II SA/Gl 1345/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu zarejestrowanego pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia [...]r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 140mb pkt 2 w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140n ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm., zwanej też jako u.r.d. lub ustawa) oraz art. 104 Kpa Prezydent Miasta D. (dalej też jako Prezydent) nałożył na L.S. (dalej też jako skarżący) jako właściciela pojazdu o nr [...] zarejestrowanego pod numerem rej. [...], karę pieniężną w wysokości 1000 zł za niezawiadomienie organu rejestrującego w terminie nieprzekraczającym 30 dni o zbyciu tego pojazdu. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że skarżący zbył pojazd marki [...] nr VIN: [...] w dniu [...]r. i do dnia 06 lutego 2020 r. tj. do końca 30 - dniowego ustawowego terminu nie zawiadomił organu rejestrującego o fakcie zbycia ww. pojazdu. Ww. pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej pod nr rej. [...]. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest zobowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni organ rejestrujący o zbyciu pojazdu. W myśl art. 140mb pkt 2 tej ustawy, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia organu rejestrującego o zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Art. 140n ust. 1 i 2a tej ustawy stanowi, że kary pieniężne w sprawach określonych w art. 140mb są nakładane w drodze decyzji administracyjnej przez organ rejestrujący. Zgodnie zaś z art. art. 140mb ust. 4 ustawy, ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszeń ustawy. Zgodnie z art. 140mb pkt 2 w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140n ust. 1 i 2a p.r.d. wydawana w tym przedmiocie decyzja jest decyzją związaną, czyli taką, którą organ rejestrujący, zgodnie z wolą ustawodawcy, zobowiązany jest wydać po sprawdzeniu zaistnienia przesłanek koniecznych do jej wydania. W gestii organu ustawodawca pozostawił jedynie możliwości określenia wysokości kary pieniężnej w oparciu o art. 140n ust. 4 ustawy. Przepisy ustawy nie dają podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Podstawy takiej nie stanowi też błędna interpretacja obowiązujących przepisów. Ustawodawca wprowadził przedmiotowe przepisy w celu poprawy referencyjności systemu CEPiK oraz zwiększenia przejrzystości rynku obrotu pojazdami, a na te usprawnienia ma mieć wpływ obowiązek zawiadomienia organu rejestrującego o zbyciu i nabyciu pojazdu w każdym przypadku, gdy czynność taka ma miejsce. Obowiązek ten spoczywa na podmiocie dokonującym przedmiotowych czynności. Skarżący naruszył 30-dniowy termin przewidziany na zawiadomienie organu rejestrującego o zbyciu zarejestrowanego pojazdu. Podkreślono, że jest to dziewiąte naruszenie skarżącego, na którego zostały już nałożone w tym przedmiocie inne kary pieniężne (odrębnymi decyzjami). Strona nie uzyskała z tytułu naruszenia korzyści finansowych, ponieważ dokonanie przedmiotowej czynności jest bezpłatne. Skarżący ostatecznie zawiadomił organ rejestrujący o zbyciu ww. pojazdu po terminie, bo dnia 27 lutego 2020 r., jednakże fakt ten nie może być wzięty pod uwagę przy wymierzeniu kary, ponieważ ustawowo określony 30 - dniowy termin jest terminem zawitym prawa materialnego i jego upływ powoduje obligatoryjne skutki materialnoprawne niezależnie od przyczyn i okoliczności jego niedochowania, w niniejszej sprawie jest to nałożenie kary pieniężnej. Termin materialny nie podlega przywróceniu, ani przedłużeniu. Przy wymierzaniu kary pieniężnej wzięto pod uwagę fakt, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą, w której zakres wchodzi obrót pojazdami, co winno znaleźć odzwierciedlenie w tym przedmiocie w jego świadomości i wiedzy. W odwołaniu od tej decyzji, reprezentowany przez adwokata skarżący, wniósł o jej uchylenie, względnie o odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f Kpa. Przyznał, że [...] r. zbył objęty decyzją pojazd zarejestrowany na terytorium RP pod numerem rej. [...]. Kwestionując zasadność nałożenia kary podniósł, iż zgodnie z treścią art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, obowiązek zgłoszeniowy ciąży na "właścicielu pojazdu", tj. osobie, której przysługuje prawo własności w chwili upływu 30 dniowego okresu na zgłoszenie faktu zbycia, w tym bowiem terminie przedmiotowy obowiązek staje się wymagalny. W dniu 6 lutego 2020 r. kiedy zaktualizował się wspomniany obowiązek, nie był już właścicielem wskazanego pojazdu, co powoduje, że obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym obciążał odpowiednio osobę, której pojazd został zbyty. Podniósł także, iż działając z ostrożności, finalnie dokonał zgłoszenia zbycia pojazdu 27 lutego 2020 r., co powoduje, że nawet jeśliby przyjąć, iż obciążał go wskazany obowiązek, to go zrealizował co najwyżej uchybiając terminowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zakwestionował też stwierdzoną przez organ powtarzalność naruszeń prawa. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej też jako SKO lub Kolegium) zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta w całości i orzekło o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 400,00 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdziło, że z faktu powiązania wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązku z datą nabycia lub zbycia pojazdu wynika, iż obciąża on każdego właściciela pojazdu zarejestrowanego w dacie jego nabycia lub zbycia, a nie w chwili upływu 30-dniowego okresu na zgłoszenie faktu zbycia. Przyjęcie innej interpretacji oznaczałoby, że przepis w części - tj. w sytuacji zbycia pojazdu - nie znajdowałby w ogóle zastosowania, a to byłoby sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawstwa. Nowy właściciel mógłby bowiem zawiadomić jedynie o nabyciu pojazdu. Potwierdziło też SKO stanowisko organu pierwszej instancji, że wydawane na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. decyzje nie podlegają uznaniu administracyjnemu oraz, iż przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy termin jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu lub przedłużeniu. Długość zwłoki ma jedynie znaczenie dla wysokości wymierzanej kary administracyjnej, gdyż zgodnie z art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 4 cyt. ustawy ustawowa wysokość kary z tytułu niewykonania ww. obowiązku wynosi od 200 do 1000 zł, natomiast ustalając wysokość kary w konkretnej sprawie uwzględnia się takie kryteria, jak: zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Tym samym, długość zwłoki brana jest pod uwagę przy ustalaniu zakresu naruszenia, jako kryterium wymiaru kary - krótkie uchybienie temu terminowi pozwala wymierzyć karę w niższej wysokości. Kolegium wskazało też, że naruszenie obowiązku wskazanego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy ma charakter niestopniowalny i niepodlegający szacowaniu. Z istoty wynikającego z tego przepisu obowiązku wynika bowiem niemożność przyjmowania stopni jego naruszenia, w tym przypisywania mu znikomej wagi. Każde uchybienie temu terminowi oznacza niepowiadomienie właściwego organu o zmianie w zakresie własności pojazdu, długość tego uchybienia powinna być jednak zgodnie z art. 140n ust. 4 cyt. ustawy brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości kary. W konsekwencji zdaniem SKO brak jest możliwości uwzględnienia odwołania i odstąpienia od nakładania kary. Biorąc pod uwagę treść art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 4 p.r.d. oraz wynikającą z art. 8 Kpa zasadę proporcjonalności, Kolegium uznało za zasadne obniżenie nałożonej na skarżącego kary do wysokości 400 zł. Wymierzoną przez Prezydenta karę w kwocie 1000,00 zł uznało za niewspółmierną do okoliczności sprawy. W tym względzie podniosło też, że wskazana w decyzji organu pierwszej instancji powtarzalność naruszeń dotyczyła zbywania pojazdów w przedziale jednego miesiąca, w pierwszym okresie obowiązywania przepisów nakładających karę za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu oraz, iż skarżący z własnej inicjatywy, przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia kary, dokonał zgłoszenia zbycia pojazdu. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że decyzja została wydana w następstwie błędu w ustaleniach faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polegającego na stwierdzeniu, iż skarżący, nie zawiadamiając właściwego organu rejestrowego w terminie nieprzekraczającym 30 dni o zbyciu pojazdu marki [...] o nr VIN: [...], dopuścił się dziewiątego naruszenia przepisów prawa, oraz z naruszeniem: 1. prawa materialnego, a to: - art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, iż obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu obciąża zbywcę, który nie jest już zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu - właścicielem pojazdu; - art. 140mb p.r.d. poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, iż kara administracyjna zastrzeżona w tym przepisie obciąża zbywcę pojazdu. 