III SA/Gd 1071/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 września 2020 r. , nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 130a ust. 10h, 10i i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm., dalej jako "p.r.d." albo "ustawa"), Starosta nałożył na S. W. oraz P. K. solidarnie opłatę w wysokości 16875 zł za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki Audi A4 o nr rej. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że w dniu 18 kwietnia 2018 r. ww. pojazd został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym w związku z kierowaniem nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy. Pojazdem kierował P. K., zaś w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazd stanowił własność S. W. Właściciel pojazdu został powiadomiony o usunięciu pojazdu z drogi i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym oraz pouczony o skutkach jego nieodebrania. Trzymiesięczny termin na odebranie pojazdu upłynął 18 lipca 2018 r. Sąd Rejonowy prawomocnym postanowieniem z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt [...], orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu. Zgodnie z art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego , osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów. Organ wskazał, że koszty przechowywania pojazdu za okres od 19 kwietnia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. nie zostały naliczone z uwagi na brak aktu prawnego , określającego obowiązujące w 2018 r. na terenie Powiatu wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi. Na opłatę składają się koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r., wyliczone w oparciu o uchwałę Rady Powiatu z dnia 25 września 2018 r. oraz od dnia 1 stycznia do 26 lutego 2020 r., w oparciu o uchwałę Rady Powiatu z dnia 10 grudnia 2019 r. oraz koszty oszacowania pojazdu. W odwołaniu skarżący zarzucił, że nigdy nie miał tytułu prawnego do przedmiotowego pojazdu, w związku z czym bezpodstawnie został obciążony opłatą solidarnie z właścicielem. Organ nie wskazał ponadto, jaki miałby to być tytuł prawny. Skarżący kierował pojazdem, został ukarany mandatem, który przyjął. Organ nienależycie wykonał obowiązek złożenia wniosku o przepadek pojazdu, w wyniku czego bezzasadnie przetrzymywał pojazd na parkingu przez 257 dni, nie posiadając aktu prawnego do naliczenia kosztów. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie wobec niego postępowania. Decyzją z dnia 11 września 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, wskazując na treść art. 130 ust. 10h i 10i p.r.d., stwierdził, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego , osoba ta jest zobowiązana do pokrycia kosztów , o których mowa w ust. 10h. Organ przywołał orzeczenia sądów administracyjnych, dotyczące obciążenia kosztami prowadzącego pojazd w chwili zatrzymania, władającego nim na podstawie innego tytułu prawnego, niż prawo własności , solidarnie z właścicielem. Jako bezsporne Kolegium uznało, że właścicielem pojazdu był S. W., zaś jego posiadaczem w momencie usunięcia i umieszczenia na parkingu strzeżonym P. K., który dysponował pojazdem na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności. Dyspozycję usunięcia pojazdu wydano w związku z kierowaniem nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami. Mając powyższe na uwadze oraz kierując się dyspozycją art. 130a ust. 10i p.r.d., organ I instancji – w ocenie Kolegium - prawidłowo nałożył opłatę solidarnie na właściciela pojazdu oraz osobę, która w chwili usunięcia władała nim na podstawie innego tytułu niż własność. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję P. K. zarzucił nienależyte działanie organu pierwszej instancji polegające na nieuzasadnionym przetrzymywaniu pojazdu na parkingu strzeżonym, mimo że powinien on zostać wydany właścicielowi w ciągu miesiąca , a przetrzymywany uległ zniszczeniu i korozji. Zarzucił także, że w decyzji nie wykazano, jakim tytułem prawnym do pojazdu, innym niż własność, legitymował się skarżący ani nie wskazano, w jakiej formie był sporządzony, ponieważ nie było żadnego aktu pisemnego. Dysponentem pojazdu był, jako właściciel, S. W., a skarżący był tylko kierującym tym pojazdem. W ocenie skarżącego samo prowadzenie pojazdu nie stanowi tytułu prawnego do władania pojazdem. Zarzucił też naruszenie art. 5 i art.6 Kodeksu cywilnego. Skarżący, z podanych wyżej względów, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wyjaśnił, że tytuł prawny skarżącego do pojazdu wynikał z faktu, że skarżący był jego posiadaczem oraz z domniemania prawnego, które się z nim wiąże. W piśmie z dnia 24 marca 2021 r. ( data stempla pocztowego) ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji jako naruszających art. 130a ust. 10h-10i p.r.d. Podniósł, że organ nie wskazał, jakim tytułem prawnym do pojazdu dysponował skarżący i czy w ogóle dysponował pojazdem. Skarżący nie był właścicielem pojazdu i nie dysponował nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), zgodnie z którym: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 i ograniczone możliwości techniczne Sądu uzasadniają stwierdzenie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skarga, mimo