów w zabudowie zagrodowej, zlokalizowanej na częściach działek [...] i [...] w miejscowości Ś. w gminie L., wydana została z naruszeniem prawa z uwagi na: brak udziału wszystkich stron w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji z dnia [...].02.2014 r. oraz wydanie ww. decyzji z dnia [...].02.2014 r. bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 2. brak jest podstaw do uchylenia ww. decyzji z dnia [...].02.2014 r., na skutek okoliczności, o której mowa w art. 146 § 1 kpa, ponieważ od jej doręczenia upłynęło pięć lat. Po przedstawieniu stanu sprawy, przepisów kpa dotyczących wznowienia postepowania, Kolegium nie podzieliło stanowiska Burmistrza, iż rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wyjaśniając swoje stanowisko podało, iż strona (R. K.) jest właścicielem działki nr. ew. [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanej w sąsiedztwie inwestycji, której dotyczy ww. decyzja z [...] lutego 2014 r. Analizując zastosowanie art. 28 kpa, organ odwoławczy powołując się na ugruntowany pogląd w orzecznictwie, podał, że o statusie stron decydują nie tylko rzeczywiste ograniczenia w zagospodarowaniu, jakie realizacja planowanego zamierzenia inwestycyjnego może spowodować dla właścicieli nieruchomości, lecz sama potencjalna możliwość negatywnych ingerencji w prawo własności, w tym m.in. obawy związane z immisjami. Wpływ planowanej inwestycji na sposób korzystania przez właścicieli nieruchomości sąsiednich z ich nieruchomości polega na konieczności znoszenia uciążliwości czy ograniczeń w swobodnym użytkowaniu nieruchomości sąsiednich i to niezależnie od tego, czy uciążliwości będą się mieściły w granicach norm. Kolegium odniosło się do art. 140 Kodeksu cywilnego i art. 144 Kodeksu cywilnego. Kolegium dostrzegło jednocześnie, że we wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji z dnia [...].09.2013 r., inwestor w jego części opisowej jako jej teren podał dz. nr [...] i [...], natomiast na mapie stanowiącej załącznik graficzny do wniosku granice terenu inwestycji oznaczone zostały lit. ABCD i obejmują oprócz części w. działek także działkę nr [...]. Powyższa rozbieżność co do terenu inwestycji nie została wyjaśniona przez organ pierwszej instancji, który w decyzji z [...].02.2014 r. - w sentencji orzekł o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej na części działek nr [...] i [...], natomiast na mapie stanowiącej załącznik do decyzji (będącej jej integralną częścią) linie rozgraniczające teren inwestycji oznaczone zostały na narożnikach lit. A-D i obejmują także dz. nr [...]. Zatem decyzja z dnia [...].02.2014 r. jest wewnętrznie sprzeczna co do terenu inwestycji. Kolegium stwierdziło, że niezależnie od przyjęcia, czy teren przedmiotowej inwestycji obejmuje dz. nr [...],[...] i [...] (jak oznaczono na załączniku graficznym do decyzji - w tym przypadku działka nr [...] graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji, tj. dz. nr [...]), czy też obejmuje dz. nr [...],[...] (jak określono w sentencji decyzji - w tym przypadku dz. nr [...] nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji - od granicy dz. nr [...] jest oddalona o ok. 17 m, a od granicy dz. [...] o ok. 27 m), to i tak działka nr [...] znajduje się w zasięgu oddziaływania przedmiotowej inwestycji - jej właściciele narażeni są na immisje związane z tą inwestycją, jak choćby hałas. Tym samym, w ocenie Kolegium R. K. będącej właścicielem działki nr [...] powinien przysługiwać przymiot strony, bowiem w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...].02.2014 r. - wynik tego postępowania ma wpływ na jej własny interes prawny. Kolegium uznało, że bezspornie spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, gdyż R. K. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Burmistrza Miasta i Gminy L. decyzji nr [...] z dnia [...].02.2014 r. Organ odwoławczy stwierdził także, że została spełniona także druga przesłanka wznowieniowa wskazana przez stronę, tj. przesłanka z art. 145 § 1 pkt 6 kpa (decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu). We wniosku o wznowienie postępowania strona zarzuciła, że uzgodnienie Starosty L. (postanowienie z dnia [...].11.2013 r. znak: [...] uzgadniające w zakresie ochrony gruntów rolnych projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę budynku chłodni owoców oraz stacji transformatorowej 1 MW na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w obrębie geodezyjnym K. Ś., gmina L.) nie jest tożsame z zakresem inwestycji, która została rozstrzygnięta ostateczną decyzją z dnia [...].02.2014.r. Brak uzgodnienia ostatecznej wersji projektu decyzji o warunkach zabudowy powoduje wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 6 kpa. Kolegium stwierdziło zatem, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy L. nr [...] z dnia [...].02.2014 r. - wydana została z naruszeniem prawa (tj. art. 106 § 1 kpa w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 6, art. 60 ust. l i art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), z uwagi na wydanie jej bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Jednocześnie wskazując przepisy kpa wywiedzione w sentencji decyzji, Kolegium uznało, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała przeszkoda do merytorycznego orzekania, gdyż od doręczenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. nr [...] z dnia [...].02.2014 r. znak: [...] upłynęło już 5 lat. Z akt sprawy wynika, że ostatniej stronie biorącej udział w postępowaniu decyzja została doręczona w dniu [...].02.2014 r. Datą doręczenia jest data doręczenia decyzji stronie biorącej udział w postępowaniu, nie zaś osobie, która na podstawie przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa domaga się wznowienia postępowania. Końcowo Kolegium wskazało, iż termin pięcioletni określony w art. 146 § 1 kpa ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby została wydana z naruszeniem prawa. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego, skarżący, zaskarżając decyzję w całości, zarzucili jej naruszenie: 1. art. 146 § 1 kpa w zw. z art. 63, 78 i 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 41 ust. 1 w zw. z art. 52 ust 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej Karty Praw Podstawowych (Dz. Urz. UE 2016 C 202, 5.1) poprzez: - błędne zastosowanie i ustalenie, iż uchylenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. nr [...] dnia [...] lutego 2014 r. było niedopuszczalne z uwagi na upływ czasu, w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez skarżących przed upływem 5-letniego terminu o którym mowa w naruszonym przepisie (tj. dnia [...] maja 2018 r.), zaś upływ terminu wynikał wyłącznie z celowo opieszałego prowadzenia postępowania przez organ administracji I instancji oraz z uprzedniego wydania przez ten organ decyzji z naruszeniem przepisów prawa (vide: decyzja Burmistrza Miasta i Gminy L. nr [...] dnia [...] lutego 2019 r. znak: [...]), oraz - błędnie rozszerzającą wykładnię naruszonego przepisu i sprzeczne z konstytucyjną zasadą proporcjonalności pominięcie prawa strony do składania skutecznych środków odwoławczych w sprawach dotyczących jej interesów w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez skarżących przed upływem 5-letniego terminu o którym mowa w naruszonym przepisie, Strona skarżąca podejmowała wszelkie prawnie dostępne środki, a upływ terminu o którym mowa w art. 146 §1 kpa nastąpił wyłącznie z powodu celowo opieszałego prowadzenia postępowania przez organ administracji I instancji oraz z uprzedniego wydania przez ten organ decyzji z naruszeniem przepisów prawa, na co strona nie miała wpływu; 2. art. 149 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa poprzez nieprzeprowadzenie we wznowionym postępowaniu całego postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a to pominięcie badania istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., a w konsekwencji błędne i przedwczesne zastosowanie art. 146 § 2 kpa., bowiem naruszony przepis wyłącza jedynie możliwość uchylenia decyzji z uwagi na upływ czasu, nie wyłączając jednocześnie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji Wskazując na powyższe naruszenia wnieśli o: - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. nr [...] z dnia [...] października 2020 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi Miasta i Gminy L.. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób, który uzasadniałby jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej p.p.s.a). Sądowa kontrola aktów administracyjnych odbywa się na warunkach określonych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli sądu wyznacza też art. 134 § 1 p.p.s.a., według którego sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a). Przedmiotem skargi i kontroli sądu jest opisana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] grudnia 2020 r., wydana na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 kpa oraz w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Kolegium uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z [...] października 2020 r. podjętą na podstawie art. 151 § pkt 1 kpa i stwierdziło wydanie decyzji tego organu z [...] lutego 2014 r., nr [...] z naruszeniem prawa z uwagi na: brak udziału wszystkich stron w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji z dnia [...].02.2014 r. oraz wydanie ww. decyzji z dnia [...].02.2014 r. bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Jednocześnie Kolegium uznało brak podstaw do uchylenia decyzji z [...] lutego 2014 r. nr [...], z uwagi na upływ pięciu lat od doręczenia tej decyzji. Mamy zatem do czynienia z decyzją kończącą postępowanie administracyjne po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza Miasta i Gminy L. z [...] lutego 2014 r., nr [...]. Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Przesłanki wznowienia postępowania zostały enumeratywnie określone przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa oraz w art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 kpa. Warunkiem jego uruchomienia jest przede wszystkim funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, której to postępowanie miałoby dotyczyć, złożenie wniosku w tym przedmiocie przez uprawniony podmiot ze wskazaniem jednej z przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa (o ile organ nie wszczyna postępowania z urzędu, z wyjątkiem pkt 4), art. 145a § 1 kpa, art. 145b § 1 kpa oraz zachowanie terminu, o którym stanowi art. 148 kpa. Spełnienie łącznie wskazanych przesłanek stanowi podstawę do wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 kpa, które z kolei daje podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Istota zawartych w skardze zarzutów sprowadza się do kwestionowania stanowiska organu odwoławczego, który stwierdził, że w sprawie została spełniona negatywna przesłanka z art. 146 § 1 kpa, stanowiąca przeszkodę do uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. nr [...] z [...] lutego 2014 r. ustalającej warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy. Z uwagi na treść art. 151 § 2 kpa Kolegium miało obowiązek uwzględnienia art. 146 § 1 kpa, stanowiącego, ze uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, tj. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150 kpa, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b (pkt 1), albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (pkt 2). Kluczowe jest jednak, że nawet spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie doprowadzi do uchylenia decyzji, jeśli w sprawie dojdzie do ziszczenia się przesłanki negatywnej, uregulowanej w art. 146 kpa. Zgodnie z tym przepisem, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (§ 1). Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (§ 2). Sąd nie kwestionuje ustaleń i stanowiska Kolegium, że R. K., będącej właścicielem działki [...] powinien przysługiwać przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] lutego 2014 r., nr [...], a zatem została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, gdyż skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postepowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Taka przesłanka obejmowała również M. K.. Natomiast najważniejszą przyczyną, dla której zaskarżoną decyzję sąd ocenia jako zgodną z prawem, jest upływ terminu 5 lat od daty doręczenia decyzji z [...] lutego 2014 r. stronom tego postępowania, co nastąpiło przed wydaniem rozstrzygnięcia przez Kolegium i nakładało na organ obowiązek uwzględnienia art. 146 § 1 kpa. Prawidłowe ustalenia organu odwoławczego wskazują, że doręczenie decyzji ostatecznej (z [...] lutego 2014 r., nr [...]) ostatniej stronie miało miejsce w dniu [...] lutego 2014 r. Pozostaje niewątpliwe, że decyzja z [...] lutego 2014 r. wydana została z naruszeniem prawa wskutek braku udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją osób, które powinny być stronami tego postępowania, w tym przypadku skarżących. Niemniej prawidłowe jest ustalenie Kolegium co do tego, że doręczenie tej decyzji ostatecznej miało miejsce w dniu [...] lutego 2014 r. podmiotom uczestniczącym wówczas w tym postępowaniu. Termin pięcioletni upłynął zatem w dniu [...] lutego 2019 r., czyli przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wskutek upływu okresu przedawnienia uchylenie decyzji dotychczasowej nie byłoby już możliwe. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie podkreśla się, że skoro możliwość uchylenia kwestionowanej we wznowionym postępowaniu decyzji i ponowne rozstrzygnięcie istoty sprawy jest możliwe tylko w czasie określonym w art. 146 § 1 kpa, to upływ terminu uniemożliwiający uchylenie decyzji w trybie wznowieniowym ma charakter bezwarunkowy - jest niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Nie ma też wątpliwości, że termin pięcioletni, wynikający z art. 146 § 1 k.p.a., chociaż zamieszczony został w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, a zatem jego upływ powoduje skutek w postaci niemożności uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeżeli została wydana z naruszeniem prawa. Upływ tego terminu oznacza więc bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Zakaz uchylania decyzji dotkniętych wadami wymienionymi w art. 145 § 1 kpa po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 kpa nie oznacza jednak sanacji takich decyzji - nadal są one decyzjami nieprawidłowymi, wydanymi z naruszeniem prawa. Biegu tego terminu nie przerywa żadna czynność procesowa, nie może być on przywrócony, a jego upływ organ zobligowany jest uwzględnić z urzędu (por. Wyrok NSA z 3.12.2019 r., II OSK 107/18, LEX nr 2774580). Stwierdzenie upływu terminu z art. 146 § 1 kpa, bez względu na okoliczności (jak choćby wskazana w skardze długość postępowania w tym przedmiocie czy okresy bezczynności organu) uniemożliwia organowi uchylenie kontrolowanej decyzji ostatecznej nawet jeśli ta decyzja została wydana w postępowaniu dotkniętym kwalifikowaną wadliwością wyliczoną w art. 145 § 1 kpa. Dodać jeszcze należy, że jak wskazuje się w literaturze, obowiązek zważania na terminy przewidziane w art. 146 § 1 będzie też dotyczył organu drugiej instancji, rozpatrującego odwołanie od decyzji kończącej wznowione postępowanie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 30.09.2010 r., III SA/Wr 258/10, OSP 2011/12, poz. 122, z glosą K. Sobieralskiego; wyrok NSA z 19.12.2012 r., II OSK 1521/11, LEX nr 1367311). Jeżeli temu organowi – inaczej niż organowi pierwszej instancji – przyjdzie orzekać po ich upływie, to uchylenie przezeń decyzji dotychczasowej nie wchodzi w rachubę, nawet gdyby miało się kryć za "utrzymaniem w mocy" decyzji organu pierwszej instancji stanowiącej o tym uchyleniu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 25.03.2013 r., II SA/Gl 1132/12, LEX nr 1299513). Inaczej rzecz ujmując, upływ odnośnych terminów w czasie trwania tzw. postępowania międzyinstancyjnego tudzież postępowania odwoławczego czyni niedopuszczalnym wydanie przez organ drugiej instancji jakiegokolwiek rozstrzygnięcia skutkującego ostatecznie kasacją decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. W takiej sytuacji zatem, ilekroć organ pierwszej instancji "zdążył" i wydał w postępowaniu wznowionym decyzję przewidzianą w art. 151 § 1 pkt 2, tylekroć – jeżeli zostanie wniesione od niej odwołanie – organ drugiej instancji będzie musiał ją uchylić. Powyższe tezy znajdują uzasadnienie w samej istocie administracyjnego toku instancji, nakazuje bowiem ona przyjąć, że skutek prawny (w tym przypadku skutek w postaci uchylenia decyzji dotychczasowej) jest zawsze przypisany do decyzji ostatecznej o nim stanowiącej (T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 146.). W tych okolicznościach, skoro decyzja organu odwoławczego z [...] grudnia 2020 r. wydana była już po upływie terminu przedawnienia, Kolegium nie mogło uchylić ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy niezależnie od tego, czy decyzja ta posiadała inne wady, poza błędnym ustaleniem kręgu stron. Wydanie decyzji przez SKO w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 kpa naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznej, a to oznacza, że taka dotknięta byłaby wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z tych względów zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania zastosowania przepisu art. 146 § 1 w powiązaniu z art. 151 § 1 pkt 2 kpa nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Nietrafne są też zarzuty odnośnie błędnego ustalenia stanu faktycznego, czy opieszałego prowadzenia postępowania, ponieważ ustalony stan faktyczny niezbędny dla podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. Skoro istota sprawy wymagała ustalenia daty doręczenia decyzji z [...] lutego 2014 r., a doręczenie to zostało ustalone prawidłowo i wynika z akt sprawy administracyjnej, naruszenia wymienionych przepisów postępowania skutecznie nie można zarzucić. Jednocześnie Kolegium wykazało wadliwość postępowania organu pierwszej instancji, niemniej rozstrzygnięcie co do istoty sprawy nie było już możliwe. Upływ terminów określonych w art. 146 § 1 kpa, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi odnośnie przewlekłości niniejszego postępowania, wydawania przez organ pierwszej instancji celowo wadliwych decyzji, nie mogły zostać uwzględnione. Nie doszło również do naruszenia Konstytucji RP, czy Karty Praw Podstawowych. Skarżący nie wskazali nawet na czym to naruszenie miałoby polegać. Końcowo dodać należy, że z art. 151 § 2 kpa wynika, iż w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Wobec powyższego skarga nie mogła zostać uwzględniona i na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło