III SA/Po 828/20
WyrokWSA w Poznaniu2021-05-11
Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Mirella Ławniczak, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, nie badając wystarczająco kwestii faktycznego użytkowania gruntów rolnych i utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej, koncentrując się jedynie na konflikcie między stronami?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie faktycznego użytkowania gruntów rolnych i utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej. Koncentracja na konflikcie między stronami oraz pominięcie wniosków dowodowych dotyczących kontroli na gruncie doprowadziły do błędnych ustaleń faktycznych i naruszenia przepisów KPA.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi na rok 2019. W trakcie weryfikacji stwierdzono konflikt krzyżowy z innym udziałowcem wspólnoty gruntowej. Organ I instancji odmówił przyznania płatności, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na brak dowodów faktycznego prowadzenia działalności rolniczej lub zarządczej na gruntach wspólnoty przez wnioskodawcę. Wnioskodawca zaskarżył decyzje, zarzucając nieprawidłowe rozpatrzenie wniosku, niepełną ocenę dowodów oraz nieuwzględnienie wniosków dowodowych, w tym o kontrolę na gruncie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2021 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] listopada 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2019 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] czerwca 2020r. nr [...]
W dniu [...] maja 2019 r. W. K. będący członkiem wspólnoty gruntowej złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2019. Producent wskazał do płatności działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone w województwie w. , powiecie s. , gminie Z., w obrębie K..
Strona ubiegała się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz o przyznanie płatności ONW [płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami].
Podczas weryfikacji wszystkich wniosków złożonych w ARiMR w 2019 r. pod kątem kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych okazało się, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty, wraz z powierzchnią gruntów niezgłoszonych do płatności, jest większa od powierzchni tych działek ewidencyjnych uprawnionych do uzyskania płatności w wyniku stwierdzenia konfliktu krzyżowego z innym udziałowcem wspólnoty A. M..
Na skutek wezwania organu ,strona w dniu [...] sierpnia 2019 r. przedłożyła wypis z rejestru gruntów -według stanu na dzień [...] stycznia 2018 r, ustawę z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, wykaz rolników uznanych za udziałowców do wspólnoty gruntowej pastwiska ogólnego zajmującego ogólny obszar [...] ha położonego we wsi K., wykaz rolników uznanych za udziałowców we wspólnocie gruntowej wsi K. obejmującej obszar [...] ha, oświadczenie Pana W. K. stanowiące odpowiedź na wezwanie organu I instancji. Wnioskodawca wskazał w nim , że Wojewoda W. decyzją z dnia [...] marca 2019 r. uchylił status spółki ds. zagospodarowania gruntów wspólnoty gruntowej wsi K.. Tym samym spółka i zarząd utraciły osobowość prawną, a zarząd spółki nie mógł występować o dopłaty w sposób jak poprzednio. O wystąpieniu z wnioskiem skarżący zdecydował po spotkaniu w siedzibie Gminy Z., na którym to spotkaniu radca prawny gminy potwierdziła skarżącemu ,że ma możliwość wystąpienia o dopłaty dla wspólnoty i złożenia wniosku .W toku postępowania przesłuchano m.in. W. K., A. M., K. B., Burmistrza Gminy Z. , R. K. oraz radcę prawnego gminy Z. K. G..
W dniu [...] marca 2020 r. W. K. zapoznał się z materiałem zgromadzonym sprawie jak i sporządził zdjęcia, a piśmie z dnia [...] marca 2020 r. ustosunkował się
do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jak również przedłożył fakturę nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. za mulczowanie łąki.
W dniu [...] czerwca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S.
wydał W. K. decyzję Nr [...] o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).
W. K. skorzystał z prawa wniesienia odwołania od ww. decyzji. W piśmie odwołujący zarzucił nieprawidłowe rozpatrzenie wniosku o dopłaty do gruntów oraz nieprawidłową i niepełną ocenę złożonych wyjaśnień i dowodów, jednocześnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W dniu [...] czerwca 2020 r. do siedziby W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wpłynęło uzupełnienie odwołania.
W związku z powyższym Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR
w P. w dniu [...] września 2020 r. wystosował wezwanie odnośnie wyjaśnienia szeregu kwestii dotyczących działek zadeklarowanych we wniosku z dnia [...] maja 2019 r. jak również prowadzenia działalności rolniczej.
Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał,że podstawy materialnoprawne przyznania płatności zostały uregulowane między innymi w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Jednym z warunków przyznania każdej z wnioskowanych przez Stronę pomocy jest faktyczne posiadanie działek rolnych na dzień 31 maja 2019 r. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzona kontrola wykazała, że wniosek o przyznanie dopłat w stosunku do tych samych obszarów notabene wchodzących w skład Wspólnoty gruntowej Wsi K. złożył zarówno W. K. , jak i A. M., rozstrzygające zatem stało się zatem ustalenie- kto faktycznie użytkował sporne działki należące do omawianej jednostki w 2019 roku. W ocenie organu II instancji przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wykazało, że W. K. nie poparł dowodami faktu prowadzenia działalności rolniczej bądź zarządczej na gruntach wchodzących w skład wspólnoty gruntowej, a materiał dowodowy zebrany w toku postępowania stoi w sprzeczności z jego argumentacją .
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Wojewoda W. stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie zatwierdzenia statutu spółki do spraw zagospodarowania wspólnoty wsi K.. W związku z zaistniałą sytuacją Burmistrz Gminy Z. zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. utworzył spółkę przymusową dla sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową wsi K. jak również wyznaczył zarząd spółki na okres 3 lat w składzie J. W., J. S. oraz P. Ł.. Jak stwierdził organ-konflikt pomiędzy W. K., a udziałowcami i dotychczasowym zarządem Spółki do spraw zagospodarowania gruntów Wspólnoty Wsi K. przyczyniły się nie tylko do zawiązania przymusowej spółki ale przede wszystkim do wystąpienia konfliktu krzyżowego i odmowy przyznania stronie płatności do deklarowanych gruntów. Istota i charakter wspólnot gruntowych podlega regulacjom zawartym w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. (Dz. U.2016.703j.t.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy, wspólnoty gruntowe nie mogą być dzielone pomiędzy uprawnionych do udziału w tych wspólnotach. Podział wspólnoty gruntowej następuje wyłącznie w razie objęcia jej gruntów scaleniem, za zgodą bezwzględnej większości osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie (ust. 2). Natomiast na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1963 r. osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Spółka jest osobą prawną i działa na podstawie statutu (art. 15 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych), a członkami spółki są osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej (art. 16 ust. 1).
Zdaniem organu – z istoty i charakteru wspólnoty gruntowej na tle przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wynika po pierwsze, że uprawnienie do działania na zewnątrz w imieniu i na rzecz członków wspólnoty należy do spółki działającej za pośrednictwem statutowych organów, po drugie zaś, ze spółka jest posiadaczem gruntów rolnych wchodzących w skład wspólnoty, uprawnionym, a zarazem zobowiązanym do zarządzania tymi gruntami i1 należytego ich zagospodarowania (art. 25 ust 2 ustawy) Zagospodarowanie to wiąże się w sposób naturalny z faktycznym władztwem spółki nad rzeczą (gruntami wspólnotowymi), które z istoty rzeczy nie może oznaczać wykonywania czynności przez samą wspólnotę, lecz przez poszczególnych jej członków, zobowiązanych do tego na podstawie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz na podstawie statutu.
W ocenie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P., organ I instancji nie tylko przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące faktycznego i rzeczywistego posiadania spornych gruntów w 2019 roku należących do Wspólnoty wsi K., ale i również ustalił czy Pan W. K. posiadał zgodę pozostałych osób użytkujących omawiane tereny na ubieganie się o płatności w 2019 roku i czy składając wniosek z ramienia wspólnoty był faktycznym ich użytkownikiem. Ostatecznie organ uznał, że materiał dowodowy potwierdził nie tylko konflikt pomiędzy skarżącym a byłym zarządem Spółki dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej Wsi K., ale i również wykazał, że trwający od kilku lat spór przełożył się na brak faktycznego władania spornymi działkami przez Stronę w 2019 roku jak i na brak zarządzania nimi w imieniu wspólnoty. Organ wskazując na tło konfliktu pomiędzy skarżącym ,a pozostałymi udziałowcami wspólnoty wskazał, że w sprawach o płatności decydują normy prawa krajowego i unijnego wskazujące na to komu, przez spełnienie przewidzianych w tych aktach przesłanek, przysługuje
uprawnienie do dofinansowania deklarowanych gruntów. Fundamentalną przesłanką wynikającą z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi łub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, jest posiadanie deklarowanych gruntów, w tym wypadku na dzień 31 maja 2019 r. Rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów [wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r.-II GSK 227/07; wyrok NSA z 7 marca 2012 r. -II GSK 87/11; wyrok NSA z 16 maja 2012 r. -II GSK 537/11; wyrok NSA z 13 czerwca 2012 r.-II GSK 734/11; wyrok NSA z 18 lipca 2012 r. -II GSK 932/11]. Odnosząc się do wniosków dowodowych strony organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 78 § 2 Kpa organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (art. 78 § 1 Kpa), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Zatem celem regulacji zawartej w wyżej wskazanym artykule jest uniemożliwienie stronie przeciągania postępowania przez zgłaszanie zbędnych wniosków dowodowych, tj. dotyczących takich okoliczności, które już zostały bezspornie ustalone.
Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła ,że nie uwzględniono jej wniosków dowodowych ,nie przeprowadzono pełnego postępowania dowodowego na okoliczność jego pracy i zarządzania pastwiskiem. Zwłaszcza nie uwzględniono wniosku o kontrole na gruncie. Dopiero po zaprzestaniu przez niego zarządzania pastwiskiem wystąpił brak dobrej kultury rolnej na gruncie. Do tego momentu grunty były prawidłowo użytkowane. W uzupełnieniu skargi, w dodatkowym piśmie z dnia [...] grudnia 2020 roku strona ponownie podniosła ,że organy pominęły wnioski dowodowe o przesłuchanie świadka R. K. i o kontrole na miejscu, co jednoznacznie wyjaśniłoby kwestię prawidłowego użytkowania tego gruntu.
W dniu [...] marca 2021 uzupełnienie skargi złożył pełnomocnik skarżącego z urzędu. Zarzucił organom niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i niezebranie pełnego materiału dowodowego, szczególnie na okoliczność korzystania przez skarżącego ze spornego gruntu. Zwrócił uwagę na fakt ,iż skarżący nie mógł brać udziału we wszystkich przesłuchaniach, a niektóre protokoły przesłuchań zastąpiono oświadczeniami świadków .Wskazano na enigmatyczne przesłuchania świadków i niczym nie popartą odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych. Pełnomocnik zaznaczył, że błędne jest stanowisko organu ,jakoby okolicznością istotną z punktu widzenia uprawnienia W. K. do ubiegania się o płatności za rok 2019 było uzyskanie zgody pozostałych osób użytkujących nieruchomość, będącą
przedmiotem postępowania. Zwrócił też uwagę ,że organy całkowicie pominęły fakt działań skarżącego na gruncie, a jednocześnie nie poczyniły ustaleń, by robił to inny członek Wspólnoty.
Organ w odpowiedzi na skargę i jej uzupełnienie podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przechodząc do oceny zaskarżonych decyzji Sąd stwierdza, że w pierwszej kolejności musi się odnieść do kwestii wykładni przepisów, bo ta
zdeterminowała istotę sporu, a co za tym idzie wyznaczyła zakres postępowania w niniejszej sprawie. Dotyczy ona przesłanek przyznania
płatności wynikających z § 2 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. - W sprawie szczegółowych warunków i trybu
przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi
ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U.2015,poz.364 ze zm) i to w warunkach
funkcjonowania wspólnoty gruntowej.
Instytucja wspólnot gruntowych uregulowana jest w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2016
r., poz. 703). Przepis art. 1 tej ustawy określa jakie nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne są wspólnotami gruntowymi. Byt
wspólnoty gruntowej nadaje im wymieniona ustawa, regulująca szczególny rodzaj wspólności rządzącej się własnymi prawami, której
przedmiotem są określone w niej nieruchomości. Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych kształtuje szczególną konstrukcję prawną
odrębną od przepisów prawa cywilnego o współwłasności. Istotą tej wspólności jest uprawnienie do udziału we wspólnocie gruntowej w postaci
korzystania z objętych nią gruntów zgodnie z ich przeznaczeniem, przysługujące osobom fizycznym lub prawnym posiadającym gospodarstwa
rolne (zob. Stanisław Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. LexisNexis 2011).
Grunty wspólnoty mają służyć zaspokojeniu wspólnych potrzeb uprawnionych do udziału we wspólnocie (art. 6), stąd też ustawa kładzie nacisk
na zagospodarowanie wspólnot i sformalizowanie zarządu nad nimi. Dla realizacji tych celów ustawa przewiduje zagospodarowanie wspólnot
gruntowych w sposób w niej określony (art. 13 ustawy) oraz nakłada na osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej obowiązek
utworzenia spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty (art. 14
ust. 1). Co do zasady, utworzenie spółki następuje w drodze uchwały uprawnionych do udziału we wspólnocie (art. 14 ust. 2 ustawy). Jeżeli
jednak uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej w terminie trzech miesięcy od dnia ustalenia wykazu uprawnionych nie przedstawią do
zatwierdzenia właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) statutu spółki, organ ten tworzy spółkę przymusową, nadaje jej statut
oraz wyznacza organy spółki spośród osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej (art. 25 ust. 1 ustawy). Spółka jest osobą prawną
i działa na podstawie statutu (art. 15 ust. 1), który powinien określać m.in. prawa i obowiązki członków spółki, rodzaje czynności
prawnych dokonywanych przez spółkę, których podjęcie wymaga uchwały zebrania członków oraz warunki reprezentowania spółki oraz zaciągania
zobowiązań majątkowych. O specyfice funkcjonowania wspólnot gruntowych i jej ustroju, świadczy utrwalone stanowisko w judykaturze, zgodnie
z którym udziałowcom wspólnoty gruntowej nie przysługują uprawnienia wynikające z przepisów kodeksu cywilnego o współwłasności w takim
zakresie, w jakim byłoby to sprzeczne z zasadami wynikającymi z przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz statutu
spółki powołanej do zarządu wspólnoty i właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w jej skład (tak np. Sąd Najwyższy w uchwale z
dnia 9 grudnia 1969 r., III CZP 89/69, OSNC 1970/10/173, LEX nr 1066).
W niniejszej sprawie,co jest bezsporne w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o dopłaty aktualna pozostawała decyzja z dnia [...]
marca 2019 roku Wojewody W. o stwierdzeniu nieważności statutu spółki do spraw zagospodarowania gruntów wspólnoty. Dalej
wspólnota funkcjonowała w warunkach spółki przymusowej dla zagospodarowania gruntów wspólnoty wsi K. na mocy zarządzenia z dnia [...]
lipca 2019 nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy Z.. Żadna ze wskazanych wyżej okoliczności nie wyłączyła dopuszczalności
przyjęcia,że o dofinansowanie gruntów mógł też ubiegać się W. K. , pomimo ,że nie wchodził w skład zarządu powołanej spółki
przymusowej i pomimo,że tym czasie nie działała już pierwotnie powołana spółka. Jedynym zaś warunkiem jego złożenia było posiadanie
gruntów Wspólnoty i jej faktyczne rolnicze użytkowanie w roku gospodarczym 2019 w rozumieniu § 2 cyt. rozporządzenia, czyli nie tylko
efektywnym w sensie gospodarczym korzystaniu z niego, ale nawet możliwości takiego korzystania i zarządzania nim . W ocenie sądu
przesłanka ta nie została przez organ zbadana wyczerpująco ,a w konsekwencji ustalenia w tym zakresie są niepełne.
Podkreślić należy ,że skarżący konsekwentnie pod początku trwania postępowania wskazywał na wolę użytkowania gruntów wspólnoty w roku 2019
,a nie we własnym imieniu i interesie. O tym ,że występuje ze wspólnoty, pozbawia ją władztwa nad pastwiskiem , czy że nie
podporządkowuje się woli wspólnoty, nie świadczą żadne okoliczności. Wręcz przeciwnie- z oświadczenia skarżącego sporządzonego w dniu [...]
maja 2019 r, a złożonego w dniu [...] maja 2019 r. w Urzędzie Miasta i Gminy Z. wynika ,że zamierza uczynić to bezinteresownie i
wyłącznie dla dobra wspólnoty .Okoliczność ,że istniał konflikt pomiędzy skarżącym czy innymi członkami bądź zarządem wspólnoty nie
świadczy jeszcze o tym ,że prowadził działania nielojalne, czy sprzeczne z jej istotą . O fakcie dokonywanych spotkań z członkami zarządu
i przedstawicielami Gminy , o których mowa w jego oświadczeniu świadczy m.in. okoliczność ,że dzień po złożeniu jego oświadczenia Z-ca
Burmistrza Miasta i Gminy Z. pismo o konieczności przedłożenia statutu spółki skierował wyłącznie do dotychczasowego zarządu i
W. K. ,jako uczestników spotkania i przeprowadzanych konsultacji. Wydaje się nieuzasadnionym kierowanie tego pisma do członka
wspólnoty z którym nie osiągnięto żadnego porozumienia bądź który działa na jej niekorzyść . Wątpliwości co do wiarygodności
oświadczenia W. K. z dnia [...] maja 2019 roku nie wynikają także z zeznań radcy prawnego K. G. i Z-cy
Burmistrza K. B., którzy potwierdzili , że to W. K. miał składać wniosek o dopłaty ,a K. B. potwierdził
nawet ,że otrzymał oświadczenie W. K. w tej w tej kwestii .
Podkreślenia wymaga ,że postępowanie dowodowe nie doprecyzowało ani nie wyjaśniło istoty sporu, na pewno zaś nie wskazało faktycznego
użytkownika gruntów, ograniczyło się w praktyce do próby wyjaśnienia tła konfliktu pomiędzy skarżącym i członkami wspólnoty oraz
okoliczności złożenia wniosku .Tymczasem istota sporu sprowadza się nie tylko do ustalenia-kto był faktycznym użytkownikiem gruntów ,a
przede wszystkim co całkowicie pominięto w toku obu instancji – czy grunty te utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej. Sąd akcentuje ,że
kwestie te pominęły organy obu instancji, bowiem od początku trwania postępowania skarżący zgłaszał wnioski dowodowe o przeprowadzenie
kontroli pastwiska pod kątem jego prawidłowego zagospodarowania i kwalifikowalności. Wprawdzie skarżący inicjatywę dowodową opierał na
dowodzeniu jego osobistego użytkowania i zarządzania pastwiskiem ,ale podkreślić należy ,iż poza oceną organu pozostała w ogóle kwestia
czy i na ile grunty pozostawały w dobrej kulturze rolnej. Organ w piśmie z dnia [...] września 2020 roku zwraca się wprawdzie do strony z
zapytaniem o prowadzoną na działce działalność, jednakże kwestii tej nie wyjaśnia i nie czyni żadnych ustaleń w tym zakresie .Skarżący
tymczasem konsekwentnie wnosił o kontrolę na gruncie , jak również o przesłuchanie świadków ,a także wskazywał , że przesłuchanie
Burmistrza Gminy R. K. ma być środkiem dowodowym dla ustalenia faktu gospodarowania na gruncie,a nie związanym z
przeprowadzanymi w Urzędzie Gminy ustaleniami w sprawie wnioskującego o dopłaty. Istotnie przesłuchany w dniu [...] lutego 2020 roku w
charakterze świadka R. K. zeznał ,że nie brał udziału w spotkaniach ,natomiast jego przesłuchanie w części związanej z
gospodarowaniem spornego gruntu należy ocenić jako szczątkowe i dowodzi jedynie nieuważnej analizy wniosków skarżącego. Podkreślić
należy ,że zarówno dotychczasowi członkowie zarządu Spółki dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej wsi K. , jak i przesłuchani w
charakterze świadków K. B. i K. G. - dowodzili jedynie okoliczności związanych z porozumieniem w sprawie
złożenia wniosku. Żaden ze świadków nie dostarcza informacji o sposobie gospodarowania pastwiskiem, czy jego faktycznym użytkowniku w roku
2019. Natomiast przesłuchana w charakterze świadka w dniu [...] października 2019 druga strona konfliktu krzyżowego A. M.
zeznała jedynie ,że "wspólnota zaakceptowała" złożenie jej wniosku. Świadek nie dostarczyła żadnej wiedzy o gospodarowaniu w roku 2019
gruntów, o dopłaty do których w imieniu wspólnoty wnosiła. Także oświadczenia użytkowników gruntów wspólnoty wsi K. P. K. ,
K. K. ,S. S. T. S. P. K., K. F., R. K. , J. S. , J. W. o wyrażeniu zgody ,aby to A. M. składała wniosek o dopłaty bezpośrednie za rok 2019 nie stanowią dowodu na
powyższe okoliczności,a ponadto złożone zostały dopiero w dniu [...] sierpnia 2019 roku.
