II SAB/Gl 71/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi B. U., M. U. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę 1) stwierdza bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa, 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu, 3) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżących kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania, 4) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżących sumę pieniężną w kwocie 200 ( dwieście) złotych, 5) oddala skargę w pozostałym zakresie. Pismem z 4 listopada 2020 r. B. i M.U. (dalej jako skarżący) reprezentowani przez adwokata D.N. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Wojewody Śląskiego w zakresie rozpoznania wniosku z 10 sierpnia 2020 r., a sprecyzowanego 14 października 2020 r. Wskazanym wnioskiem z 10 sierpnia 2020 r. skarżący wystąpili do organu administracji o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę na działce 1. przy ul. [...] w P. na rzecz inwestorów. W ocenie skarżących organ odwoławczy po wniesieniu do niego żądania stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r. nie podjął żadnych działań poza zwróceniem się do organu pierwszej instancji o przekazanie akt sprawy. Od momentu złożenia żądania upłynęły dwa miesiące, a tym samym wniesienie skargi jest niezbędne celem podjęcia jakichkolwiek czynności przez organ administracji publicznej. Jako zasadność wniesienia skargi przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wskazano, że dopełniono wymogu skutecznego wniesienia skargi, ponieważ pismem z 14 października 2020 r. wniesiono do organu wyższego stopnia ponaglenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, a w motywach swojego stanowiska wskazał, że żądanie stwierdzenia nieważności wpłynęło do niego 13 sierpnia 2020 r. Podkreślono, że pismem z [...] r. wystąpiono do Starosty [...] o przekazanie akt sprawy. Pełnomocnik skarżących po zapoznaniu się z aktami sprawy będącymi w dyspozycji Wojewody Śląskiego pismem z 14 października 2020 r. uzupełnił swój wniosek z 10 sierpnia 2020 r. Organ administracji w swojej odpowiedzi zamieścił informację, że do [...] r. ma być rozpatrzona sprawa poprzez wydanie końcowej decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na fakt, że przedmiotem skargi jest bezczynność organu administracji, jak również przewlekłość prowadzenia postępowania przez ten organ, to stosownie do postanowień art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) sprawa ta podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a wyżej wymienionej ustawy. Sąd administracyjny uprawniony jest do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu administracji i przewlekłość prowadzonego postępowania tylko wówczas, gdy nie wystąpią przesłanki negatywne uniemożliwiające merytoryczne wypowiedzenie się w sprawie. W pierwszej kolejności skarżący obowiązani są do wniesienia stosownej skargi po uprzednim złożeniu ponaglenia do organu wyższego stopnia na bezczynność organu pierwszej instancji lub też na przewlekłość prowadzonego postępowania. W rozpoznawanej sprawie żądanie o wszczęcie postępowania zostało złożone do organu pierwszej instancji przez pełnomocnika skarżących 10 sierpnia 2020 r., a 14 października 2020 r. pełnomocnik skarżących wniósł ponaglenie do organu wyższego stopnia, tym samym dopełnili wymóg formalny wynikający z postanowień art. 53 § 2b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z przywołanym powyżej art. 53 § 2b, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Występujący w przywołanym przepisie zwrot "w każdym czasie" oznacza, że ponaglenie takie winno być złożone w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego niezakończonego stosownym rozstrzygnięciem. Równocześnie dostrzec należy, że w świetle uchwały NSA z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, wniesienie skargi na bezczynność dopiero po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania, poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z przywołanym przypadkiem, ponieważ Wojewoda Śląski stosowną decyzję w sprawie wydał [...] r. czyli już po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu. Zgodnie z art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 tego aktu lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) przywołanego Kodeksu; postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżących wniósł skargę wyłącznie na bezczynność organu administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku z 10 sierpnia 2020 r. Podkreślić trzeba, że obowiązek działania sprawnie jest elementem prawa do tak zwanej dobrej administracji, która jest zasadą prawa unijnego. W ustawodawstwie polskim zasada ta znajduje odzwierciedlenie w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 tego aktu, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przepis ten wprowadza także szczegółowe regulacje dotyczące terminów załatwiania spraw. Zgodnie z tymi regulacjami załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Przywołane powyżej unormowania w sposób czytelny wskazują na terminy załatwienia sprawy, nadto stosownie do postanowień art. 36 tego Kodeksu, jeżeli organ administracji publicznej nie jest w stanie załatwić sprawy we wskazanym terminie jest obowiązany zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Mając na uwadze powyższe regulacje przyjdzie dostrzec, że w sprawie tej organ administracji publicznej nie skorzystał z możliwości wynikającej z treści przywołanego przepisu. Pisma organu z [...] r. skierowanego do stron prowadzonego postępowania nie można uznać za sporządzone w oparciu o przywołaną regulację. W świetle przeprowadzonych rozważań nie budzi wątpliwości, że doszło do bezczynności, ponieważ nie wydano terminowo decyzji rozstrzygającej o wniosku skarżących, jak również nie skorzystano z możliwości wynikających z treści art. 36 przywoływanego Kodeksu. Z powyższych względów doszło do naruszenia przepisów o terminach załatwiania spraw. Ponieważ nie były to terminy przekroczone rażąco, stąd Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak zostało to już zaznaczone, Wojewoda Śląski decyzją z [...] r. rozpoznał wniosek skarżących, zatem wyczerpana została przesłanka umorzenia postępowania sądowego przewidziana treścią art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania sprawy. Wypowiadający się sprawie Sąd uznał za zasadne zastosowanie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w przywołanym art. 154 § 6. Taka kwota została zasądzona skarżącym w adekwatnej wysokości 200 (dwieście) złotych, która im zadośćuczyni. Stąd w pozostałym zakresie skarga została oddalona. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (100 zł) i koszty zastępstwa procesowego (497 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 przywoływanej powyżej ustawy. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.