trafności niektórych jej zarzutów, nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarga dotyczyła decyzji , nakładającej solidarnie na właściciela pojazdu S. W. oraz skarżącego P. K. opłatę za usunięcie i przechowywanie samochodu marki Audi A4, nr rej. [...], który został usunięty z drogi w dniu 18 kwietnia 2018 r. i umieszczony na parkingu firmy "A". Dyspozycja usunięcia pojazdu została wydana, bowiem skarżący, który nim kierował, nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdami lub zatrzymano mu prawo jazdy. Spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy skarżący mógł być obciążony - razem z właścicielem pojazdu – opłatą za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Zgodnie z art. 130 a ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.), pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy (...). W myśl art. 130 a ust. 10 ustawy, starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia ( art. 130a ust.10a ustawy). W sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego( art. 130 a ust.10e ustawy). Zgodnie z art. 130a ust.10h ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Istotny w niniejszej sprawie art. 130a ust.10i ustawy stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Z kolei w myśl art. 130 a ust. 10j ustawy , termin płatności należności ustalonych decyzją, o której mowa w ust. 10h, wynosi 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Odsetki ustawowe za opóźnienie nalicza się od dnia następującego po upływie terminu płatności. Należności te wraz z odsetkami podlegają egzekucji w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały , że skarżący razem z właścicielem pojazdu powinien , na podstawie art. 130a ust. 10i ustawy, ponieść koszty usunięcia i przechowywania pojazdu. Wskazały, że skarżący dysponował pojazdem na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, przy czym nie określiły, jaki miałby być to tytuł. Skarżący zarzucał, że skoro nie był właścicielem samochodu ani nie miał żadnego innego niż własność tytułu prawnego do pojazdu, a jedynie nim kierował, decyzja wydana wobec niego jest wadliwa. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, po zacytowaniu treści przepisów, w oparciu o które decyzja została wydana , w istocie poprzestaje na przytoczeniu orzeczeń sądów administracyjnych, bez odniesienia się do zarzutów skarżącego, podniesionych w odwołaniu. Na braki uzasadnienia decyzji , w tym nie odniesienie się do argumentacji odwołania, wskazywał skarżący we wniesionej skardze. Jednak, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania tylko wówczas może być podstawą do uchylenia decyzji , jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu sytuacja taka nie miała w niniejszej sprawie miejsca. Nie można podzielić natomiast zarzutów skargi o naruszeniu przez organy art. 130 a ust. h-i ustawy. Choć faktycznie przepis art. 130a ust. 10i ustawy posługuje się pojęciem "we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego", nie oznacza to, że organy muszą w sposób bezwzględny wskazywać , jakim tytułem prawnym legitymuje się osoba, władająca pojazdem w chwili usunięcia go z drogi. Wskazać należy, że przy ustalaniu znaczenia normy prawnej nie można ograniczać się do wykładni językowej, ale należy stosować inne metody interpretacji tej normy. W niniejszej sprawie, w celu właściwej interpretacji art. 130a ust. 10i ustawy, należy zastosować wykładnię funkcjonalną , zgodnie z celem , jaki wiązał się z jego powstaniem. Przepisy art.130a ust. 10h oraz 10i p.r.d. zostały uchwalone na podstawie art. 1 pkt 10 lit. k nowelizacji ustawy Prawo ruchu drogowym, wprowadzonego ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. – o zmianie ustawy Prawo ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. , Nr 152, poz. 1018). Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Druk Sejmowy nr 2916, Sejm VI Kadencji), projektowana zmiana, w wyniku której dodano do art. 130a ustępy 10 od a do l, miała na celu spowodowanie zredukowania liczby pozostawionych i nieodebranych pojazdów, co w konsekwencji prowadzić miało do poprawy stanu środowiska naturalnego, gdyż z uwagi na stan techniczny sporej części takich pojazdów istniało zagrożenie przenikania do środowiska płynów eksploatacyjnych oraz pozostawienia substancji stałych nieulegających biodegradacji. Ustawodawca wprowadził zatem proponowane rozwiązania po to, aby stworzyć skuteczny system usuwania pojazdów, mający ograniczyć zanieczyszczenie środowiska. Aby taki system był efektywny, musi posiadać zabezpieczone finasowanie ze strony osób, które spowodowały powstanie kosztów usunięcia pojazdu z drogi. Obowiązek sfinansowania powstałych kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu spoczywa na jego właścicielu. Jednak w niektórych przypadkach usunięcie pojazdu z drogi spowodowane jest przez inną , niż właściciel, osobę, której właściciel powierzył – nawet w sposób dorozumiany – kierowanie pojazdem. Omawiany przepis nie nakazuje dochodzić tytułu prawnego , jakim legitymował się kierujący pojazdem, a wystarczające jest stwierdzenie, że osoba ta władała pojazdem i że nie jest