Sam organ w zaskarżonej decyzji wskazuje ,że "kontrole obejmują także sprawdzenie istnienia uprawnień do płatności i kwalifikowalności,
zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi, a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek
rolnych", podczas gdy w istocie kontroli tej nie dokonuje, a odmawiając jej przeprowadzenia narusza art. 78 kpa, bowiem okoliczności , o
których ustalenie skarżący wnosił miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tak w zakresie faktycznego użytkowania gruntów , jak i
areału gruntu, do którego można przyznać płatności. Powyższe braki postępowania doprowadziły do błędnego uznania organu ,że wobec
braku prawnych przesłanek do reprezentowania interesów Wspólnoty, jak i podjęcia próby bezprawnego faktycznego wejścia w posiadanie jej
gruntów należało odmówić skarżącemu przyznania płatności , bowiem jak słusznie wskazał pełnomocnik skarżącego w uzupełnieniu skargi,
te kwestie nie mogły stanowić podstawy odmowy przyznania płatności. Mogło nią być albo uznanie, że czynił to inny członek wspólnoty albo
strona konfliktu krzyżowego albo ,że zanegowano kwalifikowalność obszaru zgłoszonego do dopłat. Organy skoncentrowały się na konflikcie
pomiędzy skarżącym a członkami wspólnoty oraz konflikcie krzyżowym pomijając kwestię przedmiotowego uprawnienia do płatności.
Obowiązkiem organu było ustalenie , czy w roku gospodarczym 2019 którakolwiek ze stron konfliktu krzyżowego dokonała niezbędnych zabiegów
agrotechnicznych i zarządczych i na jakim areale? W aktach brak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie, a nawet informacji o skutkach
wniosku złożonego przez A. M. i jak słusznie wskazał pełnomocnik skarżącego w uzupełnieniu skargi ,także przez innych członków
wspólnoty .Organu nie zwalnia od tych ustaleń przyjęcie ,że wnioskodawca sam siebie nazywa zarządcą lub użytkownikiem. To zadaniem organu
jest ustalenie-kto faktycznie nim był, jeżeli grunty były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej i prawidłowo zarządzane. Jeżeli natomiast
organ przyjął ,że dobra kultura rolna została zachowana wyłącznie poprzez wypas zwierząt w okresie wegetacyjnym, to nie wyraził tego ani w
zaskarżonych decyzjach ani nie wynika to wprost z materiału dowodowego. Skoro, co jest niesporne, żaden z wypasających na spornym gruncie
bydło wniosku o dopłaty nie złożył, to zadaniem organu było ocenić pozostałe czynności związane z utrzymaniem pastwiska, o co skarżący
wielokrotnie wnosił, zwłaszcza że druga strona konfliktu krzyżowego(co również jest niesporne) ani nie wypasała bydła ani nie dokonywała
innych prac związanych z utrzymaniem minimalnych norm dobrej kultury rolnej. W sytuacji natomiast ustalenia wykonania niezbędnych
zabiegów przez W. K. odmowa przyznania płatności tylko dlatego ,że na ten sam grunt wniosek złożyła druga strona
konfliktu krzyżowego jest nieuzasadnione.
W tym miejscu Sąd jest zobowiązany podkreślić, że ocena dowodów, w niniejszym postępowaniu przeprowadzona została z naruszeniem art. 7,77
i 80 Kpa co spowodowało z jednej strony nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy ,z drugiej zaś wobec braku koncentracji czynności ,
zastąpienia zeznań świadków ich oświadczeniami, braku ukierunkowania czynności przesłuchania świadków doprowadziło do błędnych ustaleń.
Ta niekompletność i niedostatki oceny materiału dowodowego skutkują też naruszeniem art. 107 § 3 Kpa . Rozpatrując ponownie sprawę organ
uwzględni przedstawioną wyżej ocenę i dokona niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń dotyczących faktycznego posiadania spornych
gruntów i związanego z tym prawa do płatności poddając zgromadzony materiał dowodowy wnikliwej i wszechstronnej analizie i ocenie bądź
uzupełniając go w razie konieczności.
Organ, co wynika z treści zaskarżonych decyzji okoliczności tych nie badał i nie rozważał kwestii czy którakolwiek ze stron konfliktu
krzyżowego skutecznie wykonała czynności składające się na posiadanie gruntów rolnych, zgodnie z normami. Już to powoduje, że dokonane
ustalenia w tym zakresie nie mogą stanowić stanowczej podstawy do odmowy skarżącemu płatności w oparciu o przyczyny wskazane w zaskarżonej
decyzji. W konsekwencji stanowisko Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P., że organ I instancji przeprowadził
szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące faktycznego i rzeczywistego posiadania spornych gruntów w 2019 roku należących do
wspólnoty wsi K. jest conajmniej przedwczesne.
W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżone decyzje, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a., przy jednoczesnym uznaniu że nie zachodzą
przesłanki do zastosowania art. 135 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło