II SA/Bd 955/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. M. K. (skarżąca) zwróciła się o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T., dz. ew. rob. Geod. [...] z dnia [...] czerwca 1967 r., zatwierdzającej rozgraniczenie nieruchomości położonych we wsi R., pow. T., oznaczonej nr [...], stanowiących własność Spółki Gospodarzy w R. wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2019 r. oraz do Burmistrza T. z [...] marca 2020 r.) Wskazała, że w czasie postępowania rozgraniczeniowego właścicielem gospodarstwa rolnego, w tym działek nr [...] i [...] graniczących z nieruchomościami objętymi ww. decyzji, był jej ojciec, który jednak zmarł w 1964 r., zaś spadkobiercy nie zostali wtedy jeszcze ustanowieni. Postępowanie zakończono zaś ww. decyzją w czasie po ustanowieniu skarżącej spadkobierczynią ww. działek postanowieniem Sądu Powiatowego w T. z dnia [...] grudnia 1966 r., prawomocnym od [...] stycznia 1967 r. Zdaniem wnioskujacej czynności geodezyjne przeprowadzono bez udziału strony postępowania – ojca skarżącej, ona sama również nie brała udziału w postępowaniu. We wniosku skarżąca powołała pismo Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] października 1992 r., w którym przyznano, że postępowanie zakończone decyzją z 1967 r. obarczone jest "nieprawidłowościami formalno-prawnymi", a działka skarżącej nie mogła być prawnie rozgraniczona, albowiem nie była przedmiotem decyzji z 1967 r. Skarżąca wyraziła swoje negatywne stanowisko co do prawidłowości ww. decyzji rozgraniczeniowej. Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. nr [...], Burmistrz T. odmówił wznowienia postępowania we wskazanej we wniosku sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że stroną ww. decyzji był ojciec skarżącej, zmarły w 1964 r., decyzję doręczono zaś jego żonie. Zaznaczył, że postanowieniem Sądu Powiatowego w T. z dnia [...] grudnia 1966 r. sąd przyznał własność gospodarstwa rolnego, w tym działek [...] zstępnej wyżej wymienionej, tj. skarżącej. Organ wskazał, że w obliczu braku wskazania daty dowiedzenia się o decyzji rozgraniczeniowej (stosownie do wezwania wystosowanego do strony [...] kwietnia 2020 r.) przyjął, iż skarżąca miała świadomość istnienia decyzji w okresie wykluczającym wznowienie postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W jego ocenie najstarszym dokumentem, z którego ww. okoliczność wynika, jest pismo Urzędu Rejonowego w C. Biuro Geodezji i Gospodarki Gruntami w T. z [...] października 1992 r. (sygn. [...]), skierowane do skarżącej, kopię którego przedłożyła wnioskodawczyni, a w którym mowa jest o rozgraniczeniu będącym przedmiotem decyzji z [...] czerwca 1967 r. Dzień sporządzenia ww. dokumentu organ uznał za moment, w którym strona dowiedziała się o okoliczności, o której mowa w art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. minął zatem [...] listopada 1992 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że nie została powiadomiona o postępowaniu rozgraniczeniowym, mimo że była następcą prawnym strony tego postępowania, zmarłej w 1964 r. Wskazała na wadliwości proceduralne samego postępowania rozgraniczeniowego, które w ogóle nie powinno obejmować przedmiotowych działek. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego oraz treści m.in. art. 145 § 1 i art. 148 k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowe było ustalenie organu I instancji co do najdawniejszego momentu, w jakim skarżąca mogła dowiedzieć się o istnieniu kwestionowanej decyzji – dnia sporządzenia pisma z dnia [...] października 1992 r. Wobec powyższego SKO potwierdziło, że minął termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a wynoszący miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji kończącej postępowanie, w którym bez własnej winy nie brała udziału. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. K. powtórzyła argumentację odwołania dotyczącą tego, że nie brała ona udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym obejmującym również działek nr [...] i [...] stanowiących w tamtym czasie własność zmarłego ojca skarżącej (wedle wpisu w księdze wieczystej). Zwróciła uwagę na nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, które wbrew decyzji z dnia [...] czerwca 1967 r. objęło faktycznie również jej nieruchomość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem skarżone postanowienie odpowiada prawu. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej nie jest, kwestionowana merytorycznie przez skarżącą, decyzja ostateczna Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] czerwca 1967 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Skarżąca domaga się wzruszenia w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania, decyzji administracyjnej wydanej ponad 50 lat wcześniej. Z akt sprawy wynika pośrednio, że strona kilkukrotnie bezskutecznie uruchamiała także inne czynności i nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego w tej samej sprawie. Podstawę skarżonych w tej sprawie postanowień organów administracji publicznej o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ww. decyzją, stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.. dalej "k.p.a."). Jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego stanowi zasada trwałości decyzji ostatecznych, wyrażona w art. 16 § 1, zgodnie z którą uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że M. K. od wielu lat prowadziła korespondencję z różnymi organami, składała wnioski zmierzające do zakwestionowania rozgraniczenia przeprowadzonego w 1966 r. w tym decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w T. z [...] czerwca 1967 r. zatwierdzającej rozgraniczenie nieruchomości położonych we wsi R. pow. T. oznaczonej nr [...] stanowiących własność Spółki Gospodarzy w R. (dalej "decyzja"). W szczególności należy podkreślić, że w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych (aczkolwiek ich kompletność budzi uzasadnione wątpliwości) zalegają między innymi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. ([...], którym organ ten uchylił postanowienie Burmistrza T. z dnia [...] lipca 2014 r. ([...]) o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ww. prawomocną decyzją w sprawie rozgraniczenia działek nr [...] z działka [...] położonych w R. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Z treści tego postanowienia organu odwoławczego nie wynika jednak data wniosku strony o wznowienie postępowania, ale podano, że w tej sprawie prowadzone było już postępowanie w sprawie wznowienia postępowania i uchylenia części decyzji pierwotnej. Dołączone do skargi i uzupełnione na wezwanie Sądu akta administracyjne nie dają jednak możliwości ustalenia w jaki sposób to postępowanie administracyjne zakończyło się po ponownym rozpatrzeniu przez organ I instancji. Nie wyjaśnił tego także w uzasadnieniu postanowienia żaden z organów orzekającym na podstawie ponownego wniosku strony o wznowienie postępowania. Nadto co najmniej od 2010 r. toczy się nadal postępowanie administracyjne o zmianę spornej decyzji w trybie art. 155 k.p.a., w którym zapadł prawomocny wyrok tutejszego Sądu z 24 października 2016 r. sygn. II SA/Bd 558/16, uwzględniający skargę M. K. i uchylający zaskarżoną decyzję SKO w B. z [...] kwietnia 2016r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza T. z [...] lutego 2016 r. w przedmiocie odmowy uchylenia kwestionowanej decyzji rozgraniczeniowej. Z akt sprawy i wyjaśnienia organu I instancji wynika, że postanowienie w tej sprawie zostało zawieszone postanowieniem Burmistrza T. z [...] listopada 2017 r. (pozostaje zatem już zawieszone ponad 3 lata!). Te rozstrzygnięcia czy też ewentualna bezczynność lub przewlekłość postępowania orangów administracji w tych sprawach nie może być przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie. Strona winna skorzystać z przewidzianych prawem form skarżenia bezczynności/przewlekłego prowadzenia postępowania organów administracji, w tym regulowanego w art. 37 k.p.a. ponaglenia, a w dalszej kolejności ewentualnie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność określonego organu administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie sprawy. Strona winna rozważyć skorzystanie w tym zakresie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Dalej należy wskazać, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną jest postępowaniem dwuetapowym, w pierwszej kolejności właściwy organ bada przesłanki formalne do wszczęcia tego postepowania, zanim może przejść do merytorycznego ponownego rozpatrzenia pierwotnej sprawy administracyjnej co do jej istoty. Wbrew zatem oczekiwaniu skarżącej na obecnym etapie nie jest możliwe merytoryczna ocena czy w toku postępowania rozgraniczeniowego doszło do uchybień i wskazywanych przez nią nieprawidłowości, lecz organ musiał ocenić, czy wniosek o wznowienie postepowania został złożony przez stronę postępowania, w ustawowym terminie i czy opiera się na jednej z zamkniętego katalogu ustawowych przesłanek umożlwiających wznowienie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wystąpi któraś z enumeratywnie wymienionych w tym przepisie przyczyn; przesłanki wznowienia zawierają nadto art. 145a i art. 145b k.p.a. (nieistotne w sprawie). Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 ("strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu") oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz to, czy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie zaś z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4, tj. gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (a więc podstawy wznowienia, na którą powołuje się skarżąca) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wskazać należy, że złożenie podania o wznowienie postępowania po upływie terminu, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., skutkować winno odmową wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie doszło niewątpliwie do sytuacji złożenia przez skarżącą podania o wznowienie postępowania po upływie wymaganego, miesięcznego terminu ustawowego. Co w istocie przesądza o charakterze rozstrzygnięcia tej sprawy. Co istotne skarżącą właściwie nie kwestionuje ani w zażaleniu ani skardze tego, że jej obecny wniosek o wznowienie postępowania nie został złożony w terminie miesiąca od kiedy dowiedziała się o decyzji. Skarżąca próbuje zmarginalizować lub przemilczeć tę okoliczność z pewnością mając pełną świadomość, że stanowi to przeszkodę do skutecznego wznowienia obecnie postępowania w tej sprawie. W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią, bo stanowiącą o możliwości wszczęcia postępowania wznowieniowego z tytułu zaistnienia przyczyny opisanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., było ustalenie, kiedy skarżąca dowiedziała się o decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T., dz. ew. rob. Geod. [...] z dnia [...] czerwca 1967 r. Postępowania zakończonego tą decyzją domaga się ona wznowienia. W obliczu braku jednoznacznego stanowiska skarżącej w tym zakresie, organy obu instancji przyjęły, że momentem dowiedzenia się skarżącej o ww. decyzji był dzień sporządzenia pisma z [...] października 1992 r., przesłanym do skarżącej z Urzędu Rejonowego w C. , Biura Geodezji i Gospodarki. W piśmie tym stwierdza się, że postępowanie rozgraniczeniowe "zawiera pewne nieprawidłowości formalno-prawne" i że "działka stanowiąca własność Pani nie była bowiem przedmiotem decyzji administracyjnej z 1967 r.". W ocenie Sądu nie jest uprawnione kategoryczne stwierdzenie organów obu instancji, że treść tego pisma dotyczy postępowania zakończonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T., dz. ew. rob. Geod. [...] z dnia [...] czerwca 1967 r. Nie została w żadnym jego miejscu powołana pełna nazwa aktu kończącego postępowanie rozgraniczeniowe, nie powołano w nim również wszystkich działek, którego postępowanie to dotyczyło (wspomniano jedynie o działce nr geod. [...] i [...]). Nie był to zatem bezpośredni pewny dowód na to, że tego właśnie postępowania dotyczyła informacja z 1992 r. Organy przyjęły ponadto za datę dowiedzenia się o decyzji dzień sporządzenia ww. pisma, co było wadliwe chociażby z tego powodu, że momentem dowiedzenia się o decyzji mogłaby być dopiero data doręczenia tego pisma skarżącej (chyba że zostałoby ono doręczone skarżącej w urzędzie w dniu jego sporządzenia, co jednak nie wynika z żadnej adnotacji na kopii tego pisma zawartej w aktach sprawy. Stwierdzić jednak należy, że powyższe uchybienia w ocenie materiału dowodowego sprawy nie mogłoby mieć wpływu na prawidłowość rozstrzygnięć obu instancji, albowiem z całokształtu przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że skarżąca musiała wiedzieć o okoliczności istnienia ww. decyzji z dnia [...] czerwca 1967 r. w czasie niewątpliwie wykraczającym poza jednomiesięczny termin liczony wstecz od daty doręczenia organowi wniosku o wznowienie postępowania. Wskazać jednak należy, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na błędne ustalenie stanu faktycznego przez organy co do daty złożenia przez stronę obecnego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z [...] czerwca 1967 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy pismem datowanym na [...] grudnia 2020 r. M. K. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jako do organu wyższego stopnia w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego, z wnioskiem o wznowienie postepowania w sprawie zakończonej ww . decyzja na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazują, ze jako strona postępowania nie brała w nim udziału. Pismo to wpłynęło do Kolegium [...] grudnia 2019 r. (prezentata). Kolegium, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. przekazało wniosek zgodnie z właściwością Burmistrzowi T. za pismem z [...] stycznia 2020 r. (data wpływu do Urzędu Miasta [...] lutego 2020 r. k. 52 akt adm.). Następnie pismem z [...] marca 2020 r. strona, w ślad za pismem SKO, ponowiła swój wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego już w piśmie adresowanym do Burmistrza T. (k. 57 akt adm.). Sąd stwierdza zatem, że błędne jest ustalenie orzekających w sprawie organów, co do daty przedmiotowego wniosku skarżącej o wznowienie postępowania administracyjnego – jako [...] marca 2020r. Tymczasem wniosek został złożony w piśmie błędnie kierowanym do Kolegium z [...] grudnia 2019 r. (wpływ do organu [...] grudnia 2019 r.). W odniesieniu zatem od tej daty należy oceniać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie (vide art. 61 § 3 w zw. z art. 65 § 2 k.p.a.), co jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Skarżąca ubiegała się o wzruszenie ww. decyzji z [...] czerwca 1967 r. Przywołać tu należy chociażby postępowanie toczące się z wniosku skarżącej, którym zwróciła się ona w 2011 r. o uchylenie/zmianę ww. decyzji (wprost wskazanej) w trybie art. 155 k.p.a. Postępowanie powyższe zostało w pierwszej instancji zakończone decyzją Burmistrza T. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], a skargę na decyzję utrzymującą rozstrzygnięcie burmistrza w mocy (decyzję SKO w B. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...]) tut. Sąd uwzględnił wyrokiem z 24 października 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 558/16. Skarżąca na pewno zatem wiedziała o przedmiotowej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. w roku 2015 r. Przywołać również należy, że w przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych zalega decyzja SKO w B. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], uchylająca decyzję Burmistrza T. z dnia [...] lutego 2011 r. uchylającą w części, na wniosek skarżącej, przedmiotową decyzję Prezydium z 1967 r. Data pewnego powzięcia przez skarżącą wiadomości o decyzji z 1967 przesuwa się zatem do roku 2011 r. Niewątpliwym w ocenie Sądu pozostaje zatem, że wniosek o wznowienie postępowania wniesiony przez stronę [...] grudnia 2019 r. (uzupełniony pismem z [...] marca 2020 r.), został złożony po terminie opisanym w art. 148 § 2 k.p.a.. Prawidłową była więc odmowa wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a którą to przyczynę powołała skarżąca w swoim wniosku. Żaden z merytorycznych zarzutów skarżącej (niezależnie od ich zasadności) nie mógł mieć zatem wpływu na wynik jej sprawy – pierwszeństwo ma kwestia formalna dopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., w skrócie "p.p.s.a.") Mając to na uwadze Sąd oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.