II OSK 760/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Z. K. i I. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. K. i I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 11/20 w sprawie ze skargi Z. K. i I. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oraz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 11/20 oddalił skargę Z. K. i I. K. (dalej jako skarżący) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] lipca 2019 r. nr [...] nakazującą skarżącym jako inwestorom robót budowlanych polegających na: rozbiórce dachu nad parterową (użytkową) częścią budynku przy ul. [...] we W., wykonaniu wieńca betonowego na istniejących ścianach i wykonaniu nowego zadaszenia (w innej technologii oraz z zastosowaniem materiałów o innych parametrach), zamurowaniu istniejącego otworu drzwiowego w ścianie frontowej ww. części obiektu, rozbiórce części ścianki podokiennej oraz osadzeniu w wykonanym otworze stolarki okiennej o innych wymiarach, a także wykonaniu instalacji wentylacyjnej w ww. użytkowej części obiektu, doprowadzenie parterowej części budynku przy ul. [...] we W. do stanu poprzedniego poprzez: rozbiórkę wykonanego zadaszenia wraz z betonowym wieńcem i attykami oraz odtworzenie istniejącego (przed wykonaniem robót) zadaszenia, rozbiórkę przewodów wentylacyjnych przechodzących przez ww. zadaszenie wraz z kominkami wentylacyjnymi, odtworzenie zamurowanego otworu drzwiowego w ścianie frontowej części parterowej obiektu, zlokalizowanego od strony części mieszkalnej, wraz z montażem stolarki drzwiowej, demontaż stolarki okiennej i drzwiowej w ścianie frontowej ww. części obiektu, zamurowanie rozebranego fragmentu ścianki podokiennej o wymiarach i podziale zgodnym z istniejącym przed wykonaniem samowolnych robót, demontaż urządzeń sanitarnych i kuchennych zamontowanych w obrębie lokalu użytkowego, demontaż stolarki drzwiowej (dwóch skrzydeł drzwiowych wraz z ościeżnicami), stanowiących wydzielenie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Ponadto zobowiązano skarżących do wykonania robót pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane i powiadomienia organu o ich zakończeniu. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów procesowych oraz przepisów prawa materialnego. Skarżący domagają się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, rozpoznania sprawy na rozprawie, orzeczenia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie podlegają wykonaniu oraz zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). wystąpili z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB [...] z [...] lipca 2019 r. nr [...]. Uzasadniając ten wniosek skarżący wskazują, że z uwagi na fakt, iż postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie, ani postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym we W. pod sygn. akt I C 1244/19 o ustalenie treści uchwały nr [...] Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości we W. przy ul. [...] (z której wynikać ma, że lokal, w którym przeprowadzono remont stanowi przedmiot odrębnej własności skarżących) nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone, skarżący wiążą niebezpieczeństwo wyrządzenia im znacznej szkody zaskarżonymi decyzjami organów nadzoru budowlanego. W ich ocenie skutki wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia będą trudne do odwrócenia, a także spowodują powiększenie szkody poniesionej przez skarżących w związku z bezprawnym nakazaniem rozbiórki robót, w stosunku do których należało wszcząć postępowanie naprawcze. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z treści art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu, ani czynności. Wyjątek wprowadza art. 61 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że po przekazaniu skargi sądowi, sąd może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, za wyjątkiem wskazanym w tym przepisie. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Rolą Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają /lub nie/ za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. O znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zasługiwał na uwzględnienie, pomimo że przedstawienie przez skarżących okoliczności przemawiających za zaistnieniem przesłanek wstrzymania w przedmiotowej sprawie uznać należy za ogólne. Skarżący w uzasadnieniu wniosku nie wskazują bowiem jakie konkretnie zagrożenia wiążą się dla nich w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Stwierdzają jedynie, że wykonanie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wywoła skutki trudne do odwrócenia, a także spowoduje powiększenie szkody poniesionej przez skarżących w związku z bezprawnym nakazaniem rozbiórki robót, w stosunku do których należało wszcząć postępowanie naprawcze. W ocenie NSA, wynikający jednoznacznie z zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, charakter i szeroki zakres robót budowlanych jaki skarżący zobowiązani są wykonać aby doprowadzić obiekt do stanu poprzedniego dowodzi, że wykonanie zaskarżonej decyzji, jeszcze przed jej prawomocną oceną przez sąd na etapie skargi kasacyjnej, może doprowadzić po stronie skarżących do trudnych do odwrócenia skutków, co jest przesłanką wstrzymania z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zdaniem NSA, rodzaj i zakres nakazanych robót w istocie prowadzi do istotnej zmiany rzeczywistości a ponadto przywrócenie stanu poprzedniego (wykonanie kolejny raz robót budowlanych polegających w szczególności na ponownej zmianie konstrukcji dachu i pokrycia dachowego oraz wykonaniu instalacji wentylacyjnej oraz nadaniu ścianom zewnętrznym obiektu poprzedniego wyglądu poprzez umiejscowienie drzwi i okien w sposób wskazany w decyzji) jak wynika z doświadczenia życiowego mogłoby nastąpić bo tylko po dłuższym czasie i przy dużym nakładzie sił i środków. Skarżący nie wykazali wystąpienia znacznej szkody bowiem nie wskazali na jakiekolwiek materialne skutki wykonania decyzji, które znacząco wpłyną na ich ogólną sytuację majątkową. Stan majątkowy skarżących nie jest znany toteż nie sposób ocenić czy wykonanie ww. robót w szczególny sposób wpłynie na ich kondycję finansową np. doprowadzając do ich niewypłacalności. W związku z powyższym podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mogło być wystąpienie znacznej szkody. Dla wstrzymania wykonania decyzji wystarczające jest wykazanie choć jednej przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. W ocenie NSA w niniejszej sprawie wykazane zostało prawdopodobieństwo wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków z powodów, o których była mowa wyżej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a to z tego powodu, że nakaz rozbiórki może okazać się wadliwy. W razie uwzględnienia skargi skutki nieuzasadnionej rozbiórki dotkną właściciela obiektu, a ewentualnie udzielona mu ochrona okaże się iluzoryczna. Przedmiotem skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja zobowiązująca do wykonania określonych robót budowlanych oraz nakładająca obowiązek doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego między innymi poprzez rozbiórkę zadaszenia obiektu, wentylacji oraz demontaż drzwi oraz okien w ścianach zewnętrznych budynku. Zatem decyzja formalnie dotyczy nakazu rozbiórki. Z tego względu wyżej wskazane stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Mając to na uwadze należy uznać, że wykonanie nakazanych skarżącej kasacyjnie spółce czynności wiązałoby się z potencjalnym niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.