2. prawa procesowego, a to: - art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 Kpa, polegające na braku wszechstronnej i wnikliwej oceny całego materiału dowodowego; - art. 189f Kpa, polegające na nieodstąpieniu od wymierzenia kary i poprzestaniu na pouczeniu w sytuacji istnienia ku temu ustawowych przesłanek; - art. 7a Kpa, polegające na nierozstrzygnięciu wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. W uzasadnieniu skargi podtrzymano reprezentowane w toku postępowania administracyjnego stanowisko, iż z literalnego brzmienia treści art. 140mb pkt 2 p.r.d. w związku z treścią art. 7a Kpa, nie wynika aby odnośnie objętego postępowaniem pojazdu skarżącego obciążał obowiązek dokonania zawiadomienia o jego zbyciu. Wskazano także na zasadność ewentualnego zastosowania w sprawie treści art. 189f Kpa, co powinno skutkować odstąpieniem od nałożenia kary i poprzestaniu na pouczeniu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołało się też szczegółowo na swoje decyzje świadczące o powtarzalności dokonywanych przez skarżącego naruszeń obciążających go z mocy art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązków. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 189f Kpa, Kolegium stwierdziło, że naruszenie obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy ma niestopniowalny i niepodlegający szacowaniu charakter. Z istoty tego obowiązku wynika bowiem niemożność przyjmowania stopnia jego naruszenia, w tym przypisywania mu znikomej wagi. W konsekwencji brak jest też możliwości odstąpienia od nałożenia kary. W związku z intensyfikacją epidemii COVID-19, w związku z czym przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazaniem obrazu i dźwięku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a to na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19... (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty zasługują na akceptację. Nie można bowiem podzielić stanowiska skarżącego, aby nie był on właścicielem w rozumieniu art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. pojazdu marki [...] objętego postępowaniem w niniejszej sprawie, a to w związku z jego zbyciem dnia [...] r. Pojazd ten zbył bowiem jako jego właściciel i tym samym obciążał go obowiązek zawiadomienia o tym fakcie starosty w terminie 30 dni, którego to obowiązku w tym terminie nie wykonał. Jak to trafnie podniosło SKO, gdyby przyjąć w tym względzie zapatrywanie skarżącego, to przepis ten nie odnosiłby się w ogóle do zbywcy pojazdu. Jego wymienienie w tej normie prawnej byłoby zatem nieracjonalnym działaniem prawodawcy. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że w tej kwestii decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 p.r.d oraz art. 7a Kpa. Co do zasady zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 i art. 77 § 1 Kpa w powiązaniu z treścią art. 189f § 1 Kpa, a to w sytuacji gdy z decyzji organów obu instancji nie wynika, aby rozważały one prawną możliwość zastosowania tego ostatniego przepisu, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Również w odpowiedzi na skargę SKO do zarzutu naruszenia tego przepisu w jednoznaczny sposób się nie odniosło stwierdzając, że wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy obowiązek "ma charakter niestopniowalny i niepodlegający szacowaniu", co uniemożliwia też przypisanie jego naruszeniu znikomej wagi. W tym względzie należy podnieść, że zgodnie z § 2 art. 189a Kpa, przepisów Działu IVa tego aktu prawnego nie stosuje się jedynie w sytuacji, gdy wymienione w tym przepisie zagadnienia są uregulowane w przepisach odrębnych. W ustawie Prawo o ruchu drogowym (w Dziale Vb) kwestia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (art. 189a § 2 pkt 2 Kpa) nie została zaś uregulowana. To zaś oznacza, że w tych kwestiach zastosowanie w sprawie co do istoty znajdował art. 189f Kpa, który przez organy obu instancji został pominięty (zobacz też w tym zakresie m.in. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Go 373/20 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1973/20 – LEX nr 3164301). Ponieważ uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uzasadniało to uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozważą organy orzekające zasadność zastosowania art. 189f § 1 Kpa. W tym względzie Sąd nie podziela zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę stanowiska SKO, że co do zasady możliwość zastosowania tego przepisu wyklucza charakter naruszenia obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jako "niestopniowalnego". Znikomość naruszenia o jakim mowa w art. 189f § 1 Kpa może bowiem wynikać z wielu okoliczności faktycznych danej sprawy. Nadto wydaje się, że gdyby przyjąć zapatrywanie Kolegium, to każde naruszenie miałoby niestopniowalny charakter, co budziłoby wątpliwości co do racjonalności działania prawodawcy. O kosztach postępowania sądowego obejmujących zwrot wpisu od skargi, wynagrodzenie adwokata oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w łącznej kwocie 597,00 zł, orzeczono stosowanie do wyniku postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2018 r., poz. 264). mr