jego właścicielem. Przyjmuje się ponadto, że przedmiotowe koszty zobowiązana jest pokryć także osoba, która kierowała pojazdem bez zezwolenia właściciela, bowiem brak jest racjonalnego uzasadnienia, by obowiązek taki ciążył na osobie, która kierowała pojazdem za zgodą właściciela, a nie obciążał kierowcy, który takiej zgody nie uzyskał. Inna interpretacja wypaczałaby sens wprowadzonych rozwiązań ustawowych, ograniczając efektywność zabezpieczenia finansowego ze strony osób, które doprowadziły do powstania kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i oszacowaniem ( patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1166/20, z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1290/20 , wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 565/18, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2018 r. , sygn. akt II SA/Sz 724/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, do stwierdzenia solidarnej odpowiedzialności skarżącego i właściciela pojazdu wystarczające było ustalenie przez organy, że skarżący władał pojazdem i nie był jego właścicielem. Zauważyć dodatkowo należy, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącego z dnia 7 lipca 2020 r., w którym podał, że kierował przedmiotowym pojazdem i "miał niewielką stłuczkę". Wskazał też, że właściciel, po zabraniu pojazdu przez policję, po odbiór samochodu się nie pojawił, przypuszczalnie dlatego, że się bał, bo nie miał ubezpieczenia. Skarżący podał też , że samochód nie był jego, a chciał go kupić. Z powyższego wynika, że skarżący władał pojazdem za zgodą właściciela , wobec czego dysponował innym, niż własność, tytułem prawnym, który nie wymagał formy pisemnej. W tym stanie rzeczy organy zasadnie uznały, że skarżącego należy obciążyć kosztami , o jakich mowa w art. 130a ust. 10h ustawy, solidarnie z właścicielem pojazdu. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że zarzuty te nie dotyczą kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, nie są też one zarzutami trafionymi. Zarzuty skarżącego o nieuzasadnionym przetrzymywaniu pojazdu na parkingu strzeżonym, mimo że powinien on zostać wydany właścicielowi w ciągu miesiąca , nie są trafne ze względu na to, że właściciel po odbiór pojazdu się nie zgłosił. Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, przy czym czyni to nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela. Czy zostały spełnione przesłanki do orzeczenia przepadku pojazdu, określone w art. 130 a ust. 10e ustawy, stwierdza sąd. Że przesłanki te zostały w przypadku przedmiotowego pojazdu spełnione wynika z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 11 września 2019 r ., sygn. akt [...], na mocy którego orzeczono jego przepadek. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 26 lutego 2020 r. Zauważyć też należy, że dyspozycję usunięcia przedmiotowego pojazdu wydano w dniu 18 kwietnia 2018 r. Mimo że z akt administracyjnych nie wynika, w jakim dniu starosta wystąpił do sądu z wnioskiem o orzeczenie pojazdu przepadku, miało to miejsce w 2018 r. – z uwagi na sygnaturę akt - [...] , z której wynika, że sprawa wpłynęła do sądu jeszcze w roku 2018. Skoro koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu obciążają właściciela pojazdu i osobę, która miała pojazd ten we władaniu od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do zakończenia postępowania ( w przedmiocie przepadku pojazdu) , w niniejszej sprawie właściciel pojazdu i skarżący powinni być nimi obciążeni od dnia 19 kwietnia 2018 r. do 26 lutego 2020 r. Organy jednak właściwie nie obciążyły ich tymi kosztami za rok 2018 , bowiem brak było aktu prawnego, określającego obowiązujące w 2018 r. wysokości opłat. Sądowi wiadomo z urzędu, że prawomocnym wyrokiem z dnia 14 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku , sygn. akt III SA/Gd 911/18 , stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu z dnia 30 października 2017 r. nr [...] w sprawie obowiązujących w 2018 r. wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi ( ...)( CBOSA). W tej sytuacji zasadnie właściciel pojazdu i skarżący zostali obciążeni przez organy solidarnie przedmiotowymi kosztami za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do 26 lutego 2020 r. Nadmienić jedynie należy, że w całym tym okresie toczyło się postępowanie przed Sądem Rejonowym w sprawie przepadku przedmiotowego pojazdu. Organy zastosowały właściwe stawki kwotowe, ustalone w oparciu o treść uchwał Rady Powiatu z dnia 25 września 2018 r. nr [...] oraz z dnia 10 grudnia 2019 r. nr [...]. Wyliczenie kwotowe nie było kwestionowane. Kwestia ewentualnego zniszczenia i skorodowania pojazdu, który uległ przepadkowi, nie może być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie przez Sąd, a dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy jest obojętna. Na koniec , odnosząc się do zarzutów skargi , związanych z art. 5 i art.6 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1740), dotyczących nadużycia prawa podmiotowego i ciężaru dowodu stwierdzenia wymaga, że w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisy te nie mają zastosowania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.